Sygnatura
III OSK 409/24
Wyrok NSA z 13 października 2026 r., III OSK 409/24 – odpady
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 13 października 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: asystent sędziego Kamil Grabiński po rozpoznaniu w dniu 13 października 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 580/23 w sprawie ze skargi J. K. i K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr SKO/PG/452/2281/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Sz 580/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu na rozprawie, sprawy ze skargi J. K. i K. K. (dalej także jako: "strona skarżąca przed WSA", "skarżący przed WSA", "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie (dalej także jako: "SKO", "Kolegium", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia 18 kwietnia 2023 r., nr SKO/PG/452/2281/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku usunięcia odpadów: w punkcie pierwszym – uchylił zaskarżoną decyzję; w punkcie drugim – zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie solidarnie na rzecz skarżących J. K. i K. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powyższy wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wydał w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Burmistrz P. wydał w dniu 8 czerwca 2020 r. postanowienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z terenu działki o numerze ewidencyjnym (...) obręb (...) nr (...) przy ul. (...) w (...) na skutek informacji uzyskanej od J. K. i E. K. Burmistrz P. wydał w dniu 29 września 2021 r. decyzję nr OŚ.6232.16.2020.PB, w której nałożył na Z. obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na terenie działki o numerze ewidencyjnym (...) obręb (...) nr (...) przy ul. (...) w P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po rozpoznaniu odwołania ZWIK wydało w dniu 13 grudnia 2021 r. decyzję nr SKO/PG/452/4292/2021, w której uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 29 września 2021 r. Ponownie rozpoznając sprawę, organ I instancji wydał na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699; dalej "u.o.o.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej "K.p.a.") w dniu 9 maja 2022 r. decyzję nr OŚ.6232.16.2020.PB, w której: 1. nałożył na ZWIK obowiązek usunięcia odpadów znajdujących się na terenie działki o numerze ewidencyjnym (...) obręb (...) nr (...), przy ul. (...) w P. w terminie do dnia 2 listopada 2022 r.; 2. określił rodzaje odpadów przeznaczonych do usunięcia: odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów (kod 17 01 01); zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia inne niż wymienione w 17 01 06 (kod 17 01 07); odpady z remontów i przebudowy dróg (kod 17 01 81); 3. wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez zebranie i przekazanie odpadów wymienionych w punkcie 2 niniejszej decyzji do "F." Sp. z o.o. z siedzibą w L. Z. złożył odwołanie od ww. decyzji i wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 18 kwietnia 2023 r. decyzję nr SKO/PG/452/2281/2022, w której uchyliło decyzję organu I instancji w całości i umorzyło w całości wszczęte z urzędu postępowanie organu I instancji. J. K., E. K. i T. K. złożyli skargę na ww. decyzję i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uczestnik postępowania Z. wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. Sąd odrzucił skargę T. K. Wojewódzki Sąd Administracji w Szczecinie uwzględniając skargę wskazał, że spór dotyczy ustalenia podmiotu obowiązanego do usunięcia odpadów znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości. WSA w Szczecinie podniósł, że postępowanie administracyjne zostało wszczęte z urzędu w dniu 8 czerwca 2020 r. w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów z terenu działki o numerze ewidencyjnym (...) obręb (...) nr (...) przy ul. (...) w P. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w toku wszczęte postępowanie administracyjnego organ winien na wstępie ustalić czy na konkretnej nieruchomości znajdują się odpady w rozumieniu przepisów u.o.o. Jeśli organ ustali, że są to odpady, które znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, to przystępuje do ustalenia posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1 u.o.o. obowiązanego do ich usunięcia. WSA w Szczecinie zauważył, że postępowanie toczyło się w przedmiocie usunięcia odpadów, a nie przeciwko konkretnemu podmiotowi, zatem w ocenie Sądu, nieprawidłowe było umorzenie postępowania administracyjnego w całości, gdyż w istocie zamknęło to drogę do wydania decyzji w sprawie usunięcia odpadów na przedmiotowej nieruchomości. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 K.p.a.), co oznacza, że jego istotą jest dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy przez dwa różne organy administracji. Nie wyklucza to zatem sytuacji, która zaszła w niniejszej sprawie, że organ odwoławczy inaczej ocenił zebrany materiał dowodowy i wywiódł z niego inne wnioski niż organ I instancji, co do podmiotu zobowiązanego do usunięcia odpadów. Skoro według organu odwoławczego, posiadaczem odpadów zobowiązanym do ich usunięcia nie był Z., to organ, rozpoznając odwołanie powinien wydać decyzję, w której obowiązek usunięcia odpadów zostanie nałożony na innego posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 u.o. Po ustaleniu, że na danej nieruchomości są odpady, podlegające usunięciu, postępowanie administracyjne nie może zakończyć się umorzeniem postępowania w całości. Nie sposób uznać, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 K.p.a. Postępowanie administracyjne nie toczyło się bowiem przeciwko konkretnemu podmiotowi, lecz w przedmiocie usunięcia odpadów. Skarżący jako władający nieruchomością, na której znajdowały się odpady starali się obalić domniemanie, wynikające z art. 3 pkt 19 u.o.o. przez wskazanie Z. jako wytwórcę odpadów. Zarówno Z., jak i skarżący brali czynny udział w sprawie, składając liczne oświadczenia i wnioski. Konkretyzacja podmiotu obowiązanego do usunięcia odpadów nastąpiła dopiero w decyzji organu I instancji. W ocenie WSA w Szczecinie na tym etapie postępowania ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi byłoby przedwczesne. Wobec braku podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w całości, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wywiódł, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika w osobie adwokata, uczestnik postępowania Z. Sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej także jako: "Z.", "skarżący kasacyjnie") zaskarżając go w całości i zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj. przepisów art. 3 pkt 19 i art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz.U.2021.779, t.j. z dnia 2021.04.27) w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że SKO w sytuacji ustalenia, że na nieruchomości znajdują się odpady, nie powinno umarzać postępowania, ale powinno uchylić decyzję i przekazać organowi jednostki samorządu terytorialnego do dalszego procedowania, który zawsze powinien określić podmiot zobowiązany do usunięcia odpadów, pomimo tego, że posiadacz odpadów jest znany i to na nim ciąży obowiązek usunięcia odpadów, a dopiero w sytuacji, gdyby tych opadów posiadacz nie usunął samodzielnie, z własnej inicjatywy, to dopiero wówczas organ jednostki samorządu terytorialnego powinien wydać decyzję zobowiązującą posiadacza odpadów do usunięcia odpadów, a nadto z uwagi na fakt, że wbrew stanowisku WSA w Szczecinie, postępowanie nie toczyło się w przedmiocie usunięcia odpadów, ale przeciwko podmiotowi (Z.), którego wskazali wnioskodawcy jako zobowiązanego (skarżących przed WSA), a zatem w chwili ustalenia, że Z. nie jest posiadaczem odpadów postępowanie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym brak jednoznacznego wskazania w uzasadnieniu wyroku, że posiadaczami odpadów są skarżący przed WSA i uczestnik postępowania, a ewentualna decyzja nakazująca usunięcia odpadów powinna dotyczyć tych osób, a nadto błędnego ustalenia przez WSA w Szczecinie, że postępowanie w zakresie usunięcia odpadów było wszczęte z urzędu, podczas gdy w rzeczywistości postępowanie to zostało wszczęte na wniosek skarżących przed WSA i uczestnika postępowania, którzy odmówili wejścia w posiadania nabytej w posiadanie nieruchomości wskazując, że na nabytej nieruchomości znajdują się odpady i złożyli wniosek o wszczęcie postępowania, brak przyjęcie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2023 r. i przekazanie sprawy WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej jako: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Innymi słowy, badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Rozpoznawszy skargę kasacyjną, w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej przedmiotowy zarzut sformułował w sposób następujący: "2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 6, 7, 75 § 1, 77 § 1, 80 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (...)" (zarzut z pkt 2 petitum skargi kasacyjnej; str. 2 skargi kasacyjnej). O nieskuteczności przedmiotowego zarzutu przemawia jego wadliwa konstrukcja. Ani w petitum ani w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano naruszenia przepisów p.p.s.a., jak również naruszenia innych przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że nie podniesiono zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji ani przepisu art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części ani przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c, zgodnie z którym sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Przedmiotowy zarzut został wyłącznie ograniczony do zarzucenia naruszenia Sądowi pierwszej instancji przepisów k.p.a. Sąd administracyjny nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym. W uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd pierwszej instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez Sąd pierwszej instancji przepisom p.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. W konsekwencji zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego skarżący kasacyjnie powinien powiązać je z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji odpowiednich przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, czego w niniejszej skardze kasacyjnej nie uczyniono. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie może merytorycznie odnieść się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesionego w skardze kasacyjnej. Jednocześnie, nadmienić należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest zaś obowiązany z urzędu: 1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności; 3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r.; sygn. akt II GSK 118/12). Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów postępowania nie jest zasadny i nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd pierwszej instancji. Nieskuteczny okazały się również zarzut naruszenia prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów, tj. art. 3 pkt 19 i art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy o odpadach w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie (zarzut z pkt 1 petitum skargi kasacyjnej; str. 2 skargi kasacyjnej). Na wstępie wskazać należy, że w doktrynie, literaturze specjalistycznej, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że postępowanie wszczynane na podstawie art. 26 ust. 2 u.o. zasadniczo powinno zmierzać do ustalenia podmiotu, który w ramach prowadzonej przez siebie działalności faktycznie przechowuje odpady na danym terenie, niebędącym miejscem przeznaczonym do tego celu. Niemniej zestawienie przepisów regulujących postępowanie w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów z przepisem definiującym posiadacza odpadów (posługującym się domniemaniem), należy odczytywać jako wyraz świadomego wyłomu w zasadzie prawdy obiektywnej, dokonanego w imię skuteczniejszej ochrony środowiska. Powyższe powoduje, że kiedy okoliczności faktyczne ustalone w oparciu o podstawowe czynności dowodowe nie pozwalają w sposób jednoznaczny przypisać odpadu konkretnemu posiadaczowi, organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego aż do skutku. Zamiast tego przepisy u.o. pozwalają organowi prowadzącemu postępowanie skupić się głównie na sprawdzeniu, czy w danej sprawie władający powierzchnią ziemi zdołał obalić obciążające go domniemanie bycia posiadaczem odpadów poprzez: 1) wskazanie konkretnego podmiotu trzeciego, który umieścił odpady na danym terenie oraz 2) wykazanie, że takie umieszczenie miało charakter bezprawny i odbyło się bez zgody władającego powierzchnią ziemi. W przypadku uznania, że władający powierzchnią ziemi nie obalił domniemania (nie podołał obciążającemu go ciężarowi dowodu co do wykazania, że nie jest posiadaczem odpadów), organ ma podstawy, aby uznać, że posiadaczem (lub jednym z posiadaczy) zobowiązanym do usunięcia odpadów z terenu danej nieruchomości jest sam władający powierzchnią ziemi. Co istotne, opisane wyżej częściowe przerzucenie ciężaru dowodu na władającego powierzchnią ziemi nie oznacza całkowitego zwolnienia organu prowadzącego postępowanie z podejmowania jakiekolwiek inicjatywy dowodowej, tj. np. z przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych pozwalających potwierdzić te okoliczności, które zostały wyłącznie uprawdopodobnione przez strony w toku postępowania (patrz: M. Lewicki [w:] Ł. Wyszomirski (red.), Ustawa o odpadach. Komentarz, wyd. 1, 2025, art. 26, Legalis). W niniejszej sprawie prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie doszedł do przekonania, że nie sposób uznać, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., bowiem postępowanie toczyło się w przedmiocie usunięcia odpadów, a nie przeciwko konkretnemu podmiotowi, zatem nieprawidłowe było umorzenie postępowania administracyjnego w całości, gdyż w istocie zamknęło to drogę do wydania decyzji w sprawie usunięcia odpadów na przedmiotowej nieruchomości. Skoro według organu odwoławczego, posiadaczem odpadów zobowiązanym do ich usunięcia nie był skarżący kasacyjnie Z., to organ, rozpoznając odwołanie powinien wydać decyzję, w której obowiązek usunięcia odpadów zostanie nałożony na innego posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 u.o. Po ustaleniu, że na danej nieruchomości są odpady, podlegające usunięciu, postępowanie administracyjne nie może zakończyć się umorzeniem postępowania w całości. Nie sposób uznać, że postępowanie administracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Wskazać należy, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2025 r., I OSK 1216/22, Legalis). Na kanwie niniejszej sprawy w toku wszczętego postępowania administracyjnego organ winien na wstępie ustalić czy na konkretnej nieruchomości znajdują się odpady w rozumieniu przepisów u.o., a dalej, jeśli organ ustali, że są to odpady, które znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania lub magazynowania, to przystępuje do ustalenia posiadacza odpadów w rozumieniu art. 3 pkt 19 w zw. z art. 26 ust. 1 u.o. obowiązanego do ich usunięcia. Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia prawa materialnego nie jest zasadny i nie mógł przynieść oczekiwanego rezultatu. Jak wskazano na wstępie, przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych we wniesionym środku odwoławczym. W rekapitulacji przedstawionych argumentów należało więc stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, albowiem nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 7 lutego 2024
- Symbol z opisem
- 6135 Odpady
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie Odpady
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Mirosław Wincenciak Sławomir Wojciechowski /przewodniczący sprawozdawca/ Tadeusz Kiełkowski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
art. 6, art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 105 § 1 · Dz.U. 2025 poz. 1691
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
art. 3 pkt 19, art. 26 ust. 1, 2 i 6 · Dz.U. 2023 poz. 1587
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: III OSK 395/24 · 13 października 2026
Wyrok NSA z 13 października 2026 r., III OSK 395/24 – odpady
Sygnatura: II SA/Gl 899/26 · 12 października 2026
Wyrok WSA w Gliwicach z 12 października 2026 r., II SA/Gl 899/26 – odpady
Sygnatura: II SA/Sz 806/26 · 9 października 2026
Postanowienie WSA w Szczecinie z 9 października 2026 r., II SA/Sz 806/26 – odpady
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny