III OW 189/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak, Sędzia NSA Teresa Zyglewska, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa [...] a Starostą [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia: wskazać Marszałka Województwa [...] jako organ właściwy w sprawie.

Pismem z dnia 6 października 2021 r. Starosta [...] wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, który zaistniał pomiędzy nim a Marszałkiem Województwa [...] , przez wskazanie Marszałka Województwa [...] jako organu właściwego do wydania na podstawie art. 47 ust. 8 w związku z art. 47 ust. 3 i 5 ustawy z dnia 14 grudnia 2021 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 699., dalej ustawa o odpadach) decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów udzielonego [...] Sp. z o.o. decyzją Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak [...] (dalej decyzja Starosty). Z uzasadnienia wniosku wynika, że 5 marca 2020 r. [...] sp. z o.o. przedłożyła Marszałkowi Województwa [...] wniosek o zmianę decyzji Starosty. Marszałek Województwa uznał swą właściwość w tej sprawie i wystąpił do Starosty o udostępnienie dokumentów, informacji i danych dotyczących przedmiotowego zezwolenia. Pismem z dnia 9 czerwca 2021 r. Marszałek Województwa [...] poinformował Starostę [...] o pozostawieniu wniosku [...] sp. z o.o. bez rozpoznania. W piśmie tym również, Marszałek zwrócił się do Starosty "o podjęcie dalszych kroków prawnych w sprawie". Po zwróceniu się Starosty o wyjaśnienie powyższego sformułowania, Marszałek Województwa odpowiedział, że uznał swą właściwość w sprawie jedynie warunkowo. Po tym zaś, jak pozostawił wniosek [...] Sp. z o.o. bez rozpoznania, uznał, że jego właściwość w sprawie ustała. Starosta [...] w uzasadnieniu wniosku wskazał, że po zmianie ustawy o odpadach (na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2018 r. poz. 1592 ze zm.) marszałkowie województw stali się organami właściwymi do wydawania pozwoleń na zbieranie odpadów, w przypadku, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg. Tym samym, w opinii Starosty, jedynym organem władnym do wydania, zmiany, uchylenia bądź wygaszenia takiego zezwolenia jest marszałek województwa. W odpowiedzi na wniosek Marszałek Województwa [...] wniósł o wskazanie Starosty [...] jako organu właściwego do wydania decyzji stwierdzającej wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów. W opinii Marszałka, sposób sformułowania nowej kompetencji dla marszałka (po zmianie ustawy o odpadach), jako organu I instancji, dotyczy przyszłych stanów i nie może obejmować stanów faktycznych dotyczących przeszłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 P.p.s.a.). Podstawą ustalenia właściwości rzeczowej organów administracji publicznej, należących do systemu organów wyposażonych w kompetencję ogólną do prowadzenia postępowania administracyjnego, są przepisy ustaw materialnoprawnych (por. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, A. Skoczylas, Prawo procesowe administracyjne, System Prawa Administracyjnego – t. 9, R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), Warszawa 2010, s. 106). Taką podstawą materialnoprawną w rozpoznanej sprawie jest ustawa o odpadach. Właściwość organu do wydania decyzji zezwalającej na prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wynika z art. 41 ust. 3 ustawy o odpadach. Przepis ten enumeratywnie wymienia przypadki (rodzaje i skalę działalności w zakresie gospodarki odpadami), w których właściwym organem jest marszałek województwa, natomiast w pozostałych sprawach właściwy jest starosta. W rozpoznawanej sprawie z informacji przedstawionej przez Marszałka wynika, że wnioskodawca wskazał, że maksymalna masa wszystkich rodzajów magazynowanych odpadów w okresie roku przekracza 3000 Mg. Z art. 47 ust. 8 ustawy o odpadach w związku z art. 47 ust. 3 i ust. 5 tej ustawy wynika, że wygaśnięcie zezwolenia na zbieranie odpadów powoduje zakończenie działalności objętej tym zezwoleniem, a posiadacz odpadów, którego zezwolenie wygasło, jest zobowiązany do usunięcia odpadów i negatywnych skutków w środowisku lub szkód w środowisku w rozumieniu ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, w ramach prowadzonej działalności objętej tym zezwoleniem, na własny koszt. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, norma z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach stanowi kompetencję dla marszałka województwa do wydania zezwolenia, ale oznacza również kompetencję do zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności tego rodzaju decyzji, a także do wszczęcia postępowania egzekucyjnego mającego na celu egzekucję obowiązków, o których stanowi art. 47 ust. 5 ustawy o odpadach. Przepis art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach, wszedł w życie 5 września 2018 r. na skutek nowelizacji ustawy o odpadach dokonanej ustawą z 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 1592). Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy nowelizującej z 20 lipca 2018 r., do postępowań wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną w sprawach dotyczących zezwoleń na zbieranie odpadów lub zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg, postępowania toczą się nadal przed nowymi organami, które z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stały się właściwe w tych sprawach. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w sprawach dotyczących zezwoleń" a nie "w sprawach dotyczących wydania zezwoleń", co potwierdza, że właściwość marszałka województwa na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach nie sprowadza się wyłącznie do wydawania zezwoleń, ale również do spraw dotyczących tych zezwoleń, nawet jeżeli zostały wydane w uprzednim stanie prawnym przez inny organ. W konsekwencji to Marszałek Województwa [...] jest właściwy w tej sprawie. Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.