III OSK 362/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A.B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5938/21 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 746/20 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 28 sierpnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie niewykonywania pracy na skutek represji politycznych postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z 15 listopada 2022 r., sygn. akt III OSK 5938/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną A.B. (dalej: skarżąca) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Gd 746/20 oddalającego skargę skarżącej na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 28 sierpnia 2020 r. w przedmiocie niewykonywania pracy na skutek represji politycznych. Pismem z 31 stycznia 2024 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 listopada 2022 r. Jako podstawę wznowienia skarżąca powołała art. 273 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Wyjaśniła, że już po wydaniu wyroku spotkała osobę, która powinna zeznawać w charakterze świadka w celu potwierdzenia represji politycznych stosowanych wobec skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Badanie o jakim stanowi ten przepis nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie skargi o wznowienie postępowania. Podkreślić należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W konsekwencji sąd jest uprawniony do zbadania nie tylko, czy podstawa wznowienia została prawidłowo sformułowana, ale również, czy podniesione w skardze przesłanki wznowienia rzeczywiście zaistniały (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 635). To z kolei oznacza, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wówczas, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 30/06, publ. POP z 2007, nr 5, poz. 73 oraz z 14 września 2018 r. II FSK 2779/16). W tej sprawie skarżąca jako podstawę wznowienia wskazała art. 273 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Jako taki środek dowodowy skarżąca wskazuje dowód z zeznań świadka, które spotkała już po wydaniu wyroku, przypadkiem, po ponad 30 latach od poprzedniego spotkania. Należy mieć jednak na uwadze, że sądy administracyjne sprawują kontrolę legalności działalności organów administracji publicznej pod kątem ich zgodności z prawem. W związku z tym postępowanie dowodowe zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest ograniczone. Wynika to z art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Natomiast sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego niejako w zastępstwie organu, a więc nie jest uprawniony do przesłuchiwania świadków i innych czynności dowodowych, które mogą mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym. Stąd też zeznania świadka nie mogę być nowym środkiem dowodowym w rozumieniu art. 273 § 2 p.p.s.a., ponieważ sąd administracyjny nie może takiego dowodu przeprowadzić. Powyższe oznacza, że okoliczność wskazana przez skarżącą w skardze o wznowienie postępowania nie jest okolicznością, o której stanowi art. 273 § 2 p.p.s.a., co uzasadniało odrzucenie tej skargi. Z tych względów i na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.