III OSK 592/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 389/21 w sprawie ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr 47/2021 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. A. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 389/21 oddalił skargę R. A. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. (dalej także jako: organ) z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr 47/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 6 grudnia 2020 r. skarżący, na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w K. (dalej także jako: organ I instancji) o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyszczególnienia sygnatur prawomocnych wyroków sądów I i II instancji wraz z nazwą sądu, które zapadły w latach 2017-2020 w sprawach z powództwa osób pozbawionych wolności przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w K. o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną. Decyzją z dnia 22 marca 2021 r., nr 2/2021 Dyrektor Zakładu Karnego w K., na podstawie art. 16 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 104 § 1 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił mu udostępnienia informacji publicznej we wnioskowanej formie. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że w trakcie postępowania ustalono, że organ I instancji na dzień wpływu wniosku nie dysponuje informacją publiczną będącą jego przedmiotem, bowiem w Zakładzie Karnym w K. nie jest prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według wskazanych przez wnioskodawcę kryteriów. Dane, o których udostępnienie zawnioskowano, należy zatem najpierw wyselekcjonować, a następnie odpowiednio ze sobą zestawić. W tym stanie rzeczy organ I instancji wskazał, że udostępnienie wnioskodawcy informacji publicznej wymaga znacznie dalej idących czynności, aniżeli tylko technicznego przeniesienia posiadanych danych, a tym samym wymaga również intelektualnego zaangażowania funkcjonariuszy służby więziennej i pracowników zakładu w wytworzenie nowej informacji publicznej, która nie istnieje na dzień wpływu wniosku. Zdaniem organu I instancji powyższe oznacza, że wnioskowana informacja jest informacją przetworzoną. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej organ I instancji pismem wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego informując jednocześnie, że wnioskowana w sprawie informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną, a także pouczając skarżącego, że w przypadku niewykazania w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, że uzyskanie informacji objętej wnioskiem jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, zostanie wydana decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący stwierdził jednak, że nie musi wykazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. W związku z powyższym organ I instancji wyjaśnił, że w myśl przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej uzyskanie informacji publicznej przetworzonej możliwe jest w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny i podkreślił, że z tego względu powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego. Zdaniem organu I instancji, wnioskodawca żądający informacji publicznej przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, dla jej uzyskania powinien wykazać nie tylko, że jest ona ważna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, ale również, że jej uzyskanie stwarza realną możliwość wykorzystania uzyskanych danych dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego, a właśnie wnioskodawca daje tego rodzaju rękojmię. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji stwierdził, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją publiczną przetworzoną, jednak nie jest ona szczególnie istotna dla interesu publicznego. Organ I instancji podkreślił, że skarżący nie wykazał jakichkolwiek przesłanek świadczącym o tym, że informacja ta jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, poza indywidualnym interesem wnioskodawcy. Pismem z dnia 28 marca 2021 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji organu I instancji i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie Dyrektorowi Zakładu Karnego w K. udostępnienia żądanej informacji publicznej, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że to na odwołującym spoczywał obowiązek wykazania interesu prawnego lub faktycznego, podczas gdy od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania takiego interesu. Ponadto, skarżący wskazał, że podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej przetworzonej w przypadku wydania decyzji odmownej musi wykazać brak istnienia przesłanki ustawowej wskazanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, którego to obowiązku nie wykonano. Decyzją z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr 47/2021 Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył za organem I instancji, że w momencie złożenia przez skarżącego wniosku, żądana przez niego informacja nie istniała, a zatem warunkiem jej wytworzenia byłoby przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych, a także wiązałoby się z koniecznością zaangażowania personelu więziennego, co z kolei odbiłoby się negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej. Organ wskazał, że udostępnienie skarżącemu żądanych przez niego informacji wiązałoby się z koniecznością wytworzenia nowej informacji, ponieważ w jednostce nie jest prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według podanych przez skarżącego we wniosku kryteriów. W związku z tym organ podkreślił, że w celu udostępnienia skarżącemu żądanej przez niego informacji należałoby sporządzić nową informację w oparciu o posiadane w jednostce dane, dotyczące okresu czterech lat (2017-2020), przy czym dokumentacja z lat 2017, 2018 oraz 2019 została już przekazana do archiwum zakładowego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zatem w celu sporządzenia informacji, która mogłaby zostać udostępniona skarżącemu konieczne byłoby pozyskanie tej dokumentacji z archiwum. W ocenie organu powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy dobitnie o przetworzonym charakterze żądanej informacji, co z kolei prowadzi do wniosku, że dokonana przez organ I instancji kwalifikacja żądanych przez skarżącego informacji jest prawidłowa i zgodna z prawem. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wezwał skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego do jej uzyskania, co ma swoje oparcie w treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Słusznie organ I instancji ocenił także, że skarżący nie wykazał, że uzyskanie żądanej informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. że mógłby z uzyskanej informacji uczynić użytek dla dobra publicznego i to w sposób, jaki nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji. Przeprowadzona przez organ odwoławczy ocena również nie doprowadziła do wniosku, że odwołujący ma indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania żądanej informacji do działań dotyczących szczególnie istotnych interesów publicznych. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2021 r. skarżący wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję organu z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr 47/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej wskazując, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu wywiedzionym od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Po 389/21 oddalił skargę R. A. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia 21 kwietnia 2021 r., nr 47/2021 o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na wstępie, że poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje, że spełniony został zakres przedmiotowy i podmiotowy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Istota sporu sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia, czy Dyrektor Zakładu Karnego w K. prawidłowo zakwalifikował informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący, jako informacje przetworzone, a w dalszej kolejności, czy mógł odmówić ich udostępnienia z powodu niewykazania przez skarżącego, że udzielenie tych informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W kontekście powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że stosownie do art. 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. W art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazano natomiast, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sąd I instancji wskazał, że z powyższego wynika, że o ile dostęp do informacji "prostej" ma właściwie nieograniczony charakter - co wynika z przepisów art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, to udostępnienie informacji publicznej przetworzonej uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jej uzyskanie jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Informacją prostą jest bowiem informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Jak wyjaśnił Sąd I instancji wprowadzenie dodatkowego wymogu udostępnienia informacji przetworzonej spowodowane jest więc założeniem, że materiał przygotowany z nakładem dodatkowych sił i środków specjalnie dla wnioskodawcy, nie powinien służyć jedynie indywidualnym interesom wnioskodawcy, ale musi być elementem pewnego szerszego działania służącemu większej społeczności. Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie wskazuje się, iż wadliwe jest bardzo wąskie rozumienie pojęcia informacji przetworzonej wprowadzające przesłankę koniecznego wytworzenia jakościowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać na przykład na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (opracowaniu nawet prostego zestawienia w tym zakresie). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności czy liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona. Jeżeli do utworzenia zbioru informacji prostych jest wymagany znaczny nakład środków i zaangażowania pracowników, a w szczególności, gdy w celu wybrania dokumentów, o które wnioskuje osoba zainteresowana, jest wymagane dokonanie analizy całego zasobu posiadanych dokumentów, to informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że organy w sposób prawidłowy uznały, iż żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej, a ustalenie to znalazło także odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której organ wskazał, że w chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała. W Zakładzie Karnym w K. nie jest bowiem prowadzony rejestr obejmujący sygnatury spraw sądowych według podanych przez skarżącego we wniosku kryteriów. Udostępnienie żądanej informacji wiązałoby się więc ze sporządzeniem nowej informacji w oparciu o posiadane w jednostce dane, dotyczące okresu czterech lat (2017-2020). Organ podkreślił także, że dokumentacja z lat 2017, 2018 oraz 2019 została przekazana już do archiwum zakładowego, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zatem w celu sporządzenia żądanej przez skarżącego informacji konieczne byłoby także pozyskanie tej dokumentacji z archiwum. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych w celu stworzenia odpowiedniego zestawienia, świadczy o przetworzonym charakterze żądanej informacji, a zatem ocena charakteru wnioskowanej informacji dokonana przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie jest prawidłowa i zgodna z prawem. Sąd I instancji dodał, że w aktach sprawy znajduje się sporządzone przez radcę prawnego zatrudnionego w dziale organizacyjno-prawnym Zakładu Karnego w K. pismo, z którego wynika, że w Zakładzie nie sporządza się dokumentu obejmującego sygnatury spraw sądowych według kryteriów określonych przez skarżącego i wyjaśnił, że to, że pracownicy organu I instancji niewątpliwie mogą mieć wiedzę w przedmiocie prowadzonych postępowań sądowych, których stroną jest organ I instancji nie jest równoznaczne z tym, że mają obowiązek pamiętać w sposób szczegółowy wszystkie sprawy wraz z sygnaturami lub też prowadzić stosowne zestawienia w tym zakresie. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sporządzenie informacji zgodnie z kryteriami wskazanymi przez skarżącego wiązałoby się z koniecznością pozyskania z archiwum zakładowego dokumentacji z lat 2017-2019, przeanalizowanie jej pod kątem podmiotowym (w których sprawach powodami były osoby pozbawione wolności) oraz przedmiotowym (które z nich dotyczyły ochrony dóbr osobistych oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną). Po dokonaniu stosownej analizy organ I instancji musiałby sporządzić stosowne zestawienie polegające na wyszczególnieniu sygnatur wyroków prawomocnych I i II instancji, wskazaniu nazwy sądu i przedmiotu sprawy. Informacja ta zostałaby więc zdaniem Sądu I instancji wytworzona specjalnie dla skarżącego, według wskazanych przez niego kryteriów. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że organ I instancji zasadnie na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku z dnia 6 grudnia 2020 r., jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zasadniczo bowiem prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego. Jednocześnie zdaniem Sądu I instancji Dyrektor Zakładu Karnego w K. w sposób prawidłowy pouczył skarżącego w piśmie z dnia 1 marca 2021 r., że dla udostępnienia informacji przetworzonej wymagane jest by było to szczególnie istotne dla interesu publicznego, zaś skarżący, pomimo pouczenia, nie podjął się wyjaśnienia podstaw swojego wniosku, argumentując, że nie musi wskazywać powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu dodał, że ponadto zarówno organ I, jak i II instancji również samodzielnie zbadali przesłanki przemawiające za istnieniem w rozpoznawanej sprawie szczególnej istotności dla interesu publicznego. W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę również nie ma podstaw, by przyjąć, że żądana informacja mogła wypełniać przesłanki jej udostępnienia z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i podał, że w doktrynie podnosi się, że o szczególnie istotnym charakterze interesu decydują czynniki natury przedmiotowej i funkcjonalnej, a zatem poza funkcją odpowiedzi na wniosek o informację przetworzoną, należy uwzględnić właściwości podmiotu o nią występującego. Sąd I instancji wyjaśnił, że aby stwierdzić, że dana osoba ma prawo uzyskać informację przetworzoną, należy brać pod uwagę występujące w konkretnej sprawie indywidualne cechy, zwłaszcza pod kątem miejsca, czasu i okoliczności. Charakter lub pozycja podmiotu żądającego udzielenia informacji publicznej, a zwłaszcza realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji mają wpływ na ocenę istnienia szczególnego interesu publicznego uzasadniającego uwzględnienie wniosku. Przykładem takiego podmiotu może być poseł zasiadający w komisji ustawodawczej Sejmu, radny w jednostce samorządu terytorialnego lub też minister nadzorujący działalność podległego mu resortu. Osoby te w swoim codziennym działaniu mają rzeczywistą możliwość wykorzystania uzyskanych informacji publicznych w celu usprawnienia funkcjonowania odpowiednich organów. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że skoro organ I instancji prawidłowo uznał, że objęte wnioskiem informacje stanowią informacje przetworzone, zasadnie odmówił ich udzielenia z uwagi na niewykazanie przez skarżącego – po uprzednim wezwaniu – że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący i zaskarżając ten wyrok w całości wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, zaś w razie uznania niniejszej skargi kasacyjnej za niezasadną, o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, nieopłaconych w całości ani nawet w części pełnomocnikowi z urzędu, według norm przepisanych. Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 107 § 3 i art. 8, art. 9 i art. 11 oraz art. 7, art. 86, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu wskutek zaniechania ustalenia rzeczywistego nakładu pracy koniecznego do przygotowania odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie, a także czy organizacja wewnętrzna organu I instancji dotycząca przetwarzania żądanych przez skarżącego informacji (brak prowadzenia rejestru obejmującego sygnatury spraw sądowych) jest rzeczywistą przyczyną odmowy udostępnienia żądanej informacji, a w konsekwencji tych uchybień błędne ustalenie, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, a ewentualnie błędne ustalenie, że skarżący nie wykazał, iż żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez niewłaściwe zastosowanie, w zakresie w jakim organ ustalił, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją przetworzoną, podczas gdy żądane informacje takiej informacji nie stanowią; 2) art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że skarżący był zobowiązany wskazywać powody, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy to organ I instancji miał obowiązek wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej w przypadku wydania decyzji odmownej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona skarżąca kasacyjnie podniosła, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że aby udostępnić żądane przez skarżącego informacje, organ I instancji musiałby stworzyć nową informację, co uargumentowano tym, że skoro organ nie prowadzi rejestru spraw, przekazał także dokumentację do archiwum, to zakres zaangażowania technicznego i intelektualnego świadczy o przetworzonym charakterze informacji. Strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że sięganie do materiałów archiwalnych nie stanowi przetworzenia informacji, a brak prowadzenia przez organ I instancji rejestru obejmującego sygnatury spraw sądowych nie może nieść negatywnych konsekwencji dla skarżącego i uzasadniać uznania, że w takiej sytuacji informacje proste stają się informacją przetworzoną. Strona skarżąca kasacyjnie zwróciła także uwagę na to, że Sąd I instancji w żaden sposób nie odniósł się do tego, że organy obu instancji zaniechały jakiegokolwiek wykazania zakresu niezbędnego zaangażowania ludzkiego, technicznego i organizacyjnego w celu przygotowania i udostępnienia skarżącemu żądanej informacji. Ponadto, strona skarżąca kasacyjnie wskazała także, że nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście żądana informacja stanowi informację przetworzoną, to zgodnie z orzecznictwem, to nie skarżący miał obowiązek wskazywać powody, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. To podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej muszą wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej w przypadku wydania decyzji odmownej, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pominął, że w decyzji organów obu instancji brakuje wykazania powyższego. Niezależnie od powyższego strona skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że żądana informacja dotyczy funkcjonowania jednostki Skarbu Państwa, a informacja o prowadzonych postępowaniach sądowych jest istotna z punktu widzenia interesu publicznego, gdyż może stanowić o ocenie prawidłowości realizowania przez organ ustawowych zadań. Prowadzenie spraw o ochronę dóbr osobistych oraz z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez władzę publiczną, które zakończyły się negatywnym dla organu rozstrzygnięciem, może, w ocenie skarżącego kasacyjnie, świadczyć o wadliwości wypełniania ustawowych zadań przez ten organ. Natomiast wadliwość realizacji tych zadań może powodować obowiązek zapłaty odszkodowania lub zadośćuczynienia w związku z wadliwym funkcjonowaniem organu, co dla ogółu społeczeństwa może być istotne z punktu widzenia zasadności gospodarowania środkami publicznymi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie organu Sąd I instancji nie pominął żadnych istotnych dla sprawy okoliczności i wyczerpująco odniósł się do twierdzeń skarżącego, wyraźnie wskazując przyczyny, dla których uznał wnioskowaną informację za informację przetworzoną w kontekście treści wniosku. Ponadto, organ wskazał, że zarzut jakoby to na organach spoczywał obowiązek wykazania szczególnej istotności w uzyskaniu informacji dla interesu społecznego nie zasługuje na uwzględnienie, ale niezależnie od tego podkreślił, że organy obu instancji dokonały takiej oceny, co zresztą zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22). W ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wytknęła Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 107 § 3 i art. 8, art. 9 i art. 11 oraz art. 7, art. 86, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., mające zdaniem skarżącego kasacyjnie istotny wpływ na wynik sprawy, "poprzez oddalenie skargi i brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu wskutek zaniechania ustalenia rzeczywistego nakładu pracy koniecznego do przygotowania odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w żądanym zakresie, a także czy organizacja wewnętrzna organu I instancji dotycząca przetwarzania żądanych przez skarżącego informacji (brak prowadzenia rejestru obejmującego sygnatury spraw sądowych) jest rzeczywistą przyczyną odmowy udostępnienia żądanej informacji, a w konsekwencji tych uchybień błędne ustalenie, że żądana informacja jest informacją przetworzoną, a ewentualnie błędne ustalenie, że skarżący nie wykazał, iż żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego". Zarzut ten nie mógł odnieść skutku. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżący kasacyjnie w powiązaniu z wskazanymi przepisami k.p.a., podobnie zresztą jak art. 149 § 1, czy § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 151 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a. ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Przede wszystkim jednak zaznaczyć należy, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. określającego kompetencje Sądu w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu. Jednak z uwagi na to, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej powiązał zarzutem naruszenia 107 § 3 i art. 8, art. 9 i art. 11 oraz art. 7, art. 86, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. wskazać należy, że w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., powiązanie to nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Dla skuteczności podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie uznania wydanych przez organy w niniejszej sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej za prawidłowe, a uzasadnień rozstrzygnięć za wyczerpujące, konieczne było bowiem nie tylko przywołanie podstawy orzekania Sądu I instancji w niniejszej sprawie, tj. art. 151 p.p.s.a., na podstawie którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów k.p.a., ale przede wszystkim konieczne było wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu wadliwego oddalenia skargi na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wskazanie na naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywany zarzut nieskutecznym. W związku z nieskutecznością podniesionego przez autora skargi kasacyjnej zarzutu w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji. Przechodząc zatem do oceny zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie wytknął Sądowi I instancji naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego upatruje w niewłaściwym zastosowaniu ww. przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w zakresie w jakim organ ustalił, że żądana przez skarżącego informacja jest informacją przetworzoną, podczas gdy żądane informacje w ocenie skarżącego kasacyjnie takiej informacji nie stanowią. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku. W związku z treścią powyższego zarzutu wyjaśnić należy, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej. Może być zatem konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Nie podważono również skutecznie prawidłowości wykładni prawa materialnego stosowanego w realiach niniejszej sprawy. Oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy istotne jest zweryfikowanie, czy w podniesionym zarzucie niewłaściwego zastosowania prawa materialnego strona skarżąca kasacyjnie wykazała, że Sąd I instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy dokonał ich wadliwego zestawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego treść omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie daje natomiast podstaw do przyjęcia wypełnienia tego obowiązku przez stronę skarżącą kasacyjnie, co czyni omawiany zarzut nieskutecznym. Jednak o nieskuteczności omawianego zarzutu niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. świadczy przede wszystkim jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie usiłuje bowiem podważyć stanowisko Sądu I instancji w zakresie uznania, że żądane przez skarżącego w niniejszej sprawie informacje mają charakter przetworzony. Strona skarżąca kasacyjnie w treści omawianych zarzutów kwestionuje zatem ocenę treści konkretnego dokumentu, tj. wniosku z dnia 6 grudnia 2020 r., a zatem próbuje podważyć na podstawie zarzutów naruszenia prawa materialnego oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem tego rodzaju oceny i ustalenia można kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut niewłaściwego zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. okazał się niezasadny. Nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. sformułowany jako zarzut dokonania błędnej wykładni ww. przepisu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, którego autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu przez Sąd I instancji, że skarżący był zobowiązany wskazywać powody, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego, podczas gdy to organ I instancji miał obowiązek wykazać brak istnienia tej przesłanki ustawowej w przypadku wydania decyzji odmownej. Nie ma racji skarżący kasacyjnie wskazując, że nie miał obowiązku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w ujawnieniu żądanej przez niego informacji publicznej. Sąd I instancji dokonując wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. słusznie wskazał, że uzyskanie informacji przetworzonej jest możliwe po wykazaniu przez wnioskodawcę - wezwanego do wykazania powodów, dla których spełnienie jego żądania udzielenia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego - szczególnej istotności dla interesu publicznego udostępnienia żądanej informacji. W związku z tym, co także prawidłowo wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, nie ma podstaw do udzielenia informacji publicznej przetworzonej podmiotowi, który nie zapewnia, że zostanie ona realnie wykorzystana w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania organów państwa. Konieczność wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji nie oznacza jednocześnie zwolnienia podmiotu, do którego kierowany jest wniosek z obowiązku analizy powyższej ustawowej przesłanki na gruncie stanu faktycznego konkretnej sprawy, czego zresztą Sąd I instancji nie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Chodzi jedynie o podkreślenie, że brak wskazania przez wnioskodawcę, w czym upatruje on szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji publicznej istotnie ogranicza możliwość poczynienia przez podmiot zobowiązany stosownych ustaleń i w konsekwencji uwzględnienia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał wyraźnie, że zarówno organ I, jak i II instancji również samodzielnie zbadali przesłanki przemawiające za istnieniem w rozpoznawanej sprawie szczególnej istotności dla interesu publicznego i zgodził się z rezultatem tych badań, tj. uznaniem, że w sprawie nie istnieje szczególnie istotny interes publiczny w ujawnieniu żądanych danych. Natomiast niedopuszczalne jest podważanie oceny rezultatu tych badań, tj. okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w ramach zarzutu dokonania błędnej wykładni prawa materialnego. Dlatego również ten zarzut nie mógł odnieść skutku. Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.