III OSK 677/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w sprawie ze skargi kasacyjnej J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 552/25 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 lutego 2025 r., nr SKO.414/13/2022 w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 lipca 2022 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt II SA/Rz 552/25, oddalił skargę J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 24 lutego 2025 r. w przedmiocie przyznania ponownie obliczonego dodatku mieszkaniowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca. We wniesionej skardze kasacyjnej zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 12 lipca 2022 r. uchylającej decyzję własną z dnia 17 grudnia 2021 r. i przyznającej ponownie obliczony dodatek mieszkaniowy w niższej wysokości, wskazując, że zaskarżone decyzje rozszerzyły skład gospodarstwa domowego, co skutkowało pogorszeniem jej sytuacji dochodowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "P.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepis ten na zasadzie art. 193 P.p.s.a., znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Instytucja wstrzymania przez sąd administracyjny wykonania aktu lub czynności stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie natomiast do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego wynika, że udzielenie przez sąd administracyjny ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w okolicznościach przedstawionych przez wnioskodawcę i zobrazowanych za pomocą dowodów, znajdującymi się w aktach sprawy (postanowienia NSA: z 4 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 456/12, z 26 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 2137/14, z 29 października 2019 r., sygn. akt I GZ 358/19). Tak więc pozostawiona sądowi administracyjnemu możliwość uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu determinowana jest oceną konkretnych okoliczności, jakie występują po stronie wnioskodawcy, a które zostały przez niego wyartykułowane i należycie udokumentowane, a także od tego, czy okoliczności te (potwierdzone dowodami) mieścić się będą w granicach przesłanek, w postaci "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" jako następstw wykonania aktu. Pojęcie "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają uzasadnienia w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. m.in. postanowienia NSA: z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21, z 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. (tak m.in. postanowienie NSA z 29 kwietnia 2021 r., I GSK 335/21). Podkreślenia wymaga, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji wynikających z niego praw i obowiązków. W takim przypadku Sąd ocenia, czy podane przez stronę okoliczności wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd, w oparciu o konkretne dane, mógł stwierdzić, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania aktu istotnie trudne do odwrócenia. Zauważyć należy, iż wykonanie każdego aktu pociąga za sobą określone konsekwencje, zaś jego uchylenie powoduje, że wykonanie tego aktu okazuje się zbędne. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. Jak już wskazano, uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Dokonując oceny tego rodzaju wniosku, Sąd musi mieć możliwość stwierdzenia – w oparciu o szczegółowe dane poparte stosownymi dokumentami – że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje uszczerbek w majątku strony skarżącej w zakresie, który można uznać za znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Złożony w niniejszej sprawie wniosek nie pozwalał na tego rodzaju ocenę, bowiem w jego uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie wskazała jedynie, że zaskarżone decyzje rozszerzyły skład gospodarstwa domowego, co skutkowało pogorszeniem jej sytuacji dochodowej. Brak uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi dowodami, uniemożliwiał zatem jego merytoryczną ocenę. W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej został złożony bez należytego uzasadnienia. Skarżąca kasacyjnie nie wskazała zatem na czym konkretnie polega niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jednocześnie pamiętać należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami kwestionowanej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 476/21). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.