III OSK 589/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku J.T. i R.T o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi kasacyjnej J.T. i R.T od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 496/25 w sprawie ze skargi J.T. i R.T na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w [...] postanawia oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 496/25 oddalił skargę J.T. i R.T na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w [...]. Skargę kasacyjną od w/w wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedli J.T. i R.T (dalej w skrócie: "skarżący"), wnosząc jednocześnie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wyjaśnić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu została powołana do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie taki akt mógłby dla strony wywołać, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie tego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Istotą ochrony tymczasowej jest przeciwdziałanie takim skutkom wydanego aktu, które byłyby trudne do naprawienia pomimo przywrócenia stanu sprzed jego wydania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż uchwała o likwidacji szkoły nie ma charakteru aktu prawa miejscowego (por. np. postanowienia NSA z dnia: 31 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OZ 670/12; 18 września 2012 r., sygn. akt I OZ 691/12 oraz 7 października 2022 r., sygn. akt III OZ 595/22). Następnie należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji wydał już prawomocne orzeczenie w sprawie wstrzymania wykonania uchwały Rady Gminy [...] z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w [...] – postanowieniem z dnia 31 lipca 2025 r. sygn. akt III SA/Łd 496/25, po rozpoznaniu wniosku skarżących, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji aktualny wniosek skarżących, zawarty w skardze kasacyjnej, rozpoznawany jest przez Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Przedmiotem niniejszej sprawy wpadkowej jest zatem w istocie wniosek o zmianę w/w postanowienia WSA w Łodzi z dnia 31 lipca 2025 r. Przyczyną negatywnego rozpoznania wniosku skarżących przez Sąd pierwszej instancji był fakt, że wniosek ten nie został w żaden sposób uzasadniony. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarty w skardze kasacyjnej ponowny wniosek skarżących o wstrzymanie wykonania uchwały Rady Gminy [...] z dnia 25 marca 2025 r. nr [...] – nie zasługuje na uwzględnienie. NSA jest bowiem uprawniony do zmiany zapadłego prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu tylko wtedy, jeżeli uległyby zmianie okoliczności. Tymczasem zawarty w skardze kasacyjnej aktualny wniosek skarżących również nie został w jakikolwiek sposób uzasadniony. W konsekwencji brak jest podstaw do zmiany zapadłego już w tej sprawie postanowienia z dnia 31 lipca 2025 r. Niezależnie od powyższego, biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe, Sąd z urzędu dostrzega wprawdzie, że likwidacja szkoły wiąże się z negatywnymi następstwami dla uczniów i ich rodziców, związanymi z koniecznością przeorganizowania życia rodzinnego oraz stresem dzieci dotyczącym aklimatyzacji w nowym środowisku, czy też z rozwiązaniem stosunków pracy z nauczycielami i pracownikami niepedagogicznymi zlikwidowanej szkoły, to jednak podkreślić należy, że zaskarżona uchwała ustaliła termin likwidacji Szkoły Podstawowej w [...] na dzień 31 sierpnia 2025 r., a więc uchwała ta została już wykonana. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.