III OW 49/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia NSA Tamara Dziełakowska, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Radziechowy-Wieprz z [...] września 2020 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Radziechowy-Wieprz a Dyrektorem Zarządu Zlewni w Żywcu Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie przez wskazanie organu właściwego w sprawie zasypania rowu melioracyjnego postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z 15 września 2020 r. Wójt Gminy Radziechowy-Wieprz wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego przez wskazanie Dyrektora Zarządu Zlewni w Żywcu - Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie jako organu właściwego do rozpoznania wniosku G.F. (dalej: wnioskodawca) dotyczącego zasypania rowu melioracyjnego na działkach nr ewid. [...] w miejscowości [...]. W uzasadnieniu wniosku Wójt Gminy Radziechowy-Wieprz wskazał, że pismem z 18 lipca 2019 r. wnioskodawca złożył wniosek o sprawdzenie przebiegu przedmiotowego rowu melioracyjnego. W ocenie Wójta Gminy Radziechowy-Wieprz, zastosowanie w tej sprawie powinien mieć art. 191 i art. 192 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm. – dalej: Prawo wodne). W związku z tym przekazał sprawę do rozpoznania Dyrektorowi Zarządu Zlewni w Żywcu. Dyrektor Zarządu Zlewni w Żywcu zwrócił wniosek do Wójta Gminy Radziechowy-Wieprz, powołując się na art. 234 Prawa wodnego. W ocenie Wójta Gminy Radziechowy-Wieprz, stanowisko to jest błędne, w związku z czym wystąpił o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Zarządu Zlewni w Żywcu wskazał, że w tej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 191 i art. 192 lub art. 205 i art. 206 Prawa wodnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Z kolei zgodnie z art. 205 Prawa wodnego, utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej działającej na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna działająca na terenie gminy - do tej spółki lub tego związku spółek wodnych. Jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205 Prawa wodnego, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania (art. 206 Prawa wodnego). Natomiast stosownie do art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Hipoteza norm dekodowanych z powyższych przepisów jest różna. Norma z art. 206 Prawa wodnego dotyczy sytuacji, w której organ nakłada obowiązki związane z utrzymaniem urządzeń melioracji wodnych. Natomiast art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, dotyczy sytuacji, w której zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Oba organy w tej sprawie pominęły jednak dwie okoliczności mające zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego. Po pierwsze, jak trafnie zauważył Dyrektor Zarządu Zlewni w Żywcu, wnioskodawca wniósł o sprawdzenie przebiegu rowu melioracyjnego (a więc w istocie jego utrzymania), jednak czynności przeprowadzone przez oba organy prowadzą do wniosku, że wnioskodawca powinien doprecyzować swoje żądanie. Ponadto, jak wynika z wniosku Wójta Gminy Radziechowy-Wieprz, kwestionuje on ustalenia protokołu oględzin sporządzonego przez pracowników Dyrektora Zarządu Zlewni w Żywcu, wskazując, że ustalenia te nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Oznacza to, że na obecnym etapie postępowania, organy nie ustaliły jednoznacznie stanu faktycznego, co z kolei oznacza, że spór ma charakter abstrakcyjny i nie może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny. W takiej sytuacji wniosek podlega oddaleniu. Po drugie, kolejną istotną okolicznością jest powołanie się przez Dyrektora Zarządu Zlewni w Żywcu zarówno na art. 191 i art. 192 Prawa wodnego, jak i art. 205 i art. 206 tej ustawy. W przypadku zastosowania art. 191 ust. 1 Prawa wodnego, właściwość organu określa się na podstawie właściwości organu do wydania pozwolenia wodnoprawnego, co w tej sprawie oznacza właściwego miejscowo dyrektora zarządu zlewni (art. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a) w związku z art. 240 ust. 4 lit. b) Prawa wodnego). Natomiast organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie art. 206 Prawa wodnego, nie jest dyrektor zarządu zlewni, ale właściwy miejscowo dyrektor regionalnego zarządu gospodarki wodnej, co wynika wprost z art. 240 ust. 3 pkt 1 lit. a) Prawa wodnego. W tej sprawie oznacza to, że organem właściwym może być organ, który w ogóle nie uczestniczy w sporze, co również oznacza, że wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego należało oddalić. Z tych względów i na podstawie 151 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz w związku z art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.