Sygnatura
III OSK 534/24
Wyrok NSA z 13 października 2026 r., III OSK 534/24
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: asystent sędziego Kamil Grabiński po rozpoznaniu w dniu 13 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 723/23 w sprawie ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 25 lipca 2023 r., nr 408.113/G-1/I/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 723/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, sprawę ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...) (dalej także jako: "skarżący", "skarżący kasacyjnie", "PGLLP", "Nadleśnictwo") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ odwoławczy", "organ I instancji") z dnia 25 lipca 2023 r., nr 408.113/G-1/I/2023 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia: oddalił skargę. Powyższy wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wydał w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Wójt Gminy B. decyzją z dnia 4 marca 2016 r. nr ŚR.6220.4.2015, ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. (...) położonej w leśnictwach (...), w kierunku północ-południe od granicy z Nadleśnictwem B. do drogi wojewódzkiej nr (...)", przechodzącej przez działki o nr ewidencyjnych: (...) w obrębie ewidencyjnym (...), gmina (...)". Następnie decyzją z dnia 19 stycznia 2018 r. nr ŚR.6220.12.2017, Wójt zmienił ww. decyzję ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla ww. przedsięwzięcia poprzez zmianę terminu wykonania prac określonych w pkt 13 decyzji z dnia 4 marca 2016 r., tj. zezwolenie na wykonywanie robót budowlanych również w okresie lęgowym ptaków - od 1 lipca do 31 sierpnia (pkt I), oraz określił, że pozostała część decyzji z dnia 4 marca 2016 r. pozostaje bez zmian (pkt II decyzji). Pismem z dnia 25 maja 2018 r. Stowarzyszenie (...) (dalej powoływana także jako: "Stowarzyszenie") zwróciło się do Kolegium z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 4 marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania oraz decyzji z dnia 19 stycznia 2018 r. zmieniającej ww. decyzję oraz dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w tych postępowaniach na prawach strony. Wskutek powyższego wniosku SKO wszczęło dwa odrębne postępowania administracyjne i po rozpatrzeniu spraw: 1) decyzją z dnia 3 lipca 2018 r., nr 408.92/F-21/VI/18, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 4 marca 2016 r., nr ŚR.6220.4.2015 wyjaśniając, że w przedmiotowym postępowaniu nie wystąpiła żadna okoliczność dająca podstawę do stwierdzenia, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności nie zaistniała jakakolwiek podstawa odmowy zgody na realizację przedsięwzięcia. Nie doszło też do rażącego naruszenia prawa "poprzez zaakceptowanie rażących braków (opis jedynie dwóch analizowanych wariantów, bez uwzględnienia co najmniej trzech wariantów wymaganych przepisami prawa) oraz jaskrawych sprzeczności w przedstawionym raporcie oddziaływania na środowisko z 2015 r." Nie można też mówić o rażącym naruszeniu procedury dowodowej, albowiem organ I instancji przeprowadził postępowanie wymagane przepisami ustawy, w tym zgromadził niezbędny materiał dowodowy (dokonał analizy Raportu) i zapewnił udział społeczeństwa. SKO nie stwierdziło również, aby kwestionowana decyzja była dotknięta innymi wadami nieważności określonymi w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5 i 7 k.p.a. W tym zakresie organ wskazał m.in., że podstawą prawną przedmiotowej decyzji był art. 71 ust. 2 u.o.o.ś. oraz § 3 ust. 1 pkt 60 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016, poz. 71 ze zm.). Kwestionowana decyzja została wydana też przez właściwy organ. 2) decyzją z tej samej daty, nr 408.93/F-21/VI/18, stwierdziło nieważność decyzji Wójta z dnia 19 stycznia 2018 r. zmieniającej decyzję Wójta z dnia 4 marca 2016 r. stwierdzając, że organ I instancji w sposób nieuprawniony uznał drogę leśną (...) za drogę publiczną i przyjął, że jej przebudowa, jako realizacja celu publicznego, podlega wyjątkom z art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p., a co za tym idzie zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w uchwale Nr XXIII/203/14 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu (...) nie obowiązują w przedmiotowej sprawie. Taka konstatacja, w ocenie SKO jest zupełnie sprzeczna z brzmieniem i rozumieniem ww. przepisu ustawy o ochronie przyrody, a treść skarżonej decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z prawem, co uzasadnia jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Skarga na ww. decyzję wywiedziona przez Nadleśnictwo została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2019 r. II SA/Bk 579/18, zaś skarga kasacyjna tego samego skarżącego została oddalona wyrokiem NSA z dnia 29 kwietnia 2020 r. II OSK 2216/19. Natomiast wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r., II SA/Bk 582/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uwzględnił skargę Stowarzyszenia wywiedzioną na decyzję SKO z dnia 3 lipca 2018 r., nr 408.92/F-21/VI/18 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 4 marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla ww. przedsięwzięcia - orzekając o jej uchyleniu. Sąd stwierdził m.in., że Wójt kwalifikując opisaną w decyzji z dnia 4 marca 2016 r. inwestycję polegającą na przebudowie drogi leśnej jako inwestycję celu publicznego, naruszył w sposób rażący art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b u.o.p. w zw. z art. 6 pkt 1 u.g.n., przyjmując, że nie mają do niej zastosowania zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w rozporządzeniu nr 7/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego (...). Sąd zaznaczył, że niedopuszczalna z punktu widzenia porządku prawnego jest sytuacja, w której identyczna wada dotycząca obu decyzji Wójta, tj. decyzji z dnia 4 marca 2016 r. i zmieniającej ją decyzji z dnia 19 stycznia 2018 r., polegająca na całkowicie bezpodstawnym zakwalifikowaniu drogi leśnej (wewnętrznej, prywatnej) jako inwestycji celu publicznego, a tym samym również niezasadnym zastosowaniu wyjątku z art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p. i zignorowaniu zakazów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu (...), doprowadziła Kolegium, w przypadku decyzji z dnia 19 stycznia 2018 r. do wniosku, że chodzi tu o wadę kwalifikowaną prowadzącą do stwierdzenia nieważności tej decyzji, zaś w przypadku skarżonej decyzji z dnia 4 marca 2016 r. doprowadziła do konkluzji, że nie jest to wada dająca podstawę do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2023 r., III OSK 1546/21, oddalił skargi kasacyjne wniesione od ww. wyroku WSA przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...) oraz Stowarzyszenie (...). Na skutek ponownego rozpoznania sprawy Kolegium decyzją z dnia 12 czerwca 2023 r., nr 408.87/G-2/XV/23, stwierdziło nieważności decyzji Wójta z dnia 4 marca 2016 r., nr ŚR.6220.4.2015. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...) pismem z dnia 26 czerwca 2023 r. wniosło do SKO o ponowne rozpatrzenie sprawy – na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 128 i art. 129 k.p.a. Decyzję Kolegium z dnia 12 czerwca 2023 r. Nadleśnictwo zaskarżyło w całości oraz wniosło o jej uchylenie oraz umorzenie postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kolegium decyzją z dnia 25 lipca 2023 r., nr 408.113/G-1/I/2023, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Nadleśniczy Nadleśnictwa (...) reprezentujący Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe – Nadleśnictwo (...). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracji w Białymstoku oddalając skargę wskazał, że pierwotna decyzja Wójta Gminy B. z 4 marca 2016 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia dotyczyła drogi leśnej (okoliczność nie kwestionowana przez skarżącą), a ta w świetle art. 6 ust. 1 pkt 8 u.o.l., nie jest drogą publiczną. Ten ostatni przepis stanowi bowiem wyraźnie, że drogi leśne, to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Skoro przebudowa drogi leśnej, w świetle art. 6 pkt 1u.g.n. nie może być celem publicznym, w sprawie nie mamy do czynienia z inwestycją celu publicznego. W tym miejscu powtórzyć należy, że definicja inwestycji celu publicznego wskazuje na dwie cechy tego pojęcia. Pierwszą cechą charakteryzującą inwestycję celu publicznego jest jej zakres, tj. określenie czy dane przedsięwzięcie można zaliczyć do działań o znaczeniu lokalnym, ponadlokalnym, krajowym czy metropolitalnym. Drugą cechą charakterystyczną tego pojęcia jest cel danego zamierzenia, tj. czy stanowi on realizację celów, o których mowa w art. 6 u.g.n. Z kolei "cele publiczne" - zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy - zostały zdefiniowane m.in. jako: wydzielanie gruntów pod drogi publiczne, drogi rowerowe i drogi wodne, budowa, utrzymywanie oraz wykonywanie robót budowlanych tych dróg, obiektów i urządzeń transportu publicznego, a także łączności publicznej i sygnalizacji. Jak wynika z powyższego, obowiązujące przepisy nie przewidują, aby budowa drogi leśnej, która została wprost wykluczona przez ustawodawcę z kategorii dróg publicznych, stanowiła realizację celu publicznego. Konsekwencją powyższej oceny jest to, że kwestionowana decyzja środowiskowa z 4 marca 2016 r. została wydana z naruszeniem art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1-1b u.o.p., bowiem nie uwzględniała obowiązujących na terenie planowanej inwestycji zakazów dotyczących braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w rozporządzeniu Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. Takie działania organów, zdaniem Sądu są nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Tym samym, zasadnym była konstatacja Kolegium, że kwestionowana decyzja Wójta Gminy B. z 4 marca 2016 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. WSA w Białymstoku podniósł również, że treść omawianej decyzji środowiskowej z 2016 r. pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią obowiązujących wówczas przepisów prawa, a charakter tego naruszenia powoduje przy tym, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Powołanie się przez Wójta na wyjątek od obowiązujących zakazów dotyczących braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawartych w rozporządzeniu nr 7/05 Wojewody Podlaskiego z 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu (...), skutkował wydaniem pozytywnej decyzji w sytuacji, gdy nie było ku temu podstaw prawnych. Podkreślić bowiem należy, że w wyniku realizacji powyższej decyzji została przebudowana droga leśna na drogę asfaltową, która przebiega przez zwarty kompleks (...), stanowiący korytarz ekologiczny, w granicach obszaru Natura 2000, będący obszarem specjalnej ochrony ptaków jak i ochrony siedlisk Natura 2000. W związku z powyższym naruszone zostały w sposób rażący regulacje prawne dotyczącego ochrony przyrody, bowiem z obowiązujących wówczas przepisów jednoznacznie wynikało, że na tym obszarze zabronione jest wykonywanie prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu (za wyjątkiem praz związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym, przeciwosuwiskowym, naprawą lub remontem urządzeń wodnych). WSA w Białymstoku podkreślił także, że dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotne jest również to, że kontrolowane postępowanie nadzwyczajne zostało zainicjowane wnioskiem Stowarzyszenia z dnia 25 maja 2018 r., które zwróciło się do Kolegium o stwierdzenie nieważności nie tylko decyzji Wójta Gminy B. z dnia 4 marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania, ale i decyzji Wójta z dnia 19 stycznia 2018 r. zmieniającej ww. decyzję środowiskową w zakresie terminu wykonania prac określonych w pkt 13 tejże decyzji. Stowarzyszenie podniosło, że obie decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego, m.in. art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1-1b u.o.p. Identyczna wada dotycząca obu decyzji Wójta Gminy B., tj. decyzji z dnia 4 marca 2016 r. i zmieniającej ją decyzji z dnia 19 stycznia 2018 r., polegająca na całkowicie bezpodstawnym zakwalifikowaniu drogi leśnej (wewnętrznej, prywatnej) jako inwestycji celu publicznego, a tym samym również niezasadnym zastosowaniu wyjątku z art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p. i zignorowaniu zakazów dotyczących Obszaru Chronionego Krajobrazu (...), doprowadziła Kolegium, w przypadku decyzji z dnia 19 stycznia 2018 r. do wniosku, że chodzi tu o wadę kwalifikowaną prowadzącą do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Stanowisko to podzielił tutejszy Sąd w wyroku z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 579/18, skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez NSA wyrokiem z 29 kwietnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2216/21. Wyrażony w ww. orzeczeniach pogląd potwierdza stanowisko zaprezentowane w niniejszej sprawie. Z wyżej wskazanych względów zaskarżona decyzja odpowiada prawu i mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodło, reprezentowane przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata, skarżące Nadleśnictwo zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 24 ust. 2 pkt 3, art. 24 ust. 1 – 1b ustawy o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 z późn. zm.) w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977 z późn. zm.) w zw. z art. 6 pkt 1 o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r., poz. 344 z późn.zm.), poprzez błędne przyjęcie, że planowana inwestycja nie ma charakteru inwestycji celu publicznego stąd zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte rozporządzeniu nr 7/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu (...) obowiązują w przedmiotowej sprawie; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2023. poz., 1356) w zw. z art. 6 pkt 4 i 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że przebudowa drogi (...) nie stanowi inwestycji celu publicznego, podczas gdy ma ona na celu ochronę środowiska stanowiąc integralną część całego systemu zabezpieczenia przeciwpożarowego nie tylko Nadleśnictwa, ale dla całej Puszczy Białowieskiej; II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. t.j. z 2023 r. poz. 775; dalej jako: "k.p.a."), poprzez stwierdzenie, że w decyzji SKO z dnia 12 czerwca 2023 r. (znak 408.87/G-2/XV/23) stwierdzono, że decyzja Wójta Gminy z dnia 4 marca 2016 r. (znak ŚR.6220.4.2015) została wydana z rażącym naruszeniem prawa polegającą m.in. na kwalifikacji w ww. decyzji (znak ŚR.6220.4.2015) inwestycji polegającej na przebudowie drogi (...) jako inwestycji celu publicznego, pomimo że nie ma ona takiego charakteru; b. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w szczególności brak wyczerpującego uzasadnienia dlaczego według organu w niniejszej sprawie zachodzi rażące naruszenie prawa oraz oparcie się wyłączenie na ustaleniach faktycznych organów administracji I i II instancji; c. art. 134 § 1 p.p.s.a. i nieskontrolowanie zaskarżonej decyzji poza granice zakreślone w skardze; naruszenie powyższego przepisu postępowania sądowoadministracyjnego przez WSA, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd nie powinien oddalać skargi, a powinien uchylić w całości zaskarżoną decyzję, w szczególności z uwagi na naruszenia przez SKO przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 77, 107 § 3 k.p.a.; d. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 46 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2) w zw. z art. 91 w zw. z art. 9 Konstytucji RP i brak przeprowadzenia samodzielnego postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, której ważność jest kwestionowana, w szczególności brak pełnego wyjaśnienia funkcji publicznej (celu publicznego) jaką pełni (...) i nieprzestrzeganie wiążącego prawa międzynarodowego, poprzez nieuwzględnienie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i krajowych sądów administracyjnych, a szczególnie przyjęcie za Stowarzyszeniem (...), iż Wójt Gminy w decyzji z dnia 4 marca 2016 r. (znak ŚR.6220.4.2015) zakwalifikował drogę wewnętrzną leśną (...) do kategorii dróg publicznych, co nie miało miejsca, gdyż jest mowa o funkcji lokalnej drogi i celu publicznym jaką pełni ta droga; e. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności i zasady wzbudzania zaufania jego uczestników do organów administracji publicznej oraz ich gwarancji w związku z odrzuceniem bez wyjaśnienia argumentów skarżącego Nadleśnictwa wskazujących na pełnienie przez drogę (...) funkcji celu publicznego posiadającej de facto publiczny charakter. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz: a) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w całości przez WSA w Białymstoku oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, ewentualnie: b) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania za obie instancje. Jednocześnie skarżące kasacyjnie Nadleśnictwo wniosło o przeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 534/24, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na rozprawie, wniosku skarżącego kasacyjnie Nadleśnictwa o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji: odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Innymi słowy, badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Jednakże w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania wiążą się w sposób bezpośredni z zarzutami naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego. Uwzględniając w istocie komplementarny charakter tych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że należy odnieść się do nich w sposób łączny. Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Na wstępie, przede wszystkim wskazać należy, iż zaskarżony obecnie wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany na skutek wcześniejszego postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, i wydanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 582/18, którym uchylił decyzję SKO z dnia 3 stycznia 2018 r., nr 408.92/F-21/VI/18 o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta z dnia 4 marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. Sąd w sposób jednoznaczny wskazał, że Wójt Gminy wydając decyzję środowiskową z dnia 4 marca 2016 r. rażąco naruszył przepisy prawa, tj. art. 24 ust. 2 pkt 3 i art. 24 ust. 1 – 1b u.o.p. w związku z art. 6 pkt 1 u.g.n. przyjmując, że planowana inwestycja jest inwestycją celu publicznego, a w konsekwencji, że nie mają do niej zastosowania zakazy dotyczące braku ingerencji w siedliska przyrodnicze zawarte w rozporządzeniu nr 7/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu (...). Powyższe stanowisko w pełni podzielił NSA w wyroku z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 1546/21, w którym oddalił skargi kasacyjne. NSA wyjaśnił, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi żadnych wątpliwości, że inwestycja, dla której zostały wydane środowiskowe uwarunkowania dotyczy przebudowy drogi leśnej. Stąd Kolegium, rozpoznając wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji obowiązane było ustalić, czy w świetle przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach prawidłowo zakwalifikowano przedmiotową inwestycję jako mającą cel publiczny, a w związku z tym czy uzasadnione było zastosowanie przepisu art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p., pozwalającego na niestosowanie zakazów dotyczących obszaru chronionego krajobrazu, określonych w art. 24 ust. 1 – 1b u.o.p. NSA podzielił pogląd Sądu I instancji, że skoro Kolegium stwierdziło, że przedmiotowa inwestycja nie ma charakteru inwestycji celu publicznego – co wynika jednoznacznie z decyzji Kolegium stwierdzającej nieważność decyzji zmieniającej decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, to niedopuszczalnym jest twierdzenie, że taka sama wada nie powoduje rażącego naruszenia prawa w przypadku decyzji z dnia 4 marca 2016 r. Ponadto wskazał, że ustalenie charakteru omawianego przedsięwzięcia nie wymagało uzupełnienia stanu faktycznego, czy też dokonywania wykładni prawa, co wykraczałoby poza zakres postępowania nieważnościowego, lecz wyłącznie analizy treści stosownych przepisów prawa. Natomiast okoliczność, że przepisy te nie znajdują się w jednym akcie prawnym nie oznacza, że doszło do ich wykładni, zwłaszcza w sytuacji, gdy brzmienie powołanych przepisów art. 6 pkt 1 u.g.n oraz art. 6 pkt 8 u.o.l. nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. NSA nie podzielił poglądu Nadleśnictwa, że przedmiotowa droga leśna może być zakwalifikowana do kategorii dróg publicznych z uwagi na to, że służy społeczności lokalnej, która ma do niej nieograniczony dostęp, a twierdzenie to opiera na treści art. 1 w zw. z art. 4 pkt 2 o.d.p. Zdaniem NSA ww. przepisy w żaden sposób nie podważają stanowiska Sądu I instancji. NSA zauważył, że art. 1 u.d.p. stanowi, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych, zaś art. 4 pkt 2 u.d.p. definiuje pojęcie drogi jako budowli. Zatem kwestia powszechności korzystania z drogi jest tylko jednym z elementów definicji drogi publicznej. Katalog kategorii dróg publicznych zawarty jest natomiast w art. 2 ust. 1 u.d.p. i ma charakter zamknięty, zaś o zaliczeniu do określonej kategorii drogi publicznej decyduje właściwy organ w drodze stosownego aktu prawa (art. 5 ust. 2, art. 6 ust. 2, art. 6a ust. 2 i art. 7 ust. 2 u.d.p.). Za niezasadne NSA uznał także twierdzenie Nadleśnictwa, że skoro z treści art. 3 pkt 2 u.o.l. wynika, że lasem są także drogi leśne, to w zestawieniu z treścią art. 6 pkt 4 u.g.n., zaliczającą do celów publicznych budowę oraz utrzymywanie obiektów i urządzeń służących ochronie środowiska należy uznać, że przebudowa drogi leśnej ma finalnie na celu ochronę środowiska. Nie sposób bowiem doszukać się powodów, dla których przebudowa drogi leśnej miałaby stanowić obiekt lub urządzenie służące ochronie środowiska, a twierdzenia tego skarżący w żaden sposób nie uzasadnił. Natomiast względy społeczne i ekonomiczne, na które powołują się skarżący kasacyjnie, nie mogą być wiązane z faktem wykonania przedmiotowej inwestycji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to takie skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia – których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (str. 17 – 19 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko i argumentację Sądu pierwszej instancji, iż powyższą oceną było związane nie tylko Kolegium ponownie rozpoznające sprawę, ale także Sąd pierwszej instancji, w składzie rozpoznającym niniejszą skargę Nadleśnictwa. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarówno Kolegium ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznając skargę od zaskarżonej decyzji zastosowali się w pełni do wykładni przepisów zaprezentowanej w ww. wyrokach, w tym w szczególności wyroku NSA. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny w całości przychyla się i przyjmuje jako własne stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż na kanwie niniejszej sprawy, nie budzi wątpliwości, że pierwotna decyzja Wójta Gminy z dnia 4 marca 2016 r. ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia dotyczyła drogi leśnej, a ta w świetle art. 6 ust. 1 pkt 8 u.o.l., nie jest drogą publiczną. Ten ostatni przepis stanowi bowiem wyraźnie, że drogi leśne, to drogi położone w lasach niebędące drogami publicznymi w rozumieniu przepisów o drogach publicznych. Skoro zatem droga (...) nie jest drogą publiczną, to jej przebudowa nie mogła być zakwalifikowana jako inwestycja celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 1 u.g.n, który to przepis inwestycję celu publicznego wiąże z drogą publiczną. Zwykła zatem wykładnia językowa jest wystarczająca do ustalenia statusu drogi (...) i oceny prawidłowości zastosowania art. 24 ust. 2 pkt 3 u.o.p. Treść tych przepisów jest jasna i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Kwestia zaś powszechności korzystania z drogi, jak zauważył to NSA w ww. wyroku, jest tylko jednym z elementów definicji drogi publicznej. Nawet jeśli w rzeczywistości z drogi (...) może korzystać każdy, to sam ten fakt nie oznacza, że droga ta ma charakter drogi publicznej. Uwzględniając powyższe wskazać należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. "Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu wiąże ten Sąd" oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Ocena prawna może dotyczyć wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, braku wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego, a także np. prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego Sądu administracyjnego oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2024 r., I GSK 259/24, Legalis). Tymczasem w skardze kasacyjnej, poprzez zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania Nadleśnictwo nadal kwestionuje stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że przebudowa drogi leśnej (...) nie stanowi inwestycji celu publicznego. Skarga kasacyjna koncentruje się w istocie przede wszystkim na tej kwestii, podczas gdy obecnie przedmiotem oceny nie jest to, czy droga leśna, przebudowa drogi leśnej, jest inwestycją publiczną, ale to, czy zasadnie Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na zaskarżoną decyzję Kolegium w przedmiocie utrzymania w mocy własnej decyzji z dnia 12 czerwca 2023 r., którą stwierdzono nieważności decyzji Wójta Gminy z dnia 4 marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. Mając zatem na uwadze treść art. 190 zdanie drugie p.p.s.a., zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w tym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego przez skarżące kasacyjnie Nadleśnictwo skutku. W tych okolicznościach nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa procesowego, jak i materialnego, wskazane w skardze kasacyjnej. Nadmienić należy, że przedmiotowa skarga kasacyjna w znacznej mierze stanowiła praktycznie powtórzenie treści (zarzutów) skargi kasacyjnej w sprawie zakończonej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. III OSK 1546/21, a którego stanowisko w pełni podziela skład orzekający, zaś jak już wyżej wskazano, nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Odnosząc się jeszcze każdorazowo do zarzutów skargi kasacyjnej podkreślić należy, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a., co oznacza, że przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. nie stanowiły podstawy prawnej zaskarżonego skargą kasacyjną rozstrzygnięcia. Natomiast co do zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, to jednak jest związany granicami danej sprawy, albowiem ustawodawca wprost stanowi, że "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy" (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2016 r. sygn. akt II GSK 1142/15). Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem kontroli zgodności z prawem, innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 2633/15; wyrok NSA z 8 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1488/17). W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic rozpoznawania sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł odnieść się do podniesionego w skardze kasacyjnej Nadleśnictwa zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 156 §1 pkt 2 w zw. z art. 157 § 1 w zw. z art. 158 § 2 k.p.a., art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 46 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2) w zw. z art. 91 w zw. z art. 9 Konstytucji RP, gdyż zarzut ten nie został w ogóle uzasadniony, a z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby w przedmiotowej sprawie przepisy te były stosowane czy też naruszone. Wprawdzie w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej kasator powołuje się na orzecznictwo ETPC, jednak nie przenosząc tych rozważań stricte na grunt niniejszej sprawy. Trafnie również zwrócił na to uwagę Sąd pierwszej instancji wskazując, że przywołane w skardze obowiązujące orzecznictwo ETCP oraz sądów polskich nie odnoszą się do kwestii stosowania prawa lecz kwestii wykładni przepisu prawa, co wykracza poza zakres postępowania nieważnościowego i stąd argumentacja cytowanych orzeczeń pozostaje bez wpływu na poprawność podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia. Nadto wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów kasacyjnych. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne działanie z urzędu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt II FSK 2065/17 oraz z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 4918/21). Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 16 lutego 2024
- Symbol z opisem
- 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
- Hasła tematyczne
- Ochrona środowiska Ochrona przyrody Inne
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Mirosław Wincenciak Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/ Tadeusz Kiełkowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
art. 6 pkt 1, art. 6 pkt 4 i 9b · Dz.U. 2026 poz. 399
- Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
art. 2 pkt 5 · Dz.U. 2026 poz. 538
- Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach.
art. 3, art. 6 ust. 1 pkt 8 · Dz.U. 1991 nr 101 poz. 444
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Łd 557/26 · 9 października 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 9 października 2026 r., II SA/Łd 557/26
Sygnatura: II SA/Łd 559/26 · 9 października 2026
Postanowienie WSA w Łodzi z 9 października 2026 r., II SA/Łd 559/26
Sygnatura: II SA/Po 287/26 · 8 października 2026
Wyrok WSA w Poznaniu z 8 października 2026 r., II SA/Po 287/26
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny