III OSK 668/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1752/22 w sprawie ze skargi B. S.A. [...] oraz B.(1) [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 21 lipca 2022 r. nr ZSPR.440.698.2019.FT.DS.II 177686, 177691, 177688 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od B. S.A. [...] na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3. zasądza od B.(1) [...] na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 1752/22, po rozpoznaniu sprawy ze skarg B. S.A. [...] oraz B.(1) [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 21 lipca 2022 r. nr ZSPR.440.698.2019.FT.DS.II 177686,177691,177688 w przedmiocie przetwarzania danych osobowych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 7 lipca 2021 r. (pkt 1), zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz B. S.A. [...] kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2) oraz zasądził od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz B.(1) [...] kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, dalej zwany "organem" utrzymał w mocy wydaną w I instancji decyzję własną z 7 lipca 2021 r., nakazującą spółce B. S.A. [...] (dalej jako "Spółka") oraz B.(1) (zwany dalej: "Fundusz"), reprezentowanemu przez B. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. [...] usunięcie danych osobowych A. G. (dalej jako "uczestniczka"). Decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 - dalej: "k.p.a.") w związku z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1781 - dalej także: "u.o.d.o.") w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 - dalej także: "u.o.d.o. z 1997 r.") oraz art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., s. 1; Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., s. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z dnia 4 marca 2021 r., s. 35 - dalej także: "RODO"). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że sprawa została zainicjowana skargą uczestniczki na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Spółkę oraz Fundusz. Przetwarzanie to miało miejsce w związku z dochodzeniem spłaty wierzytelności po zmarłym bracie skarżącej. Wierzytelność była w ocenie skarżącej przedawniona, a ponadto nie zostało stwierdzone nabycie spadku po zmarłym. Pomimo żądania zaprzestania korespondencji, Spółka w dalszym ciągu podejmowała kontakt ze skarżącą. Zdaniem organu Spółka, jak i Fundusz nie mieli podstaw prawnych do przetwarzania danych osobowych uczestniczki we wskazanych przez nich celach, w tym w celu dochodzenia roszczeń, ani na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 4 pkt 2 u.o.d.o. z 1997 r., ani obecnie w oparciu o art. 6 ust. 1 lit. f RODO. Co prawda dochodzenie przez podmiot roszczeń finansowych jest prawnie uzasadnionym interesem, mogącym uzasadniać przetwarzanie danych osobowych, jednakże stwierdzenie przez Fundusz stosunku pokrewieństwa między zmarłym dłużnikiem, a uczestniczką nie stanowi jeszcze podstawy do przetwarzania danych osobowych tej osoby w celu dochodzenia od niej wierzytelności. Uprawnionym do badania tego, kto jest spadkobiercą, jest wyłącznie sąd spadku. Zdaniem organu dopiero przeprowadzenie postępowania spadkowego pozwala z całą pewnością ustalić, od kogo wierzyciel spadkodawcy może dochodzić spłaty przysługującej mu wierzytelności. Zaniechanie uzyskania stwierdzenia nabycia spadku może spowodować w rezultacie, że wierzyciel spadkodawcy dochodzić będzie spłaty wierzytelności od osoby, która spadku faktycznie nie nabyła. Skargi na powyższą decyzję wniosła zarówno Spółka, jak i Fundusz. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji uwzględnił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że "sporna decyzja Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia 5 stycznia 2021 r., w zaskarżonej części, a więc w zakresie, w którym organ nadzorczy udzielił skarżącemu Bankowi upomnienia za naruszenie art. 6 ust. 1 RODO, polegające na przetwarzaniu danych osobowych M. O. w celu wykonania umowy o zawieranie umów produktowych wraz z umową o bankowość elektroniczną G. nr [...] z dnia 23 maja 2013 r. bez podstawy prawnej, w terminie od 25 maja 2018 r. do 20 lutego 2020 r. (pkt 1 zaskarżonej umowy) narusza w sposób istotny obowiązujące przepisy prawa". W dalszej części uzasadnienia Sąd uzasadnił zajęte stanowisko, przyjmując że "doszło również do naruszenia przepisów art. 58 ust. 2 lit. b RODO w zw. z art. 6 ust. 1 RODO, które polegało na ich niewłaściwym zastosowaniu i przyjęciu przez organ nadzorczy, że G. Bank S.A. dopuścił się naruszenia przepisów RODO, które uzasadniałoby udzielenie skarżącemu Bankowi upomnienia, podczas gdy strona skarżąca legitymowała się podstawami prawnymi do przetwarzania danych osobowych M. O., co nota bene potwierdził w uzasadnieniu spornej decyzji sam organ nadzorczy, wskazując na okoliczności świadczące o posiadaniu przez stronę skarżącą podstaw do przetwarzania danych osobowych byłego klienta, co z kolei świadczyłoby jednak o braku naruszenia przez skarżący Bank przepisów RODO." Skargę kasacyjną wniósł organ, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do stanu faktycznego przyjętego za podstawę wyroku, zawarcie w uzasadnieniu analizy prawnej odnoszącej się do innej sprawy i tym samym brak wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia uchylającego decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 21 lipca 2022 r., sygn. ZSPR.440.698.2019, skutkujące uniemożliwieniem Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych usunięcia uchybień prawa, z powodu których doszło do uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie sporządzenia skargi kasacyjnej w przypadku niepodzielenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zajętego w niniejszej sprawie, przez co zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. W oparciu o tak sformułowany zarzut organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz organu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka oraz Fundusz wniosły o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz B. S.A. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną podkreślono, że niezależnie od treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku, zawarte w nim rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Również organ w swojej skardze kasacyjnej nie zakwestionował sentencji wyroku, a jedynie wskazał na błędy w uzasadnieniu. Stąd w ocenie Spółki i Funduszu wyrok należy uznać za prawidłowy, a skarga podlega oddaleniu w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonej podstawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę. Prezes UODO słusznie zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. "[u]zasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie" (zdanie pierwsze). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji nie realizuje powyższych wymagań. Słusznie zarzucono w skardze kasacyjnej, że Sąd I instancji co prawda przedstawił stan faktyczny mający miejsce w niniejszej sprawie, jednak nie odniósł się do tego stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji w zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku analizie prawnej odniósł się w całości do innej sprawy (z odmiennym stanem faktycznym). Tym samym, w przedmiotowym uzasadnieniu brak jest wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia Sądu I instancji uchylającego zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 21 lipca 2022 r. sygn. ZSPR.440.698.2019.FT.DS.II 177686, 177691, 177688, i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 7 lipca 2021 r. sygn. ZSPR.440.698.2019.FT.UD.I. Skutkuje to uniemożliwieniem organowi usunięcia uchybień prawa, z powodu których doszło do uchylenia obu decyzji, ewentualnie sporządzenia skargi kasacyjnej w przypadku niepodzielenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zajętego w niniejszej sprawie, przez co zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej. Przedmiotem skargi wniesionej do Sądu I instancji była decyzja z 21 lipca 2022 r., sygn. ZSPR.440.698.2019.FT.DS.II 177686, 177691, 177688, którą Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735) - w związku z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1781), w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922) oraz art. 6 ust. 1 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z dnia 4 maja 2016 r., s. 1; Dz. Urz. UE L 127 z dnia 23 maja 2018 r., s. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z dnia 4 marca 2021 r., s. 35 - "RODO"), w wyniku rozpatrzenia wniosku B. S.A. [...] oraz B.(1) [...], reprezentowany przez B. Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją administracyjną Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z 7 lipca 2021 r. sygn. ZSPR.440.698.2019.FT.UD.I, wydaną w wyniku rozpatrzenia skargi A. G. na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez B. S.A. [...] oraz B.(1) [...] polegające na przetwarzaniu jej danych osobowych bez podstawy prawnej - utrzymał w mocy w/w własną decyzję z 7 lipca 2021 r. Tymczasem, Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, po przedstawieniu przebiegu postępowania administracyjnego oraz stanowisk skarżących i Prezesa UODO, w swoich rozważaniach odniósł się nie do decyzji, które były przedmiotem kontroli przez Sąd I instancji, lecz do decyzji Prezesa UODO z 5 stycznia 2021 r., w której udzielił G. Bank SA upomnienia za naruszenie art. 6 ust. 1 RODO, polegające na przetwarzaniu danych osobowych M. O. w celu wykonania umowy o zawieranie umów produktowych wraz z umową o bankowość elektroniczną G. nr [...] z 23 maja 2013 r. - bez podstawy prawnej, w terminie od 25 maja 2018 r. do 20 lutego 2020 r. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w części zawierającej rozważania Sądu, wielokrotnie wskazał jako strony postępowania G. Bank SA i M. O. oraz odnosił swoje stanowisko do stanu faktycznego nie mającego związku z niniejszą sprawą, w szczególności ocenił legalność przetwarzania danych osobowych tej osoby przez ten Bank w celu wykonania umów zawartych z Bankiem. Sąd I instancji, w tej części uzasadnienia, w ogóle nie odniósł się do przedmiotu niniejszej sprawy, tj. decyzji Prezesa UODO nakazujących B. S.A. [...] oraz B. I Niestandaryzowanemu Sekurytyzacyjnemu Funduszowi Inwestycyjnemu Zamkniętemu [...] usunięcie danych osobowych uczestniczki A. G.. Zatem, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można poznać podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu i jej wyjaśnienia. Przedstawione uchybienie Sądu I instancji uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku i stanowi oczywiste naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i o konieczności ponownego rozpoznania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwioną podstawę, dlatego na mocy art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. O kosztach postępowania kasacyjnego od B. S.A. [...] oraz od B.(2) [...] następcy prawnego B.(1) [...] - na rzecz Prezesa UODO, ograniczających się do wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.