III OSK 956/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Ireneusz Dukiel Protokolant: asystent sędziego Marita Sukiennik-Sikora po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1074/22 w sprawie ze skargi B.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 30 czerwca 2022 r. nr SKO.PW/4171/59/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B.Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 25 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Kr 1074/22 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2022 r. sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 30 czerwca 2022 r. znak SKO.PW/4171/59/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 30 czerwca 2022 r. znak SKO.PW/4171/59/2022 orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza B. z 13 maja 2022 r. znak OS.6331.9.2021.DW o odmowie nakazania A. i J.P. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Na powyższą decyzję skargę złożył B.Z. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J.K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu decyzji. Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony na podstawie rozprawy administracyjnej, która odbyła się w terenie i połączona została z oględzinami działek skarżącego (dz. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości O.) oraz działki [...] stanowiącej własność A.P. i J.P. Do protokołu oględzin została dołączona mapka sytuacyjna oraz dokumentacja fotograficzna (k. 21-28 administracyjnych akt sprawy). O miejscu i terminie oględzin strony zostały prawidłowo zawiadomione (k. 19-20 administracyjnych akt sprawy). W toku oględzin ustalono, że działki skarżącego (dz. [...] i [...]) mają znacznie wyższy poziom niż działka [...] w O. Jednocześnie stwierdzono, że na działce [...] wzdłuż południowej jej granicy od strony działki [...] został obniżony poziom nieruchomości, a działka została przemieszczona na północną część działki [...]. Dodatkowo przy południowej granicy działki [...] został wykonany rów 20-30 cm w linii wschód-zachód. Do tego rowu przy ul. [...] jest wyprowadzona rura drenarska. Dalej podano, że działka nr [...] od połowy terenu ma spadek w kierunku zachodnim. Na zachodniej części działki dokonano przeniesienia mas ziemi, jednak pozostawiono przy granicy pas ziemi szerokości 2 m. Poziom tego pasa nie przewyższa poziomu gruntu działki nr [...], która przylega do działki [...] od południa (zdjęcia k. 27 administracyjnych akt sprawy). Na zachodniej części działki dokonano przeniesienia mas ziemi, jednak pozostawiono przy granicy pas ziemi szerokości 2 m. Poziom tego pasa nie przewyższa poziomu gruntu działki nr [...], która przylega do działki [...] od południa. Wzdłuż południowej granicy rowu biegnie dalszy odcinek rowu ze spadkiem w kierunku zachodnim. Około 8 m od zachodniej granicy działki nr [...] znajduje się studnia do której odprowadzony jest drenaż. Studnia chłonna zbudowana została z 2 kręgów. W trakcie oględzin nie stwierdzono zastoisk wody. Natomiast ustalono, że wykonanym rowem, w czasie opadów spływały wody. Właściciel działki nr [...] oświadczył podczas oględzin, że woda z działki zawiadamiającego, która położona jest wyżej od działki nr [...] (k. 21-23 administracyjnych akt sprawy). Zdaniem Sądu I instancji, z ustaleń tych wynika bezsprzecznie, że działki skarżącego znajdują się powyżej działki [...], woda opadowa z działki nr [...] stanowiącej własność skarżącego, położonej powyżej działki nr [...] spływa do wykonanego na działce nr [...] rowu i jest odprowadzana na wschód i zachód, a nie przepływa swobodnie przez ww. działkę, tak jak to miało miejsce zanim rozpoczęto prace niwelacyjne. Ponadto wykonano na działce drenaż oraz rów, a woda jest odprowadzana z działki w uregulowany sposób. Nie stwierdzono zastoisk wody, nie stwierdzono także wystąpienia szkody na działce skarżącego. Nie stanowi szkody w rozumieniu art. 234 ust. 3 p.w. "utrata walorów turystycznych, widowiskowych" nieruchomości, na co wskazywał skarżący. Według Sądu I instancji, w tym stanie faktycznym i prawnym rozstrzygnięcie podjęte skarżoną decyzją jest prawidłowe. Uwarunkowania w terenie oraz brak szkody powodują, że nie spełnione są przesłanki z art. 234 ust. 3 p.w. W konsekwencji rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję o odmowie nałożenia obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom było zgodne z prawem. W skardze kasacyjnej B.Z. (dalej: skarżący kasacyjnie) reprezentowany przez adw. zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Skargę kasacyjną oparto na następujących podstawach: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) tj. naruszenia przepisów postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przez: a) naruszenie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. przez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne pomimo zawnioskowania przez skarżącego o przeprowadzenie rozprawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku zażądała przeprowadzenia rozprawy to WSA w Krakowie zdecydował o rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, wbrew przepisom i woli skarżącego, co skutkowało brakiem możliwości obrony swoich praw. Nawet zgodnie z poglądem doktryny wyrażonym przez autorów komentarza do art. 119 p.p.s.a. (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2021) "Sprawa sądowoadministracyjna może być rozpatrzona w trybie uproszczonym również wówczas, gdy zawnioskuje o to strona, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od złożenia tego wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Prawo do złożenia wniosku służy stronie - należy więc przyjąć, że może to uczynić każdy uczestnik postępowania przed WSA, a więc skarżący, organ, uczestnik postępowania, a także podmioty, o których mowa w art. 33 § 2 p.p.s.a. Artykuł 119 pkt 2 p.p.s.a. nie zawiera ograniczenia przedmiotowego spraw, które mogą być rozpatrzone w trybie uproszczonym - oznacza to, - że na wniosek strony rozpatrzeniu w tym trybie mogą podlegać nie tylko skargi na postanowienia i decyzje administracyjne, ale również pozostałe sprawy podlegające zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego"; b) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnego zastosowania przez organ art. 35 § 3 k.p.a. przez niewydanie decyzji przez organ w określonym ustawą terminie, podczas gdy organ wskazał, że wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu 22 lutego 2022 r. a wydanie decyzji w dniu 13 maja 2022 r. podczas gdy zgodnie z przepisami prawa organ winien załatwić sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło; c) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnego zastosowania przez organ art. 36 § 1 k.p.a. przez niepoinformowanie strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organ jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, czego organ w przedmiotowej sprawie nie dokonał; d) błędne zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 35 § 3 k.p.a. przez niewydanie decyzji w określonym ustawą terminie podczas gdy organ wskazał, że wszczęcie postępowania nastąpiło w dniu 22 lutego 2022 r., a wydanie decyzji - w dniu 13 maja 2022 r. podczas gdy zgodnie z przepisami prawa organ winien załatwić sprawę wymagającą postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło; e) błędną interpretację przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 36 § 1 k.p.a. przez niepoinformowanie przez organ strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani nie wskazał on nowego terminu załatwienia sprawy podczas gdy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organ jest obowiązany zawiadomić strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, czego organ w przedmiotowej sprawie nie dokonał; f) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie w uzasadnieniu decyzji wszelkich zarzutów i nie ustosunkowanie się do nich, a które zostały podniesione w odwołaniu od decyzji z dnia 2 czerwca 2022 r., podczas gdy zgodnie z rozumieniem przepisów, jak również koniecznością budowania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, organ winien odnieść się do wszelkich zarzutów stawianych przez stronę, na co również wskazywał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzkie Sądy Administracyjne - obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest z kolei ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji; g) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organ art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenia uzasadnienia bez wskazania wszelkich dowodów, którym organ dał wiarę, zaś zgodnie z interpretacją ww. przepisów organ winien wskazać w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji jakim dowodom dał wiarę, a jakim wiary odmówił. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt: II OSK 2234/12 prawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji wymaga najpierw dokonania oceny dowodów, z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Na tym etapie organ winien ocenić, którym dowodom winien odmówić dania wiary (w całości bądź części), a którym dać wiarę i dlaczego. Ta praca myślowa organu znaleźć winna odzwierciedlenie w odrębnej części uzasadnienia decyzji (uzasadnieniu faktycznym, które w szczególności winno zawierać wskazanie dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności (verba legis - art. 107 § 3 k.p.a.). Dopiero wykonanie tej pracy myślowej organu, winno być przełożone na ustalony stan faktyczny, to jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione; h) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organ art. 84 § 1 k.p.a. przez wydanie decyzji i utrzymanie jej w mocy bez zasięgnięcia wiadomości specjalnych od osoby wyspecjalizowanej z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej oraz inżynierii i kształtowania środowiska, podczas gdy należy wskazać, że w zakresie tym wymagana jest wiedza specjalna, a pracownik urzędu nie ma tego rodzaju uprawnień ani wiedzy aby moc z całą pewnością stwierdzić, że nie doszło do naruszenia stanu wód a środowisko i bezpieczeństwo hydrologiczne nie zostało naruszone; i) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, 2127, 2269) przez nieuwzględnienie niebezpieczeństw jakie może powodować i powoduje niepodejmowanie żadnych czynności związanych z podniesieniem terenu dziatki nr [...] w miejscowości O. gmina B. przez nawiezienie jej ziemią z gruzem stanowi zagrożenie dla środowiska, w sytuacji gdy podniesienie terenu przez państwa P. jest realnym zagrożeniem dla środowiska i prowadzi do utrudniania korzystania z niego, gdyż wskazane podwyższenie terenów stanowi przeszkodę dla rożnego rodzaju gatunków zwierząt do swobodnego rozmnażania, a ponadto należy również wskazać, że tego rodzaju podwyższenie terenu stanowi realne zagrożenie dla wędrówek migracyjnych i codziennej egzystencji wielu gatunków gadów i płazów, co może skutkować niepowetowaną szkodą dla środowiska i ludzi żyjących w okolicy. Ponadto, ani organ, ani Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił faktu, że państwo P. nieustannie podwyższają teren, wobec czego sytuacja jest dynamiczna i zmienna; j) nieuwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszenia przez organ art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez nieuwzględnienie w uzasadnieniu decyzji wszelkich zarzutów i nieustosunkowanie się do nich, a które zostały podniesione w odwołaniu od decyzji z dnia 2 czerwca 2022 r., podczas gdy zgodnie z rozumieniem przepisów, jak również koniecznością budowania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, organ winien odnieść się do wszelkich zarzutów stawianych przez stronę, na co również wskazywał w swoich orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny jak i Wojewódzkie Sądy Administracyjne - obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest z kolei ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji; k) błędną ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowania organu art. 7 k.p.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wyczerpującego, rzetelnego oraz wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony; ponadto organ i Sąd w sposób nieuzasadniony ocenił zgromadzony materiał dowodowy dając wiarę wyłącznie twierdzeniom organu, nie uwzględniając twierdzeń skarżącej podczas gdy skarżąca ostatnie prace związane z budynkiem wykonała przed 2011 r., a załączone do sprawy zdjęcia lotnicze są w rożnej rozdzielności oraz wykonane były rożnym sprzętem i nie można wyłącznie na ich podstawie stwierdzać prawdziwości stanu faktycznego; IV. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnie lub niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przez: 1. niewłaściwą wykładnię art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne przez wskazanie, że nie doszło do powstania szkody i nie zostały spełnione przesłanki z ww. przepisu. Wobec powyższego wniesiono o: 1. rozpoznanie niniejszej "skargi" na rozprawie; 2. zasądzenie od organu na rzecz "skarżącego" kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych, zarówno za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i za przedmiotowe postępowanie wszczęte niniejszą skargą kasacyjną. Mając na względzie powyższe, wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, 2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto treść postawionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO w Tarnowie reprezentowane przez r.pr. wniosło o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej; 2) zasądzenie na rzecz SKO w Tarnowie kosztów postępowania, z wyodrębnieniem w sentencji lub uzasadnieniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. SKO w Tarnowie złożyło oświadczenie o zrzeczeniu się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Wszystkie zarzuty przedstawione w petitum skargi kasacyjnej oraz rozwinięte w jej uzasadnieniu nie zasługiwały na uwzględnienie. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Przed przystąpieniem do oceny trafności zarzutów kasacyjnych, ze względu na sposób ich sformułowania, konieczne jest przypomnienie, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany jest podstawami skargi kasacyjnej. To wnoszący skargę kasacyjną określa granice kontroli orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przez Naczelny Sąd Administracyjny. W piśmiennictwie wskazano, że "Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego lub postępowania przed tym sądem i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Wskazanie nieodpowiednich podstaw skutkuje brakiem możliwości dokonania oceny prawidłowości wydanego w pierwszej instancji rozstrzygnięcia. W takich przypadkach skarga kasacyjna, jeżeli nie ma podstaw do jej odrzucenia, podlega oddaleniu. Sądy administracyjne nie ustalają stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia, a tym samym nie stosują przepisów procedury podatkowej, w tym wskazanych w skardze kasacyjnej, nie zastępują one bowiem organów administracji w merytorycznym załatwieniu sprawy". (...). "W skardze kasacyjnej zarzut naruszenia określonych przepisów oraz forma ich naruszenia przez sąd muszą być precyzyjnie określone, gdyż konstrukcja prawna skargi kasacyjnej wynikająca m.in. z art. 174 pkt 1 i 2 PPSA zakłada wyznaczenie NSA poprzez podniesiony zarzut lub zarzuty precyzyjnego zakresu kontroli instancyjnej. Uchybienie temu obowiązkowi przez autora skargi kasacyjnej prowadzi do nieskuteczności wniesionego środka odwoławczego a limine (wyr. NSA z. 31.5.2022 r., III OSK 1322/21, Legalis)". (zob. wyr. NSA z 27.8.2014 r., I FSK 792/13, Legalis)". (zob. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 174). Skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd pierwszej instancji wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, a jej celem jest poddanie sądowej kontroli instancyjnej prawidłowości tego orzeczenia. Z tej przyczyny podnoszone w niej zarzuty, aby były skuteczne, muszą wskazywać na uchybienia sądu, a pośrednio organów administracji. Powyższych wymogów nie spełnia wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna. Zwrócić należy uwagę, że art. 176 p.p.s.a. reguluje elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (vide postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04; z 8 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1/20). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Wyjaśnić należy, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Dla spełnienia wymogu wykazania, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie i przyznając priorytet zarzutom mającym oparcie w treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dostrzec należy, że ustawodawca - o czym już była wyżej mowa - wskazał, że zarzut naruszenia przepisów postępowania może zostać uznany za skuteczny o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem ani w zarzutach przedstawionych w pkt 1.a),c),d),e),g),h),i),k) petitum skargi kasacyjnej skarżącego kasacyjnie, ani w ich uzasadnieniu nie wykazano, że skarżący kasacyjnie dowiódł spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. w zakresie wykazania, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wpływ, o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji. Przy czym ten związek przyczynowy nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), ale musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Skarżący kasacyjnie powinien uprawdopodobnić istnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skarżąca powinna więc wykazać, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub rangi, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanej w sprawie decyzji lub innej formy działania organu administracji (zob. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt I GSK 2398/18). Odnosząc się łącznie do zarzutów przedstawionych w w pkt 1.a),c),d),e),g),h),i),k) petitum skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przeciwieństwie do twierdzeń skargi kasacyjnej, Sąd I miał podstawy, aby uznać, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom. Organy przeprowadziły bowiem kompletne postępowanie dowodowe, spełniające wymogi wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym zebrany został wystarczający materiał dowodowy. W sprawie przeprowadzona została rozprawa administracyjna. Na tej podstawie Kolegium dokonało właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem nie można w tym zakresie zarzucić mu uchybień. Precyzyjnie zostały wyjaśnione przyczyny rozstrzygnięcia, a także jasno wskazano dlaczego nie mogły okazać się skuteczne zarzuty odwołania. Wskazać należy, że zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych organów w przedmiotowej sprawie był wyznaczony przesłankami wynikającymi z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Podzielić należy w tej mierze stanowisko Sądu I instancji, który nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Ma rację Sąd I instancji, że organ zebrał wystarczający i wyczerpujący materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji. W ocenie NSA orzekającego w tym składzie, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd I instancji zasadnie zatem uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W zarzutach przedstawionych w pkt 1.f),j) powołano jedynie następujące formuły: "Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji", (zarzut przedstawiony w pkt 1.k) petitum skargi kasacyjnej) oraz "Niewykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji" (zarzut przedstawiony w pkt 1.j) petitum skargi kasacyjnej). Odnosząc się do zarzutów przedstawionych w pkt 1.f),j) petitum skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia wyjaśnić należy, że Sąd I instancji nie uchylił zaskarżonej decyzji jak wynika z treści tych zarzutów, lecz oddalił skargę. Odnosząc się dalej do zarzutów przedstawionych w pkt. 1 skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1.a) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 119 pkt 2 p.p.s.a. przez skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, pomimo zawnioskowania przez skarżącego o przeprowadzenie rozprawy, podczas gdy w przedmiotowej sprawie zgodnie z brzmieniem wskazanego przepisu strona zgłosiła wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku zażądał przeprowadzenia rozprawy. Odnosząc się dalej do tego zarzutu odnotować należy, że wprawdzie organ w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., to jednak podstawą prawną rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/KR 1074/22 na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2022 r. był art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 2021 r., poz. 2095). Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 24 października 2022 r. (k. 22 akt sądowych) wskazując podstawę prawną poinformowano wszystkie strony postępowania, w tym pełnomocnika skarżącego, SKO w Tarnowie oraz pozostałych uczestników postępowania, że wojewódzkie sądy administracyjne w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, przeprowadzają rozprawę wyłącznie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających prowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (rozprawa zdalna), z tym, że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu (k. 23 akt sądowych). Jednocześnie Sąd I instancji poinformował strony postępowania, że jeśli którakolwiek ze stron nie będzie miała możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej przy użyciu aplikacji informatycznej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne (k. 23 akt sądowych). Wystosowano przy tym wezwanie o podanie, czy strona wnosi o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, a jeżeli tak - to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP (jeśli strona dotychczas takiego adresu nie wskazała) - w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej (k. 24 akt sądowych). Jedyną stroną postępowania, która odpowiedziała na powyższe wezwanie był skarżący, reprezentowany przez adwokata. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z 4 listopada 2022 r. skierowanym do WSA w Krakowie, działając w imieniu i na rzecz skarżącego, jako pełnomocnik wyznaczony z urzędu wniósł o: I. przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie za pomocą przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie ich na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku; II. jednocześnie wskazał adres elektroniczny skrzynki ePUAP [....]. (k. 35 akt sądowych). Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 17 listopada 2022 r. sprawę skierowano na termin posiedzenia niejawnego (COVID) wobec braku zgłoszenia możliwości uczestniczenia w rozprawie zdalnej przez wszystkie strony postępowania (k. 37 akt sądowych). Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 119 pkt 2 p.p.s.a. bowiem przepis ten nie stanowił podstawy skierowania sprawy na posiedzenie niejawne. W skardze kasacyjnej nie zarzucono naruszenia art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Nie są zasadne zarzuty przedstawione w pkt 1.b),c),d),e), petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się łącznie do tych zarzutów oraz ich uzasadnienia wyjaśnić należy, że jeżeli strona twierdzi, że organ prowadzący postępowanie prowadzi je w sposób przewlekły lub jest bezczynny ma zapewnione środki obrony swoich praw w postaci ponaglenia. Okoliczność, że sprawa nie została załatwiona w ustawowym terminie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Zarówno bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie postępowania związane jest z naruszeniem ustawowego terminu i przepisanej procedury do załatwienia sprawy. Wobec powyższego należy przyjąć, że warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia. Podkreślić należy w okolicznościach tej sprawy, że tryb orzekania w sprawie bezczynności czy przewlekłości postępowania nie służy weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie rozpoznawał skargi na bezczynność i przewlekłość organu. Sąd I instancji rozpoznał sprawę ze skargi B.Z. na decyzję SKO w Tarnowie z 30 czerwca 2022 r., znak SKO.PW/4171/59/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Oznacza to, że kwestie merytoryczne dotyczące prawa materialnego nie mogą być rozstrzygane w sprawie, której przedmiotem jest bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji (wyrok NSA z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 101/18). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania ma na celu jedynie spowodowanie ustania stanu bezczynności czy też przewlekłości poprzez doprowadzenie do załatwienia sprawy, nie może natomiast prowadzić do jej merytorycznego rozstrzygnięcia przez Sąd. Akt lub czynność organu, będące następstwem uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, podlegają kontroli sądowej w odrębnym postępowaniu, wszczynanym w wyniku ich zaskarżenia i wówczas Sąd administracyjny ocenia, czy sposób załatwienia sprawy wybrany przez organ był zgodny z przepisami prawa (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2024 r., sygn. akt II GSK 1779/23). Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt 1.f),g),j), petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się łącznie do tych zarzutów wyjaśnić należy, że zarzuty skarżącego kasacyjnie przedstawione w pkt 1.f),g),j), petitum skargi kasacyjnej są błędne, gdyż kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 30 czerwca 2022 r. znak SKO.PW/4171/59/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie i wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza B. z 13 maja 2022 r. znak OS.6331.9.2021.DW o odmowie nakazania A. i J.P. wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, nie naruszają wymienionych w pkt 1.f,g,j, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W przepisie art. 107 § 3 k.p.a. określono kryteria, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji administracyjnej. W myśl powołanego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Te wszystkie elementy konstrukcyjne uzasadnienia zawierają zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji. Uzasadnienie decyzji administracyjnej ma objaśnić stronie tok rozumowania organu prowadzący do zastosowania przepisu w sprawie w określonym stanie faktycznym. Konsekwencją tego rozumowania jest bowiem wydanie przez organ rozstrzygnięcia odpowiadającego normie prawnej zawartej w danym przepisie ustawy. Konkretyzacja prawa dokonuje się więc w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnej, a uzasadnienie decyzji służy wskazaniu stronie motywów, jakimi kierował się organ przy załatwieniu jej sprawy administracyjnej. Uzasadnienie decyzji w dziedzinie faktów musi wyjaśnić okoliczności wskazujące na potrzebę lub konieczność wydania decyzji w danej sprawie i wobec określonych podmiotów oraz ich wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sferze prawa chodzi natomiast o wskazanie normy prawnej obowiązującej i jej znaczenia ustalonego w drodze wykładni (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2012, str. 442). Odnosząc powyższe rozważania do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie, uzasadnienie decyzji organu, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, spełnia kryteria wymienione w art. 107 § 3 k.p.a., o czym była już mowa. Organy obu instancji przedstawiły ustalenia faktyczne w sprawie, przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób kompletny i wyczerpujący, dając wyraz temu w uzasadnieniach decyzji. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1.h), petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu wyjaśnić należy, że w kolejnym zarzucie procesowym skarżący kasacyjnie kwestionuje ustalenia faktyczne sprawy wobec nieprzeprowadzenia w postępowaniu administracyjnym dowodu z opinii biegłego. W tym zakresie należy zauważyć, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może zwrócić się" wskazuje, że powołanie biegłego na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie, również w przypadku gdy w sprawie pojawia się zagadnienie wymagające wiadomości specjalnych. Granice korzystania z tej swobody wyznacza zasada prawdy obiektywnej, gdyż to z tej zasady wypływa obowiązek podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie administracyjnej. Do naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy doszłoby zatem wówczas, gdyby ze względu na stopień skomplikowania danej sprawy do jej prawidłowego załatwienia niezbędna okazała się tego rodzaju wiedza ekspercka, którą organ nie dysponuje, a jednocześnie zaniechałby powołania biegłego na daną okoliczność. Co należy jednak podkreślić, oceny co do niezbędności tego dowodu w postępowaniu dokonuje organ administracji publicznej, uwzględniając okoliczności danej sprawy, wymagany zakres ustaleń, stopień ich skomplikowania, a także kwalifikacje własnego zasobu kadrowego (zob. wyrok NSA 30 września 2025 r., sygn. akt I OSK 1738/22). Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie został ustalony na podstawie rozprawy administracyjnej, która odbyła się w terenie w dniu 17 marca 2022 r. (k. 7 akt adm.) i połączona została z oględzinami działek skarżącego (dz. [...], [...] i [...] położonych w miejscowości O.) oraz działki [...] stanowiącej własność A.P. i J.P. Do protokołu oględzin została dołączona mapka sytuacyjna oraz dokumentacja fotograficzna (s. 23-28 akt adm.). O miejscu i terminie oględzin strony zostały prawidłowo zawiadomione. W toku oględzin ustalono, że działki skarżącego (dz. [...] i [...]) mają znacznie wyższy poziom niż działka [...] w O.. Jednocześnie stwierdzono, że na działce [...] wzdłuż południowej jej granicy od strony działki [...] został obniżony poziom nieruchomości, a działka została przemieszczona na północną część działki [...]. Dodatkowo przy południowej granicy działki [...] został wykonany rów 20-30 cm w linii wschód-zachód. Do tego rowu przy ul. [...] jest wyprowadzona rura drenarska. Dalej wskazano, że działka nr [...] od połowy terenu ma spadek w kierunku zachodnim. Na zachodniej części działki dokonano przeniesienia mas ziemi, jednak pozostawiono przy granicy pas ziemi szerokości 2 m. Poziom tego pasa nie przewyższa poziomu gruntu działki nr [...], która przylega do działki [...] od południa (zdjęcia k. 27 administracyjnych akt sprawy). Na zachodniej części działki dokonano przeniesienia mas ziemi, jednak pozostawiono przy granicy pas ziemi szerokości 2 m. Poziom tego pasa nie przewyższa poziomu gruntu działki nr [...], która przylega do działki [...] od południa. Wzdłuż południowej granicy rowu biegnie dalszy odcinek rowu ze spadkiem w kierunku zachodnim. Około 8 m od zachodniej granicy działki nr [...] znajduje się studnia do której odprowadzony jest drenaż. Studnia chłonna zbudowana została z 2 kręgów. W trakcie oględzin nie stwierdzono zastoisk wody. Ustalono, że wykonanym rowem, w czasie opadów spływały wody. Właściciel działki nr [...] oświadczył podczas oględzin, że woda z działki zawiadamiającego, która położona jest wyżej od działki nr [...]. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że z ustaleń tych wynika bezsprzecznie, że działki skarżącego znajdują się powyżej działki [...], woda opadowa z działki nr [...] stanowiącej własność skarżącego, położonej powyżej działki nr [...] spływa do wykonanego na działce nr [...] rowu i jest odprowadzana na wschód i zachód, a nie przepływa swobodnie przez ww. działkę, tak jak to miało miejsce zanim rozpoczęto prace niwelacyjne. Ponadto wykonano na działce drenaż oraz rów, a woda jest odprowadzana z działki w uregulowany sposób. Do przeprowadzenia oględzin (których elementem niejednokrotnie jest pomiar przedmiotu oględzin) nie jest wymagana wiedza specjalistyczna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, wedle którego sprawy z zakresu zmiany stanu wody na gruncie co do zasady wymagają dla zastosowania art. 234 ustawy Prawo wodne wnikliwego postępowania wyjaśniającego opartego o wiadomości specjalne. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (zob. wyrok NSA z 16 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 1959/24). Nie oznacza to jednak, że w niniejszej sprawie wymagany był dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie oraz czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Zgromadzone w sprawie dowody oraz ustalenia organów oraz ich ocena Sądu I instancji dają podstawy do stwierdzenia, że zmiana stanu wody na działce nr [...] nie spowoduje szkód w postaci osuwania się gruntu na działce zawiadamiającego. Właściciel wykonał wszelkie działania, aby skutek był przeciwny, wykonał urządzenia w postaci rowu i przeprowadził drenaż, które mają na celu zabezpieczenie gruntu przed spływem wody z działek znajdujących się powyżej, ponadto dokonał przemieszczenia mas ziemi w celu zniwelowania spadku gruntu. Dokonane zmiany na gruncie na działce nr [...] nie spowodowały zmian stanu wody na działkach nr [...], [...] i [...] stanowiących własność zawiadamiającego. Działki te położone są na naturalnym spadku terenu, powyżej działki nr [...]. Spływ wody następuje w taki sam sposób jak dotychczas. Jedyną zmianą jest zbieranie tej spływającej wody do rowu na działce [...] i odprowadzanie jej na wschód i zachód. Zmiany jakie dokonano na działce nr [...] w O., nie spowodują szkód na działkach położonych na spadku terenu, powyżej tej działki. Ma rację Sąd I instancji, że okolicznością, która w świetle doświadczenia życiowego wskazuje na brak potrzeby powołania biegłego jest to, że działka [...] znajduje się powyżej działek skarżącego, mimo podniesienia jej terenu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący kasacyjnie nie zdołał podważyć dokonanej w sprawie oceny stanu wody na gruncie wykonanej na podstawie przeprowadzonych oględzin. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 1.i) petitum skargi kasacyjnej dotyczący nieuwzględnienie przez Sąd I instancji naruszenia przez organ art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973, 2127, 2269, dalej: p.o.ś.), przez nieuwzględnienie niebezpieczeństw jakie może powodować i powoduje niepodejmowanie żadnych czynności związanych z podniesieniem terenu działki nr [...] w miejscowości O. gmina B. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienie wyjaśnić należy, że art. 4 p.o.ś. składa się z trzech jednostek redakcyjnych w postaci ustępów o rozbudowanej treści normatywnej. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Wymogów opisanych wyżej nie spełnia zarzut dotyczący naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 4 p.o.ś. Wskazać należy, że w skardze kasacyjnej nie wyjaśniono adekwatnie do treści tych przepisów na czym polegało ich naruszenie przez orzekające organy. Art. 4 p.o.ś. reguluje trzy odrębne prawne formy korzystania ze środowiska. Dwie prawne formy korzystania ze środowiska wymienione są z nazwy, a trzecia przedstawiona jest w formie opisowej. W ramach tego zarzutu skarżący kasacyjnie podnosi, że podniesienie terenu przez państwa P. jest realnym zagrożeniem dla środowiska i prowadzi do utrudniania korzystania z niego, gdyż wskazane podwyższenie terenów stanowi przeszkodę dla rożnego rodzaju gatunków zwierząt do swobodnego rozmnażania, a ponadto należy również wskazać, że tego rodzaju podwyższenie terenu stanowi realne zagrożenie dla wędrówek migracyjnych i codziennej egzystencji wielu gatunków gadów i płazów, co może skutkować niepowetowaną szkodą dla środowiska i ludzi żyjących w okolicy. Wskazać należy, że kontrola i nadzór nad przestrzeganiem wymagań ochrony środowiska w trakcie korzystania z niego należy do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1.k) petitum skargi kasacyjnej przez "k) błędną ocenę przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowania organu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako: k.p.a.) w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego oraz wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej". Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że obowiązywanie w postępowaniu administracyjnym zasady dochodzenia prawdy obiektywnej, w świetle której to na organie administracji prowadzącym postępowanie spoczywa, co do zasady, obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.), nie oznacza, że organ ma obowiązek poszukiwania dowodów mających wykazać zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony, w sytuacji jej pasywnej postawy w tym zakresie. Z treści przepisów k.p.a. normujących postępowanie dowodowe nie można bowiem wyprowadzić konkluzji, że organy administracji zobowiązane są do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony w sytuacji, gdy ona środków takich nie przedstawia. Nałożenie na organy prowadzące postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia bowiem stron postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonych okoliczności faktycznych może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla stron (zob. Wyrok NSA z 1 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 812/22). Nie jest zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 7a § 1 k.p.a. przedstawiony w pkt 1.k) petitum skargi kasacyjnej. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, wynikająca z art. 7a § 1 k.p.a., jest dyrektywą interpretacyjną dotyczącą wykładni zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Zastosowanie art. 7a § 1 k.p.a. i rozstrzyganie na jego podstawie na korzyść strony winny mieć miejsce wówczas, gdy wystąpią niedające się usunąć wątpliwości, co do wykładni przepisów stosowanego prawa. Powyższa zasada może być stosowana w ostateczności - w sytuacji, gdy pomimo zastosowania różnych metod wykładni przepisów nadal pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej. Mówiąc inaczej, możliwe są co najmniej dwa równie uprawnione sposoby rozumienia normy prawnej. Stosując tę zasadę winno się zatem wybrać jeden ze sposobów wykładni normy - ten, który jest najbardziej korzystny dla strony. Z uwagi na to, że sam zarzut naruszenia art. 7a § 1 k.p.a., a także jego uzasadnienie zawarte w skardze kasacyjnej nie wyjaśniają wpływu ewentualnego uchybienia w tym zakresie na wynik sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że zarzut ten nie mógł odnieść zamierzonego przez kasatora skutku w postaci podważenia prawidłowości wydanego przez Sąd I instancji wyroku (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1063/20). Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt IV.1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący "naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładni lub niewłaściwe zastosowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie poprzez: 1. niewłaściwą wykładnię art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne poprzez wskazanie, iż nie doszło do powstania szkody i nie zostały spełnione przesłanki z ww. przepisu". Odnosząc się do tak sformułowanego zarzuty wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo wyjaśnił, że zastosowanie tego przepisu możliwe jest po ustaleniu czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Podwyższenie terenu potencjalnie może wpisywać się w stan faktyczny opisany w hipotezie statuowanej tymi przepisami normy, ale zarazem tego stanu nie wyczerpuje. Liczy się to, czy spowodowało ono zmianę stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającą na grunty sąsiednie. Skoro w niniejszej sprawie takiej zmiany nie stwierdzono, to nie było podstaw do wydania nakazu z art. 234 ust. 3 p.w. Sąd I instancji nie popełnił błędu również na etapie subsumpcji stanu faktycznego pod hipotezę wchodzącej w rachubę normy prawnej, a zatem - inaczej rzecz ujmując - właściwe zastosował prawo materialne w procesie legalnościowej oceny zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z 19 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 1457/24). W tej sytuacji nie ma podstaw, by stwierdzić wadliwość zaskarżonego wyroku. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.