III OSK 6446/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia NSA Małgorzata Pocztarek sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.L. o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza w sprawie ze skargi kasacyjnej J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt III SAB/Po 19/21 o odrzuceniu skargi J.L. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wykonania uchwały w zakresie rozbudowy infrastruktury kanalizacyjnej i wodociągowej postanawia oddalić wniosek.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III OSK 6446/21 oddalił skargę kasacyjną J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt III SAB/Po 19/21 o odrzuceniu skargi J.L. na bezczynność Wójta Gminy [...] w przedmiocie wykonania uchwały w zakresie rozbudowy infrastruktury kanalizacyjnej i wodociągowej. Pismem z dnia 4 stycznia 2022 r. J.L., na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), wniósł o uzupełnienie w/w postanowienia. Pismem z dnia 21 stycznia 2022 r. J.L. wniósł o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie rozpoznania przedmiotowego wniosku o uzupełnienie postanowienia z dnia 26 października 2021 r. Stwierdził, że wniosek o uzupełnienie orzeczenia to pewnego rodzaju zarzut wobec składu sędziowskiego rozpoznającego skargę kasacyjną (brak pełnego jej rozpatrzenia), dlatego – w jego ocenie – zasadnym jest, aby taki wniosek rozpoznawał inny skład orzekający, najlepiej trzyosobowy, gdyż "skład sędziowski nie powinien być sędzią we własnej sprawie". Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie – wbrew twierdzeniu J.L. – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie rozpoznania wniosku strony o uzupełnienie postanowienia z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III OSK 6446/21. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez w/w sędziego ewentualnego niekorzystnego, w odczuciu skarżącego, rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku o uzupełnienie zapadłego w tej sprawie postanowienia kończącego sprawę – nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania. Przesłanką wyłączenia nie może być bowiem subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności w/w sędziego i "bycie sędzią we własnej sprawie". Przyczyny wyłączenia muszą mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła, zaś ani art. 157 § 1 p.p.s.a., ani też inne przepisy ustawy procesowej, nie zobowiązują Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania wniosku strony o uzupełnienie postanowienia o oddaleniu skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi w składzie trzyosobowym, jak również nie wprowadzają zakazu rozpoznania takiego wniosku przez sędziego sprawozdawcę, który wydał postanowienie jednoosobowo. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz w dniu 26 stycznia 2022 r. złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., wyłączające go od rozpoznania niniejszej sprawy. Nie istnieją także inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia kwestionuje jego prawdziwość, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienia NSA z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we J.L. o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczenia złożonego przez niego w tej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08 oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.