Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 957/25

Wyrok NSA z 28 października 2026 r., III OSK 957/25 – sprawy kandydatów na studia i studentów

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
28 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia del. WSA Sławomir Pauter protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Poseniak po rozpoznaniu w dniu 28 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2025 r. sygn. akt IV Sa/Wr 365/24 w sprawie ze skargi D.P. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej w Politechnice Wrocławskiej z dnia 14 maja 2024 r., nr 25/OKS/2024 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D.P. na rzecz Odwoławczej Komisji Stypendialnej w Politechnice Wrocławskiej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 365/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu skargi D.P. ("skarżący") na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej w Politechnice Wrocławskiej ("organ") z dnia 14 maja 2024 r., nr 25/OKS/2024, w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego, oddalił skargę w całości. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy. Strona wniosła o przyznanie stypendium socjalnego na semestr letni 2023/2024. Decyzją organu pierwszej instancji z 10 kwietnia 2024 r. odmówiono stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Uzasadniono, że zgodnie z treścią art. 93 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm., dalej "ustawa", "p.s.w.n."), powtórzonego w § 5 ust. 4 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Politechniki Wrocławskiej, w brzmieniu ustalonym przez zarządzenie wewnętrzne Rektora Politechniki Wrocławskiej nr 73/2023 z 8 września 2023 r., łączny okres, przez który przysługują świadczenia (w tym stypendium socjalne) wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta. Stwierdzono, że łączny okres studiowania przez skarżącego przekroczył dwanaście semestrów, zatem stypendium socjalne mu nie przysługuje. Decyzją z dnia 14 maja 2024 r. (nr 25/OKS/2024) organ utrzymał w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Politechniki Wrocławskiej (dalej "organ pierwszej instancji") z 10 kwietnia 2024 r. (W2-SOC-276536-1/2024) w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w semestrze letnim roku akademickiego 2023/2024. Na podstawie akt sprawy m.in. oświadczenia skarżącego i zaświadczenia z Politechniki Białostockiej Komisja ustaliła, że obecny semestr studiów jest szesnastym semestrem studiowania przez skarżącego (bez uwzględnienia studiów pierwszego stopnia rozpoczętych po uzyskaniu tytułu inżyniera). Podzieliła stanowisko organu pierwszej instancji, że wobec przekroczenia przez skarżącego dwanaście semestrów studiowania, stypendium socjalne nie mogło zostać przyznane. Odnosząc się do zarzutów odwołania podkreśliła, że w obecnym stanie prawnym okoliczność, czy stypendium było faktycznie pobierane podczas studiowania pozostaje bez znaczenia dla ustalenia prawa do niego. Akcentowała, iż wskazuje na to literalna wykładnia art. 93 ust. 4 ustawy (zwrot "bez względu na ich pobieranie przez studenta"), która prowadzi do wniosku, że podstawowym kryterium warunkującym możliwość otrzymania stypendium jest upływ określonego, wyrażonego liczbą semestrów okresu studiowania, a możliwy okres pobierania stypendium jest powiązany z okresem samego studiowania. Z tym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu drugiej instancji na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji oddalił złożoną skargę podnosząc, że spór w sprawie dotyczy wykładni art. 93 ust. 4 ustawy w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2223 ze zm., dalej "ustawa zmieniająca"), tj. ustalenia, czy określony w tym przepisie limit semestrów przysługiwania stypendium socjalnego odnosi się do okresu studiowania, czy pobierania świadczeń. Ponadto rozstrzygnięcia wymaga, czy limit ten znajdzie zastosowanie tylko do świadczeń uzyskanych na podstawie tej ustawy, czy dotyczy również uprzednio obowiązujących ustaw. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w sposób zasadniczy i jednoznaczny zmodyfikowane zostały warunki korzystania ze świadczeń, w tym stypendium socjalnego. W uprzednio obowiązujących w tym względzie przepisach - sprzed powoływanej zmiany - ustawodawca wskazał, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat (art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy). Przywołany przepis nie zawierał zatem wprowadzonego ustawą zmieniającą stwierdzenia "bez względu na ich pobieranie przez studenta". Obecne brzmienie ustawy wyraźnie i w sposób niebudzący wątpliwości interpretacyjnych ogranicza zakres czasowy przez jaki przysługuje prawo do świadczeń, odnosząc go do okresu studiowania, a nie pobierania świadczeń. Z tych powodów, wbrew zarzutom strony, orzecznictwo zapadłe na tle postanowień ustawy sprzed zmiany nie będzie miało istotnego odniesienia do obecnie obowiązujących regulacji. Przyjęta przez skarżącego w skardze i pismach procesowych wykładnia pomija dokonaną zmianę i jej znaczenie. Nowelizacja ustawy, co potwierdza uzasadnienie projektu do ustawy zmieniającej, miała na celu wyeliminowanie wątpliwości, które wystąpiły na tle sposobu ustalenia okresu przysługiwania świadczenia. Takie odczytywanie spornego w sprawie przepisu uzasadnia również wykładnia autentyczna wyprowadzana z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzającej opisywane zmiany. Jak wynika z zapisów druku Sejmu RP nr 1569, "celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. (...) Ponadto - w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej". Potwierdzenie poprawności przedstawionej wykładni wynika również z zamieszczenia w ustawie zmieniającej art. 16 stanowiącego, że do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Oznacza to, że ustawodawca zmienił dotychczasowe zasady (warunki) przyznawania świadczeń, odstępując od stwierdzenia "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat" (art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy) na rzecz obecnej zasady stwierdzającej, że zależą one od okresu studiowania, nie zaś pobierania świadczeń. Okoliczność dokonania ww. zmiany i wskazany w uzasadnieniu projektu ustawy cel zmian dowodzą, że stanowi to świadomy i czytelny zamysł ustawodawcy, który nie może być wykładany odmiennie niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze, że skarżący w dacie ubiegania się o sporne świadczenie studiował już szesnasty semestr, a więc przekroczył wynikający z art. 93 ust. 4 ustawy limit dwunastu semestrów, organy zasadnie odmówiły mu przyznania wnioskowanego świadczenia. Wyrok Sądu pierwszej instancji stał się przedmiotem skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucił naruszenie prawa materialnego, o którym mowa w art. 174 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), tj.: a) art. 93 ust. 4 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż do limitu przysługiwania prawa do stypendium należy wliczać semestry studiów skarżącego przypadające przed dniem 31 grudnia 2003 r., podczas gdy do okresu tego zaliczyć można wyłącznie semestry, w czasie których student posiadał możliwość skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia, zaś z uwagi na fakt, że poprzednie ustawy obowiązujące m. in. w okresie od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 2003 r. nie uznawały studentów studiów niestacjonarnych za beneficjentów pomocy socjalnej to nowa ustawa (uwzględniająca prawo pomocy dla studentów niestacjonarnych) nie może być interpretowana w ten sposób (wliczając okres studiowania), że studia podejmowane w ww. okresie wliczają się do limitu przysługiwania prawa do stypendium, czego jednak nie uwzględniły organy wydające decyzje, a za nimi Sąd pierwszej instancji, co doprowadziło do doliczenia okresów studiów skarżącego przypadających przed 31 grudnia 2003 r. do limitu przysługiwania prawa do stypendium i tym samym błędnego ustalenia, że limit przysługiwania prawa do stypendium został wyczerpany; b) art. 93 ust. 4 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż samo posiadanie statusu studenta (rozpoczęcie studiów) w danym semestrze warunkuje możliwość zaliczenia tegoż semestru do łącznego 12-semestralnego okresu przysługiwania świadczeń, bez względu na to, czy podczas tych semestrów świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust.1 p.s.w.n., były pobierane przez studenta, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że limit przysługiwania prawa do stypendium został wyczerpany przez skarżącego i skutkowało odmową przyznania stypendium. W konsekwencji ww. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w całości i o przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za obie instancje według norm przepisanych zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu z dnia 14 maja 2024 r., gdyż opłata ta nie została zapłacona w całości. Mając na uwadze art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Oba zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej, oparte na naruszeniu art. 93 ust. 4 poprzez jego błędną wykładnię, ocenić należy jako niezasadne. Treść zarzutów czyni koniecznym wskazanie na stan prawny obowiązujący przed nowelizacją z 17 listopada 2021 r., jak i istotę dokonanej nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Podstawy i tryb przyznawania stypendiów studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ust. 2 p.s.w.n. przed nowelizacją stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1: "1) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat". Ustawa nowelizująca dokonała zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania uprawnień studentowi w zakresie świadczeń materialnych z art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowano, że pod pojęciem "przysługiwania świadczenia" użytego w art. 93 ust. 2 ustawy sprzed nowelizacji należy rozumieć tylko taką sytuację, że w danym okresie dana osoba posiadała status studenta, ubiegała się o oświadczenie i wobec spełnienia warunków jego otrzymania, dane świadczenie materialne faktycznie otrzymała. Oznacza to, że na gruncie poprzedniego stanu prawnego okres otrzymywania świadczeń przez studenta nie był powiązany z okresem studiów, a do ustalenia prawa do świadczenia badano czas faktycznego pobierania świadczenia. Limitowanie okresu świadczeń następowało przez czas ich pobierania. Nowelizacja ustawy doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania świadczeń studentowi, uzależniając prawo do nich dodatkowo od okresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 ustawy. Z przepisu tego wynika, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Natomiast art. 93 ust 6 stanowi, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżący w dniu wydania decyzji odbywał 16 semestr studiów. Do tego okresu należy zaliczyć również, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, studia pierwszego stopnia na Politechnice Warszawskiej podjęte w 1998 r. i zakończone 21 lutego 1999 r. (1 semestr), a także podjęte w 1999 r. na Politechnice Białostockiej, zakończone 4 czerwca 2004 r. (9 semestrów). Okoliczność, że na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów studenci studiów niestacjonarnych nie byli uprawnieni do pobierania stypendium socjalnego, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga, że art. 93 ust. 6 ustawy nie czyni rozróżnienia na okresy, w których pobieranie stypendium było możliwe lub niemożliwe na podstawie przepisów obowiązujących w czasie odbywania studiów i tym samym nie przewiduje wyjątku dla takich osób przy obliczaniu liczby semestrów na potrzeby ustalenia prawa do stypendium socjalnego. Jedyny wyjątek to kształcenie się na kilku kierunkach studiów, gdy semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Innych w ustawie nie przewidziano. Stąd niesłuszne jest zapatrywanie skarżącego, że skoro przepisy obowiązujące w okresie od 1 października 1998 r. do 31 grudnia 2003 r. nie uznawały studiów niestacjonarnych za beneficjentów pomocy socjalnej to semestry studiów wówczas odbywane nie powinny zostać zaliczone do okresu wskazanego w art. 93 ust. 4 ustawy. Nie ma racji skarżący, że do tego okresu można zaliczyć wyłącznie semestry, w czasie których student posiadał możliwość skutecznego ubiegania się o świadczenia. W ww. przepisie nie ma mowy o takim ograniczeniu. Zasadnie w tym zakresie Sąd pierwszej instancji odnosi się do wykładni autentycznej, wyprowadzanej z uzasadnienia do projektu ustawy wprowadzającej ww. zmiany, gdzie wskazano, że "(...) w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej". Odnosząc się do powyższego należy także zaznaczyć, że treść art. 93 ust. 6 jednoznacznie wskazuje, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1 (...). Nie ma zatem racji skarżący, który w zarzucie b) skargi kasacyjnej wskazuje, że doszło do błędnej wykładni art. 93 ust. 4 poprzez przyjęcie, że samo posiadanie statusu studenta (rozpoczęcie studiów) w danym semestrze warunkuje możliwość zaliczenia tegoż semestru do łącznego okresu przysługiwania świadczeń, bez względu na to, czy podczas tych semestrów były pobierane świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.w.s.n. Przepis art. 93 ust. 6 nakazuje zaliczać do okresu wskazanego w art. 93 ust. 4 każdy rozpoczęty semestr studiów, jak zasadnie przyjął organ oraz ocenił to Sąd pierwszej instancji. Nie jest również prawidłowa zaprezentowana w skardze kasacyjnej argumentacja, że art. 93 ust. 4 ustawy odnosi się do świadczeń uzyskanych po wprowadzeniu nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Przede wszystkim podkreślić należy, że stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej, tj. przepisu przejściowego, do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 ustawodawca nakazał stosować przepisy ustawy zmienianej, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym, wobec brzmienia tego przepisu oraz braku innych regulacji intertemporalnych, zastosowanie ma zasada aktualności. Organy stypendialne mają więc obowiązek stosować stan faktyczny i prawny z chwili wydawania decyzji stypendialnej. Niewątpliwie orzekające w sprawie organy stypendialne stosowały stan prawny obowiązujący w chwili orzekania, który nakazuje uwzględniać stan faktyczny z tego właśnie momentu, a nie ukształtowany przed dniem wejście w życie nowelizacji p.s.w.n. Ustawa działa z mocą wsteczną, kiedy m.in. początek jej stosowania pod względem czasowym ustalony został na moment wcześniejszy, aniżeli początek mocy obowiązującej jej przepisów (por. wyrok TK z 5 listopada 2002 r., sygn. P 7/01, OTK ZU nr 6/A/2002, poz. 80), a więc nie tylko wówczas, gdy ustawie nadaje się moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tej ustawy w życie (por. wyrok TK z 31 marca 1998 r., sygn. K 24/97, OTK ZU nr 2/1998, poz. 13). Taka sytuacja nie ma miejsca na tle przedmiotowej regulacji. Ustawa nakazuje organom stypendialnym rozpatrzyć wniosek stypendialny (to jest prawnie relewantny element, determinujący wszczęcie i prowadzenie postępowania) wedle stanu faktycznego z chwili orzekania o nim. Fakt, że wśród okoliczności stanu faktycznego ustawodawca odwołuje się do liczby semestrów, przez które wnioskodawca wcześniej studiował nie oznacza jeszcze retroaktywnego działania ustawy. Nadto przyjęcie, że maksymalny okres dwunastu semestrów pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy, jest niewłaściwy. Taka wykładnia pozwalałby bowiem tym studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający wspomniane dwanaście semestrów (tzn. maksymalnie dwanaście semestrów na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie p.s.w.n. w brzmieniu sprzed nowelizacji) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania p.s.w.n. w obecnym brzmieniu wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej nowelizacji i którzy już na jej podstawie uzyskali świadczenia finansowe. Ustosunkowując się do powołanego w skardze kasacyjnej orzecznictwa sądów administracyjnych należy podnieść, że w świetle dokonanej nowelizacji ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, jest ona nieaktualna. Odnosi się ona bowiem do przepisów już nieobowiązujących, stąd nie może zostać wzięta pod uwagę w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych rozstrzyganych w oparciu o znowelizowane przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym dotyczące okresu, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. zostało przesądzone, że sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" łączy prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 3409/23, z 19 lutego 2025 r., sygn. akt III OSK 517/24, Z 11 marca 2026 r., sygn. akt. III OSK 2809/24, z 30 czerwca 2026 r., III OSK 3024/23. Wobec bezzasadności zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu w ramach przyznanego prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 maja 2025
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Sędziowie
Rafał Stasikowski /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Pauter Zbigniew Ślusarczyk

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny