III OSK 4706/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M.R., G.R. i J.R. o zawieszenie postępowania w sprawie ze skargi kasacyjnej M.R., G.R. i J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2557/19 oddalającego skargę M.R., G.R. i J.R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego postanawia odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 września 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 2557/19 oddalił skargę M.R., G.R. i J.R. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2019 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wyroku podał, że Komendant Główny Policji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) oraz art. 6a, art. 95 ust. 3 pkt 3 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 161) i § 14 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1170), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazania M.R., G.R. i J.R. opróżnienia i przekazania w stanie wolnym lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Z akt sprawy wynika, że Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w [...] na podstawie decyzji z dnia [...] 1952 r. nr [...] przydzieliła W.R. lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w [...], znajdujący się w jej dyspozycji (obecnie w dyspozycji jej następcy prawnego – Komendy [...] Policji). Do zamieszkania w w/w lokalu była uprawniona żona wyżej wymienionego – H.R., jego syn – M.R. oraz siostra – H.R. W.R. zmarł w dniu [...] 2000 r., a H.R. w dniu [...] 2007 r. Sąd pierwszej instancji, oddalając skargę, wskazał, że problematyka mieszkań dla funkcjonariuszy została objęta odrębną regulacją prawną w przepisach resortowych i w tym zakresie nie mają zastosowania, wynikające z innych regulacji prawnych, rozwiązania dotyczące najmu lokali mieszkalnych, czy też ochrony praw lokatorów. Przepis art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1610) stanowi, że przepisy tej ustawy stosuje się do lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, do lokali będących w dyspozycji jednostek organizacyjnych Służby Więziennej oraz lokali pozostających i przekazanych do dyspozycji Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego lub Szefa Agencji Wywiadu, jeżeli przepisy odrębne dotyczące tych lokali nie stanowią inaczej. W przypadku lokali będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów, tymi przepisami odrębnymi dotyczącymi lokali mieszkalnych jest rozdział 8 ustawy o Policji. Przepisy te mają bezpośrednie zastosowanie do policjantów, a w świetle art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 288) mają również zastosowanie do emerytów i rencistów policyjnych oraz członków ich rodzin. Powyższe przepisy w sposób szczególny uregulowały status prawny tych lokali, krąg osób, które są uprawnione do uzyskania tytułu prawnego do takiego lokalu, a także zasady postępowania i opróżniania lokali w przypadku, gdy lokale zajmowane są przez osoby bez tytułu prawnego. Stąd też do lokalu mieszkalnego, pozostającego w dyspozycji organów Policji, nie mają zastosowania przepisy w/w ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r., w tym art. 30 tej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że status lokalu zajmowanego przez skarżących, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji organów Policji, przesądza o tym, że do takiego lokalu nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm., dalej w skrócie "K.c."), w tym art. 691 § 1 K.c. Skoro bowiem prawo do takich lokali, w tym możliwość uzyskania do nich tytułu prawnego przez członka rodziny zmarłego policjanta, podlega szczególnej regulacji, tj. wskazanych powyżej przepisów, to regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym zostają w tej materii wyłączone. Pogląd ten nie budzi jakichkolwiek wątpliwości w orzecznictwie (por. wyroki NSA z dnia: 16 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1122/10 i 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 220/12). Tytuł prawny do lokalu mieszkalnego będącego w dyspozycji organów Policji, po śmierci emeryta policyjnego, może otrzymać tylko taki członek rodziny, który byłby uprawniony do renty rodzinnej po zmarłym (art. 29 w/w ustawy zaopatrzeniowej) W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpoznanej sprawie jest okolicznością niesporną, że skarżący nie są osobami uprawnionymi do renty rodzinnej po zmarłych W.R. oraz jego żonie H.R. Oznacza to, że nie posiadają tytułu prawnego do spornego lokalu mieszkalnego, a ponadto – w świetle obowiązujących przepisów – tego tytułu prawnego nie mogą uzyskać. Konsekwencją zajmowania lokalu mieszkalnego, będącego w dyspozycji organów Policji przez osobę, która nie posiada tytułu prawnego do tego lokalu, jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu, a podstawą prawną takiej decyzji jest przepis art. 95 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. M.R., G.R. i J.R., reprezentowani przez radcę prawnego, od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zawieszenie – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a.") – postępowania kasacyjnego do czasu rozpoznania przez Sąd Okręgowy [...] w sprawie o sygn. akt [...] apelacji wniesionej przez M.R. od wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2018 r. sygn. akt [...] o oddaleniu powództwa M.R. przeciwko [...] o ustalenie, że z dniem [...] 2007 r. wstąpił on w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] w miejsce zmarłej najemczyni H.R., albowiem rozstrzygnięcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego zależy od wyniku w/w postępowania przed sądem powszechnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zawieszenie postępowania nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd może z urzędu zawiesić postępowanie w sprawie, w której rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przewidziana w tym przepisie możliwość zawieszenia postępowania sądowego ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, który powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy i czy nie naruszy ono praw gwarantowanych w Konstytucji RP (rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki – art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i wynikającego z art. 7 P.p.s.a. postulatu szybkości postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni oraz realny wpływ na jego wynik. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje, gdyż rozstrzygnięcie niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego nie zależy od wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym [...] w sprawie o sygn. akt [...] w sprawie apelacji wniesionej przez M.R. od wyroku Sądu Rejonowego [...]z dnia [...] lutego 2018 r., sygn. akt [...] o oddaleniu powództwa M.R. przeciwko [...] o ustalenie, że z dniem [...] 2007 r. wstąpił on w stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] w miejsce zmarłej najemczyni H.R. Wskazać należy, że status lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżących, a więc lokalu pozostającego w dyspozycji Policji, przesądza o tym, że do takiego lokalu nie mają zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego, w tym powoływany przez M.R. w w/w postępowaniu przed sądem powszechnym – art. 691 § 1 K.c., który daje możliwość wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w razie śmierci najemcy tego lokalu (por. np. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2020 r., sygn. a I OSK 653/20). Do przedmiotowego lokalu mają bowiem zastosowanie (jako lex specialis) przepisy ustawy o Policji oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, które odmiennie od ogólnych reguł najmu kształtują uprawnienia członków rodziny do zamieszkiwania w lokalu przydzielonym funkcjonariuszowi. Wobec powyższego uznać należy, iż wynik postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym [...] w sprawie o sygn. akt [...] nie jest zagadnieniem prejudycjalnym w niniejszej sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.