III OSK 549/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej żądania sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza wyłączenia od orzekania w sprawie skargi kasacyjnej Wójta Gminy Michałowice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 561/21 w sprawie ze skargi E. B. na bezczynność Wójta Gminy Michałowice w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 22 czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: wyłączyć sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 561/22 po rozpoznaniu sprawy ze skargi E.B. na bezczynność Wójta Gminy Michałowice w przedmiocie rozpoznania wniosku z 22 czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej w pkt 1 zobowiązał organ do rozpatrzenia wskazanego wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w pkt 2 stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy Michałowice nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i w pkt 3 zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł organ. Zarządzeniem z 31 stycznia 2024 r. Przewodnicząca Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wyznaczyła termin rozprawy na dzień 3 kwietnia 2024 r. Do składu orzekającego wyznaczeni zostali sędziowie: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk jako przewodniczący, sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz jako sprawozdawca oraz sędzia WSA Maciej Kobak, a także sędzia zastępca: sędzia NSA Tamara Dziełakowska. Pismem z 27 lutego 2024 r. sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz wystąpił z żądaniem wyłączenia go od rozpoznania sprawy. Oświadczył, że jest kierownikiem Katedry Prawa Administracyjnego, Konstytucyjnego i Prawa Pracy Uczelni Łazarskiego, a radca prawny X.Y., jest w tej Katedrze adiunktem. Tym samym zachodzi między nimi stosunek zależności służbowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność wskazana w żądaniu sędziego wskazuje na konieczność jego uwzględnienia. Pozostawanie przez sędziego – pracownika naukowego w stosunku zależności służbowej z pełnomocnikiem strony postępowania niewątpliwie jest okolicznością tego rodzaju, że mogłaby wywołać zarówno u stron postępowania, jak i w odbiorze społecznym przekonanie, że sędzia nie orzekał bezstronnie. Celem bowiem art. 19 p.p.s.a. jest wyeliminowanie jakichkolwiek wątpliwości w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.