III OW 41/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy Kłodzko o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wójtem Gminy Kłodzko a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie podniesienia terenu sąsiedniej działki postanawia: wskazać Wójta Gminy Kłodzko jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 10 czerwca 2022 r. Wójt Gminy Kłodzko zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Kłodzku w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania pisma E.K. z dnia 25 marca 2021 r. w sprawie podniesienia terenu sąsiedniej działki nr ewidencyjny [...], Obręb [...] w, gmina [...]. W uzasadnieniu wniosku Wójt wskazał, że opisanym wyżej pismem E. K. zwróciła się do Wójta Gminy Kłodzko o interwencję w sprawie podniesienia terenu na sąsiedniej działce nr [...] w [...] ze szkodą dla jej nieruchomości o nr ewid. [...] w [...], gmina Kłodzko, na której znajduje się dom mieszkalny. W piśmie wyjaśniła, że ściana konstrukcyjna tego budynku jest usytuowana na granicy działki [...] z działką nr [...]. Właściciel działki nr [...] po zakończeniu budowy domu mieszkalnego rozplantował na terenie całej działki [...] ziemię w ten sposób, że podniósł poziom działki o ok. 20 - 40 cm nanosząc ją także na ścianę domu mieszkalnego E. K., czym naruszył prawo swobodnego rozporządzania swoją własnością. Po wstępnym postępowaniu wyjaśniającym Wójt uznając, że organem właściwym do załatwienia sprawy jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kłodzku, pismem z dnia 12 kwietnia 2021 r. przekazał sprawę PINB w Kłodzku do rozpatrzenia zgodnie z jego kompetencjami. Na skutek interwencji E. K. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kłodzku pismo z dnia 25 marca 2021 r. w dniu 29 października 2021 r. ponownie przekazał Wójtowi motywując to tym, że ewentualne naruszenie stosunków wodnych zgodnie z art. 234 Prawa wodnego należy do kompetencji Wójta. W związku z powyższym Wójt zwrócił się do PINB o przesłanie: inwentaryzacji powykonawczej budowy domu na działce [...], dokumentów na dowód, że niwelacja terenu działki [...] nastąpiła po odbiorze przedmiotowego budynku, kserokopii dziennika budowy oraz dokumentacji powykonawczej budowy domu jednorodzinnego na podstawie decyzji pozwolenia na budowę z dnia 3 października 2019 r. nr [...], w celu ustalenia, czy doszło do naruszenia na działce [...] w [...] kierunków spływu wód spowodowanych procesem inwestycyjnym. Wskazanych dokumentów PINB nie przesłał. W odpowiedzi na wniosek PINB w Kłodzku wskazał, iż budynek należący do D.B został wybudowany w latach 2019/2020, zaś w grudniu 2020 r. PINB wydał zaświadczenie nr 544/2020 o przyjęciu bez sprzeciwu zawiadomienia o zakończeniu budowy. W oświadczeniu o zakończeniu robót kierownik budowy poinformował o doprowadzeniu do należytego stanu i porządku zarówno teren budowy, jak i posesję pobliską. Z porównania mapy do celów projektowych, na której sporządzono projekt zagospodarowania terenu dla projektowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie działki nr [...] z mapą inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej ww. wynika, że teren nie został podniesiony o 40-50 cm a jedynie o 20 cm i to w odległości około 3,5 m od granicy działek nr [...] i nr [...]. Obie mapy nie przedstawiają jednak poziomu terenu na samej granicy ww. działek. W związku z tym, w ocenie PINB, nie jest możliwe ustalenie, czy faktycznie doszło do podniesienia terenu bezpośrednio przy ścianie budynku E.K. Dalej organ wyjaśnił, iż uwzględniając zjawisko, jakim jest osiadanie gruntu wraz z upływem czasu, możemy stwierdzić, że obecnie podniesienie terenu może wynosić około 15 cm, zatem nie jest to tak duże podniesienie terenu jak sugeruje właścicielka działki nr [...]. Ponadto podał, że porównanie materiału zdjęciowego tj. zdjęć satelitarnych z platformy Google z roku 2012 ze zdjęciami z roku 2021 nie wskazuje na to, aby doszło do podniesienia poziomu terenu działki nr [...] o 40-50 cm. W jego ocenie, taka niewielka zmiana poziomu terenu nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, o którym mowa w art. 36a ust. 55 Prawa budowlanego. PINB podniósł również, że na zdjęciu z platformy Google z 2012 r. na ścianie budynku należącego do E.K. widoczne są ubytki tynku charakterystyczne dla zawilgoconej ściany. Przyczyną zawilgocenia ściany budynku może być brak izolacji. Ponadto wskazał, iż budynek ten jest starym obiektem wybudowany najprawdopodobniej przed II wojną światową, bez izolacji poziomej i pionowej. Dalej organ wywodził, że działka nr [...] przed rozpoczęciem procesu inwestycyjnego przez właścicielkę posiadała spadek w stronę działki nr [...] i nie uległ on zmianie po zrealizowaniu budowy domu jednorodzinnego na tejże działce. Zatem zarówno przed budową, jak i po budowie wody gruntowe spływały i spływają w stronę budynku na działce [...]. W konsekwencji, zdaniem PINB twierdzenie, że w wyniku robót budowlanych dokonano zmiany naturalnego spływu wód opadowych i skierowania ich na budynek zlokalizowany na sąsiedniej działce nie znajduje potwierdzenia w zebranych materiałach dowodowych. Ponadto PINB podał, że rozpoznał wniosek E.K. w zakresie podniesienia terenu w trybie skargowym - pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r., na co wskazywał DWINB we Wrocławiu w piśmie z dnia 26 listopada 2021 r. w związku z czym obecnie nie jest prowadzone żadne postępowanie w PINB w Kłodzku w ww. sprawie. Ponadto wskazał, że nie podziela stanowiska Wójta, jakoby istniał spór kompetencyjny między organami. Wyjaśnił również, że pismem z 21 stycznia 2022 r. udzielił Wójtowi odpowiedzi na pismo z 18 stycznia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. – zwana dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Właściwym do rozstrzygnięcia tego typu sporów jest Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Do rozstrzygania sporów, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a spór rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny na wniosek, postanowieniem poprzez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy (por. art. 15 § 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie spór kompetencyjny powstał na tle ustalenia organu uprawnionego do rozpatrzenia wniosku E.K. z dnia 25 marca 2021 r., w którym to wniosku domagała się podjęcia interwencji w związku z niewłaściwym jej zdaniem, wykonaniem działań związanych z wybudowaniem na działce sąsiedniej domu i podniesieniem w związku z tym poziomu gruntu oraz "podsypaniem' ściany jej budynku mieszkalnego. Zdaniem skarżącej nastąpiło naruszenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Wskazywała, że w wyniku tych działań woda spływa na jej budynek i powoduje zawilgocenie ścian. Podstawowym przepisem regulującym kwestię zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie jest art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2022 r., poz. 2625, t.j. dalej: "Prawo wodne"), który stanowi że: "Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności". W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której była realizowana inwestycja budowlana, a wnioskodawczyni negatywnego oddziaływania na jej nieruchomości upatruje w realizacji inwestycji budowlanej. Pamiętać bowiem należy, że zgodnie z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 r., poz. 1225 j.t., dalej: "rozporządzenie") w toku realizacji procesu inwestycyjnego dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Sprawdzenie natomiast czy takie działania mają miejsce jest obowiązkiem organów nadzoru budowlanego. Z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego - Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kłodzku dokonała takiej weryfikacji, o czym poinformował wnioskodawczynie. Ustalono, że niewielka zmian poziomu terenu nie stanowi istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i nie nastąpiła zmiana kierunku spływu wód w kierunku nieruchomości wnioskodawczyni. Organ budowlany ustalił, że nie dokonano zmiany naturalnego spływu wód opadowych w toku realizacji inwestycji, a więc nie naruszono § 29 rozporządzenia. Ustalenie, że ewentualną przyczyną zmiany stanu wód na gruncie, które szkodliwie wpływają na grunt sąsiedni nie są prowadzone roboty budowlane, skutkuje wykluczeniem uznania kompetencji organu budowlanego dla rozstrzygnięcia sprawy. W takim przypadku więc właściwy będzie w oparciu o art. 234 ust. 3 Prawa wodnego Wójt Gminy Kłodzko. Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.