III OSK 492/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej P. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. II SAB/Wa 759/22 w sprawie ze skargi P. M. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku o przeniesienie do rezerwy kadrowej (dyspozycji) postanawia: oddalić wniosek.

Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., sygn. II SAB/Wa 759/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. M. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku o przeniesienie do rezerwy kadrowej (dyspozycji). Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł skarżący. Pismem z 11 lipca 2023 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie wniosła o dopuszczenie do udziału w przedmiotowym postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 41 pkt 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2022 r., poz.1166 ze zm.). Izba wskazała, że jej żądanie jest uzasadnione celami ustawowymi samorządu oraz przemawia za tym interes społeczny oraz indywidualny interes strony postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek Okręgowej Izby Radców Prawnych w Krakowie o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie definiuje pojęcia "organizacja społeczna". W doktrynie wskazuje się, że przez organizacje społeczne w rozumieniu p.p.s.a. należy rozumieć wszelkie trwałe zrzeszenia osób fizycznych i prawnych, powołane do wypełniania określonych, ważnych społecznie celów, posiadające więź organizacyjną, niewchodzące w skład aparatu organów administracji publicznej, zarówno rządowej, jak i samorządowej (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Wolters Kluwer Warszawa 2016, s. 285). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Okręgowa Izba Radców Prawnych nie stanowi organizacji społecznej w rozumieniu art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 25 § 4 p.p.s.a. Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "samorząd zawodowy jest jedną z podstawowych form decentralizacji rzeczowej władzy publicznej. Tworzenie samorządu zawodowego ma na celu powierzenie jego organom wykonywania zadań publicznych niewykonywanych przez państwo oraz samorząd terytorialny." P. Tuleja [w:] P. Czarny, M. Florczak-Wątor, B. Naleziński, P. Radziewicz, P. Tuleja, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 17. Istotą organizacji społecznej jest bowiem to, że są one tworzone przez jednostki w ramach ich autonomii i dobrowolnej woli. Samorząd zawodowy radców prawnych jest korporacją przymusową tworzoną przez państwo, co a limine pozbawia go cech organizacji społecznej w jakimkolwiek przypadku. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Krakowie nie jest zatem organizacją społeczną, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., która mogłaby na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 tej ustawy zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie ww. przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.