III OW 16/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Tadeusz Kiełkowski, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Marszałka Województwa L. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Marszałkiem Województwa L. a Starostą S. przez wskazanie organu właściwego w sprawie zezwolenia na zbieranie odpadów postanawia wskazać Starostę S. jako organ właściwy w sprawie.

W piśmie z 6 lutego 2026 r. Marszałek Województwa L. (dalej: "Marszałek") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą S. (dalej: "Starosta") przez wskazanie Starosty jako właściwego do rozpoznania sprawy wydania zezwolenia na zbieranie odpadów. W uzasadnieniu wniosku Marszałek wskazał, że istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie mają okoliczności, że W. sp. z.o.o. z siedzibą w D. (dalej: "Spółka") występuje o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów, określając ich łączną masę w skali roku na poziomie 3000 Mg, jak również to, że podmiot ten dysponuje już decyzją uprawniającą do zbierania odpadów na tym terenie, wydaną przez Starostę w dniu 30 marca 2016 r. znak: BOŚ.6233.4.2016.RN. Decyzja ta była już modyfikowana rozstrzygnięciami Starosty z dnia 8 lipca 2016 r. znak: BOŚ.6233.4.2016.RN oraz z dnia 20 lipca 2020 r. znak: BOŚ.6222.2.2020.EM. Ostatnia z wymienionych zmian służyła dostosowaniu dokumentacji do wymogów wprowadzonych ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1592 ze zm.). Marszałek zaznaczył, że wspomniana decyzja z 20 lipca 2020 r., w której roczny limit masy odpadów ustalono również na 3000 Mg, zapadła już po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. Reforma ta, obowiązująca od 5 września 2018 r., wprowadziła zasadę, według której marszałek województwa staje się organem właściwym w sprawach zezwoleń na zbieranie odpadów tylko wtedy, gdy roczna masa magazynowanych odpadów w konkretnym miejscu przekracza próg 3000 Mg. W związku z powyższym, skoro wniosek Spółki opiewa na masę nieprzekraczającą 3000 Mg, kompetencję do jego merytorycznego rozpatrzenia posiada Starosta. W odpowiedzi na złożony wniosek Starosta podtrzymał argumentację przedstawioną w zawiadomieniu z dnia 9 stycznia 2026 r. w przedmiocie właściwości rzeczowej. Organ ten wskazał Marszałka jako podmiot kompetentny do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów w sytuacji, gdy łączna maksymalna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w skali roku jest większa niż 3000 Mg. Argumentując swoje stanowisko, organ podniósł, że wnioskodawca w sposób błędny ustalił łączną maksymalną masę wszystkich rodzajów odpadów zbieranych, podlegających magazynowaniu w ciągu roku, na poziomie 3000 Mg. W ocenie Starosty, skoro w złożonym wniosku Spółka wyszczególniła 193 rodzaje odpadów i przy każdym z kodów wskazała maksymalną masę możliwą do zmagazynowania w okresie roku jako 3000 Mg, to ostateczna suma wszystkich rodzajów odpadów przewidzianych do magazynowania powinna wynosić 579.000 Mg, co stanowi iloczyn 3000 Mg oraz 193 rodzajów odpadów. Zdaniem organu masa ta nie powinna zatem wynosić 3000 Mg, jak pierwotnie zadeklarował podmiot w treści wniosku. W konsekwencji przyjęcia powyższego wyliczenia, Starosta uznał, że ustawowy próg kompetencyjny został przekroczony, a zatem organem właściwym do rozpoznania niniejszego wniosku jest Marszałek. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Właściwość organu do wydania decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów oraz decyzji zezwalającej na przetwarzanie odpadów wynika z art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm., dalej: ustawa o odpadach). Przepis ten enumeratywnie wymienia przypadki (rodzaje i skalę działalności w zakresie gospodarki odpadami), w których właściwym organem jest marszałek województwa, natomiast w pozostałych sprawach właściwy jest starosta. Dodatkowo, w odniesieniu do terenów zamkniętych właściwy jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 41 ust. 4 ustawy o odpadach), jednak przepis ten nie znajduje zastosowania w tej sprawie. Zgodnie z art. 41 ust. 3 pkt 1 lit. d) ustawy o odpadach, marszałek województwa jest organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, w przypadku, gdy maksymalna łączna masa wszystkich rodzajów odpadów magazynowanych w okresie roku przekracza 3000 Mg. Marszałek Województwa L. prawidłowo stwierdził, że przepis ten nie ma zastosowania w tej sprawie, ponieważ zgodnie z wyjaśnieniami wnioskodawcy ilość odpadów zbieranych w ciągu roku nie przekroczy 3000 Mg. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47 oraz postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z 18 maja 2021 r., sygn. akt III OW 39/21 i z 10 maja 2022 r., sygn. akt III OW 176/21). Organy powinny mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko wnioskodawcy, który ubiega się o wydanie decyzji zezwalającej na zbieranie odpadów w zakreślonych przez siebie granicach. Oznacza to, że w tej sprawie właściwy jest Starosta S. na podstawie art. 41 ust. 3 pkt 2 ustawy o odpadach. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.