III OSK 4586/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1589/19 odrzucające skargę H.M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wa 1589/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H.M. (skarżąca) na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zarządzeniem z [...] grudnia 2019 r. skarżąca wezwana została do uzupełnienia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi przez nadesłanie odpisu ponaglenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, a także dowodu nadania ww. ponaglenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wniosła pismo datowane na [...] stycznia 2020 r., lecz nie nadesłała odpisu ponaglenia oraz dowodu jego nadania. Rozpoznając skargę Sąd wskazał na treść art. 58 § 1 pkt 6, art. 52 § 1, art. 52 § 2 oraz art. 53 § 2b p.p.s.a. wyjaśniając, że ponaglenie stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, bowiem skarżąca nie nadesłała odpisu ponaglenia oraz dowodu jego nadania. Skoro zaś skarżąca przed złożeniem skargi nie złożyła ponaglenia, a zatem nie wyczerpała środka zaskarżenia, warunkującego dopuszczalność wniesienia skargi na bezczynność organu, to skargę należało odrzucić. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się skarżąca i w skardze kasacyjnej zarzucił mu naruszenie: 1. art.58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 52 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi w całości na skutek niewyczerpania trybu postępowania przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Niewłaściwość zastosowania wskazanych przepisów miała istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowała odrzuceniem skargi na bezczynność organu administracji w przedmiocie wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę, powołał się na niezaistnienie przesłanek legitymujących skarżącą do wniesienia skargi do Sądu w postaci wyczerpania dostępnych środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi. Jednakże bezsporny jest fakt, że skarżąca przed wniesieniem do sądu środka zaskarżenia nie została pouczona przez organ, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze o prawie do wniesienia ponaglenia; 2. art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez ich nieprawidłowe niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca miała obowiązek wniesienia ponaglenia na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w sytuacji gdy skarżąca nie została pouczona o prawie wniesienia ponaglenia; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co skutkowało niewyjaśnieniem wszystkich okoliczności leżących u podstawy wydanego postanowienia, w szczególności brakiem ustalenia czy strona została pouczona o prawie wniesienia ponaglenia oraz poprzez dokonanie ustaleń, które są sprzeczne z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowało odrzuceniem skargi na bezczynność organu administracji w przedmiocie wznowienia postępowania; 4. art. 10 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez pozbawienie skarżącej H. M. czynnego udziału w postępowaniu prowadzonym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - poprzez brak zawiadomienia przez organ w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym a art. 35 ֻ 1 k.p.a. zgodnie z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. i braku podania przyczyny zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy; 5. art. 8 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonej w tym przepisie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa polegające na wydaniu postanowienia noszącego cechy dowolności; co nie mogło przyczynić się do pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy pranej świadczonej z urzędu, które to koszty nie zostały opłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację świadczącą, zdaniem skarżącej kasacyjnie, o zasadności podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a., dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącej w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy, rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie, o czym stanowi art. 52 § 2 p.p.s.a. Wskazać należy, iż warunek ten dotyczy także skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organu. Jak wynika z treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym w art. 36 § 1 k.p.a. stronie służy ponaglenie. Po myśli art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia ze pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie bądź do organu prowadzącego postępowanie jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie natomiast z treścią art. 53 § 2b p.p.s.a, skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Tym samym wskazać należy, że z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, iż warunkiem formalnym wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie złożenie ponaglenia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Jak wynika z treści skargi kasacyjnej skarżąca kasacyjnie nie kwestionuje okoliczności, iż nie wyczerpała środków zaskarżenia w przedmiotowej sprawi. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy pozostaje natomiast fakt, że nie będąc profesjonalnym pełnomocnikiem działała osobiście. Podobnie również bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, że nie została pouczona o prawie wniesienia takiego środka. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania , w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu Sądu I instancji uznać należało za prawidłowe, bowiem z powodu niewyczerpania środków zaskarżenia skarga była niedopuszczalna Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do wniosku o zasądzenie kosztów pomocy udzielonej skarżącej z urzędu wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia, bowiem wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach prawa pomocy, wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym, podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.