Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 3156/23

Wyrok NSA z 8 września 2026 r., III OSK 3156/23

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
8 września 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Maciej Kobak (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 1147/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 października 2022 r. nr GD.ZUO.3.471.92.OP.2021.AK w przedmiocie kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 23 sierpnia 2023 r. (II SA/Gd 1147/22), na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę P. Sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie kary pieniężnej za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Następujący stan faktyczny legł u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. W dniu 12 września 2022 r. organ na podstawie art. 281 ust. 5 ustawy z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne w brzmieniu wówczas obowiązującym (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.; dalej także: "p.w.") w związku z korzystaniem przez skarżącą z usług wodnych, bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego, polegających na wprowadzaniu ścieków do ziemi z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr [...] w K., gmina S., ustalił spółce za IV kwartał 2021 r. opłatę podwyższoną w wysokości 415 zł. Dyrektor podał, że opłata została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 p.w. w wysokości 500% opłaty zmiennej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, ustalonej w informacji z 7 marca 2022 r. w wysokości 83 zł za IV kwartał 2021 r. W złożonej od powyższej informacji reklamacji spółka zakwestionowała obowiązek poniesienia tejże opłaty wskazując, że wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożyła do organu kilka miesięcy przed zakończeniem obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego z 17 grudnia 2010 r., którego termin obowiązywania upłynął 17 grudnia 2020 r. Mając to na uwadze strona zwróciła się o uwzględnienie okoliczności braku ww. pozwolenia wodnoprawnego oraz o odstąpienie od wymierzenia kary w postaci opłaty podwyższonej. W ocenie skarżącej dochowała ona wszystkich wymaganych prawem czynności, aby nie ponosić opłaty, a brak aktualnego pozwolenia wodnoprawnego leży wyłącznie po stronie organu. Decyzją z 12 października 2022 r. Dyrektor, na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 281 ust. 8 oraz art. 280 pkt 1 lit. b oraz art. 281 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 272 ust. 6 p.w., określił spółce za IV kwartał 2021 r. karę pieniężną w postaci opłaty podwyższonej w kwocie 415 zł za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Powołując się na art. 414 ust. 1 pkt 1 p.w. organ wyjaśnił, że udzielone spółce decyzją Starosty Kartuskiego pozwolenie wodnoprawne wygasło 17 grudnia 2020 r. Kolejny wniosek skarżącej w tej materii został złożony 14 kwietnia 2021 r., tj. cztery miesiące po wygaśnięciu posiadanego pozwolenia. Z uwagi na to, że wniosek zawierał braki formalne pismem z 4 czerwca 2021 r. wezwano spółkę do jego uzupełnienia. Pismem z 18 czerwca 2021 r. strona uzupełniła braki formalne. W związku z tym wszczęto postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z wnioskiem. Zdaniem Dyrektora spółka nie dochowała należytej staranności nie występując ze stosownym wnioskiem w odpowiednim terminie, a także składając wniosek obarczony brakami i niejasnościami uniemożliwiającymi załatwienie sprawy. Dyrektor zwrócił uwagę na treść art. 414 ust. 2 p.w. przewidującego możliwość przedłużenia bytu prawnego udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, w przypadku dochowania terminu na złożenie wniosku o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tego pozwolenia przed upływem 90 dni od wygaśnięcia obowiązującego pozwolenia. Jednakże to na wnioskodawczyni ciążył obowiązek złożenia w odpowiednim terminie kompletnego wniosku, bez braków formalnych. Organ podniósł, że podmiot korzystający ze środowiska, składając wniosek o wydanie pozwolenia, powinien uwzględnić nie tylko okres konieczny do jego wydania, biorąc pod uwagę wymagania stawiane przez ustawodawcę eksploatacji danej instalacji, ale w szczególności rodzaj i skalę prowadzonej działalności. Brak zatem wydania nowego pozwolenia nie był spowodowany bezczynnością lub przewlekłością, ale skutkiem zaniedbań wnioskodawczyni. Organ zwrócił przy tym uwagę, że 5 października 2022 r. odmówiono legalizacji urządzenia wodnego - systemu rozsączającego oczyszczone ścieki bytowe pochodzące z hotelu, zlokalizowanego na działce nr [...] obręb K., gmina S., a zgodnie z art. 190 ust. 13 p.w. jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W konsekwencji Dyrektor uznał, że miał pełną podstawę prawną do wymierzenia stronie kary pieniężnej w postaci opłaty podwyższonej za wprowadzanie ścieków do ziemi za IV kwartał 2021 r. w wysokości 415 zł. Rozważając możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej także: "k.p.a."), Dyrektor stwierdził, że waga i okoliczności naruszenia prawa nie są znikome, albowiem wprowadzając ścieki do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego spółka doprowadziła do naruszenia prawa. Zatem ujemne konsekwencje działania podmiotu korzystającego ze środowiska są zawinione i obciążają jego samego. W konsekwencji organ - mając na względzie rodzaj naruszenia prawa, o którym mowa w art. 280 pkt 1 lit. b p.w. - uznał, że ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z usług wodnych bez wymagalnego pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący. Końcowo Dyrektor podał, że podstawą do ustalenia ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi jest oświadczenie podmiotu obowiązanego do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za wprowadzenie ścieków do wód lub do ziemi złożone 26 stycznia 2021 r. Z dokumentu tego wynika, jaka jest ilość odprowadzonych przez spółkę ścieków (m3) w IV kwartale 2021 r. oraz jaka jest data obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego (17 grudnia 2020 r.). Organ wskazał, że kara pieniężna w formie opłaty podwyższonej została obliczona zgodnie z art. 281 ust. 1 pkt 2 p.w. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi spółki do sądu administracyjnego, który powołanym na wstępie wyrokiem ją oddalił. W uzasadnieniu, Sąd powołując się na przepisy p.p.s.a., a także ustawy Prawo wodne, zwrócił uwagę, że analogiczna sprawa była już przedmiotem oceny w ramach postępowania o sygn. akt II SA/Gd 1146/22, gdzie WSA oddalił skargę spółki na decyzję dyrektora z 12 października 2022 r. określającą skarżącej karę pieniężną w postaci opłaty podwyższonej w kwocie 570 zł za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, za III kwartał 2021 r. Sąd meriti podzielił argumentację wskazaną w powołanym orzeczeniu, przyjmując ją za własną. W niniejszej sprawie nie była sporna okoliczność, że w okresie objętym decyzją beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego była skarżąca. Zważywszy zatem, że spółka w powyższym okresie korzystała z usługi wodnej we własnym imieniu i na własne potrzeby, jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą, to po jej stronieistniał obowiązek posiadania pozwolenia wodnoprawnego na usługi wodne, polegające na wprowadzaniu ścieków do ziemi. Skarżąca była także beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego z 17 grudnia 2010 r. na odprowadzanie ścieków bytowych do ziemi z oczyszczalni ścieków o RLM 135, zlokalizowanej na działce nr [...], w K., gmina S., biorąc pod uwagę treść decyzji Dyrektora z 30 sierpnia 2019 r. potwierdzającej przejęcie praw i obowiązków z niego wynikających na rzecz skarżącej. Bezsporne jest też, że ww. pozwolenie wodnoprawne wygasło 17 grudnia 2020 r., a strona złożyła wniosek o wydanie nowego pozwolenia 14 kwietnia 2021 r. i w okresie objętym ustaleniem w zaskarżonej decyzji opłaty podwyższonej, a więc za IV kwartał 2021 r., spółka nie posiadała pozwolenia wodnoprawnego na ww. usługi wodne. W konsekwencji w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżąca korzystała z usługi wodnej polegającej na wprowadzaniu ścieków do ziemi bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a zatem zgodnie z art. 298 pkt 1 p.w. zobowiązana była ponosić opłatę za usługi wodne, a stosownie do art. 280 pkt 1 lit. b tej ustawy - obowiązana była także ponosić opłatę podwyższoną. W dalszej kolejności Sąd poddał rozważaniom kwestię spełnienia przesłanek określonych w art. 189f § 1 k.p.a. Wobec faktu, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości niewystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. oraz zaprzestania naruszenia prawa przez skarżącą, przedmiotem dalszej analizy WSA uczynił przesłankę w postaci znikomej wagi naruszenia prawa, czyli wagę (ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu z perspektywy dóbr prawnie przezeń chronionych. Sąd w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy doszedł do przekonania, że brak jest podstaw do uznania, aby była to waga znikoma. Zdaniem WSA, nie stanowi wystarczającej podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary fakt złożenia wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego przez skarżącą 14 kwietnia 2021 r. i jej przekonanie, że nie wydając decyzji w sprawie tego wniosku do końca czerwca 2021 r. organ popadł w przewlekłość, a jednocześnie strona dopełniła formalności związanych z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. Spółka argumentuje, że taka postawa organu świadczy o przyczynieniu się przez niego do powstania naruszenia. Zdaniem Sądu takie rozumowanie jest niewłaściwe w okolicznościach niniejszej sprawy z kilku powodów. Po pierwsze, zgodnie z art. 414 ust. 1 pkt 1 p.w. pozwolenie wodnoprawne wygasa, jeżeli upłynął okres, na który było wydane. Jednakże, zgodnie z ust. 2 art. 414, pozwolenia wodnoprawne na usługi wodne nie wygasają, jeżeli zakład w terminie 90 dni przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, złoży wniosek o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania tych pozwoleń. Bezsporne jest, że skarżąca nie złożyła wniosku w powyższym terminie, co niewątpliwie świadczyłoby o dochowaniu należytej staranności w prowadzeniu jej spraw związanych z wywiązywaniem się z obowiązków związanych z legalnym gospodarowaniem wodami. Po drugie, w art. 414 ust. 2 p.w. ustawodawca zastrzega termin 90 dni przed upływem terminu utraty ważności dotychczasowego pozwolenia, na jego złożenie przez podmiot korzystający ze środowiska. Jednocześnie, w ust. 3 art. 414 tej ustawy ustawodawca przewiduje uproszczony proces uzyskiwania przedłużenia okresu obowiązywania dotychczasowego pozwolenia, bowiem do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie wodnoprawne, oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność. Mimo zatem uproszczonej procedury zastrzeżonej dla takiej sytuacji, związanej z brakiem konieczności sporządzania nowego operatu wodnoprawnego, ustawodawca przewiduje termin 3 miesięcy na weryfikację wniosku strony. Oznacza to, że oczekiwanie skarżącej, aby jej wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego złożony 14 kwietnia 2021 r. został rozpatrzony najpóźniej w lipcu 2021 r., nie ma podstaw w przepisach prawa. Po trzecie, w postępowaniu dotyczącym wymierzenia opłaty podwyższonej Sąd nie ma kompetencji do tego, aby oceniać fakt i przyczyny bezczynności bądź przewlekłości organu w postępowaniu wywołanym innym wnioskiem. Ponadto w zaskarżonej decyzji Dyrektor określił, jak identyfikuje interes prawny, który został naruszony zachowaniem skarżącej, wskazując że pozwolenia wodnoprawne stanowią instrumenty zarządzania zasobami wodnymi, w których ustala się warunki korzystania z wód w celu ochrony zasobów wodnych przed zanieczyszczeniami oraz niewłaściwą lub nadmierną eksploatacją, co w kontekście niniejszej sprawy organ odniósł do kwestii oceny przesłanki wagi naruszenia prawa z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Analizując stronę podmiotową naruszenia, tj. kwestię winy, braku staranności czy rżącego niedbalstwa, WSA wyjaśnił, że spółka działa jako profesjonalista - przedsiębiorca, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia wynikającego z art. 414 ust. 2 p.w., a wniosek o pozwolenie wodnoprawne złożyła ponad cztery miesiące po wygaśnięciu dotychczasowego pozwolenia. Dyrektor prawidłowo ustalił wysokość opłaty, zgodnie z regulacją zawartą w art. 281 ust. 1 pkt 2 p.w., odwołując się do oświadczeń samej skarżącej. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania zarówno wysokości naliczonej opłaty, jak i sposobu jej wyliczenia. W ocenie WSA organ w zaskarżonej decyzji dokonał wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego w zakresie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, czemu dał wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W konsekwencji za nieuzasadniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. oraz wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego. W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i rozpoznanie złożonej skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, w każdym zaś przypadku zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, z uwzględnieniem opłat skarbowych od udzielonych pełnomocnictw w kwocie łącznej 34,00 zł, według norm przepisanych, domagając się rozpoznania sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. spółka zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 280 pkt 1 lit. b p.w. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niewłaściwego zastosowania naruszonego przepisu skutkującego uznaniem, że organ prawidłowo nałożył na skarżącą karę pieniężną w postaci opłaty podwyższonej w wysokości 415,00 zł za korzystanie z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego za okres IV kwartału 2021 r. decyzją z 12 października 2022 r., podczas gdy wniosek o wydanie wymaganego pozwolenia wodnoprawnego został złożony przez skarżącą w II kwartale 2021 r., zaś postępowanie zainicjowane ww. wnioskiem toczyło się w sposób przewlekły nie z winy skarżącej, a z wyłącznej winy organu. Ponadto zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189d pkt 4 k.p.a., art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkującego niesłusznym uznaniem przez Sąd, że organ w sposób prawidłowy poczynił ustalenie stopnia przyczynienia się skarżącej do naruszenia prawa, podczas gdy organ całkowicie pominął rolę skarżącej w przedmiotowej sprawie i niesłusznie obarczył skarżącą odpowiedzialnością w postaci kary administracyjnej; 2. art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkującego niezasadnym uznaniem organu, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające obligatoryjne odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, podczas gdy takie okoliczności wystąpiły; 3. art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym i oddalenie skargi na skutek niewłaściwego zastosowania naruszonych przepisów skutkującego niezasadnym uznaniem przez Sąd, że w niniejszej sprawie organ dostatecznie wyjaśnił podstawy i składniki zastosowane do obliczenia wysokości kary pieniężnej określonej w decyzji, podczas gdy decyzja zawierała wyłącznie ogólne stwierdzenia. Podniesione zarzuty zostały rozwinięte w treści uzasadnienia skargi kasacyjnej. Odpowiadając na skargę kasacyjną, organ reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa prawnego, według norm przepisanych, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym następuje w granicach złożonej skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA, który w odróżnieniu od Sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Jak wynika z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach, tj.: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W treści złożonego środka zaskarżenia jej autor wyeksponował zarzuty przypisane do obu kategorii podstaw kasacyjnych objętych powołanym wyżej przepisem, tym samym, co do zasady, w pierwszej kolejności rozważaniom poddane winny zostać zarzuty odnoszące się do naruszeń przepisów postępowania, albowiem od prawidłowości ustalenia przez Sąd przebiegu stanu faktycznego sprawy lub skutecznego jego podważenia przez wnoszącego skargę kasacyjną uzależniona jest możliwość oceny zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego (subsumpcji) pod tenże określony stan faktyczny sprawy. Przechodząc zatem do bezpośredniej analizy zarzutów opisanych w pkt II ppkt 1-3 Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że nie zasługują one na uwzględnienie. Co się tyczy pierwszego z nich, tj. zarzutu naruszenia art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 189d pkt 4 k.p.a., art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. warto wyjaśnić, iż już raz powołane w nim przepisy k.p.a. były przedmiotem oceny sądu administracyjnego, który nie dostrzegł w działaniu organu naruszenia któregoś z nich, zaś ocenę taką podziela również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę. WSA w sposób szczegółowy w zaskarżonym wyroku przedstawił rozważania dotyczące decyzji organu uznając, że w jej treści dokonano wszechstronnej analizy prawidłowo zebranego i kompletnego materiału dowodowego w kontekście faktów istotnych dla rozstrzygnięcia. Skarżąca nie powołuje przy tym żadnych okoliczności, które jej zdaniem zostały pominięte przez Dyrektora, a następnie sąd administracyjny, jak też nie wyjaśnia jaki materiał dowodowy nie został zebrany i oceniony. Faktem bezspornym w ramach przedmiotowej sprawy jest posiadanie przez spółkę pozwolenia wodnoprawnego, przejętego na mocy decyzji organu z 30 sierpnia 2019 r., na odprowadzanie ścieków bytowych do ziemi z oczyszczalni ścieków RLM135, zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości K., które to pozwolenie obowiązywało do 17 grudnia 2020 r. Okolicznością, której nie podważyła skutecznie strona skarżąca jest także to, że kolejny wniosek o wydanie analogicznego pozwolenia wodnoprawnego został złożony dopiero 14 kwietnia 2021 r., czyli już po wygaśnięciu pozwolenia udzielonego przez Starostę Kartuskiego z 17 lutego 2010 r. Skarżąca zarzuca, że decyzja organu dotyczy IV kwartału 2021 r., zaś wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego został złożony w II kwartale tego roku. Co zatem istotne, do chwili wydania analizowanej decyzji w obiegu prawnym brak było ostatecznej decyzji Dyrektora udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie ścieków bytowych do ziemi z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na przedmiotowej działce, a co więcej decyzją z 5 października 2022 r. odmówiono także legalizacji urządzenia wodnego – systemu rozsączającego oczyszczone ścieki bytowe pochodzące z hotelu zlokalizowanego na działce nr [...]. Wprawdzie decyzja ta wydana została już po decyzji ustalającej opłatę podwyższoną, jednakże zdarzenie to nie pozostaje bez wpływu na całokształt okoliczności przedmiotowej sprawy mimo, że decyzja ta nie była wówczas ostateczna. Ponadto przedmiotem sprawy jest kwestia zweryfikowania legalności decyzji organu, a także prawidłowości dokonanej w tym zakresie jej kontroli przez sąd administracyjny, a nie zaś kwestia przewlekłości działania organu. Skarżąca posiada bowiem odpowiednie instrumenty prawne do ochrony jej praw w przypadku stwierdzenia przewlekłości postępowania, jak choćby skarga na przewlekłość. Z materiału aktowego nie wynika, aby w toku postępowania skarżąca skorzystała z przysługującego jej uprawnienia. Oprócz tego organ, a następnie Sąd a quo odnieśli się także obszernie do dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej wyrażonej przepisem art. 189d k.p.a. W decyzji Dyrektor zwrócił bowiem uwagę, że to na skutek niedbalstwa spółki doszło do s wprowadzania ścieków do ziemi bez wymaganego zezwolenia, a w konsekwencji do naruszenia przepisów prawa, zaś ciężar gatunkowy tego naruszenia uznany został za znaczny. Rozważania te zostały następnie szeroko rozwinięte przez sąd administracyjny na stronach 11 i następnych uzasadnienia, gdzie wyeksponowano brak podstaw do odstąpienia od obciążenia skarżącej nałożoną opłatą. Przedmiotową argumentację w pełni podziela Naczelny Sąd Administracyjny, co zarzut opisany w pkt II ppkt 2 czyni bezskutecznym. Nie jest usprawiedliwione twierdzenie autora skargi kasacyjnej, który wyjaśnia, że "jedna z przesłanek odstąpienia od nałożenia na administracyjnej kary pieniężnej na Skarżącego została spełniona z uwagi na fakt, że w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte w II kwartale 2021 r., a więc przed okresem, na jaki została nałożona administracyjna kara pieniężna". Faktem jest, że w kwietniu 2021 r. złożono wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, jednakże na dzień wydania przez organ decyzji spółka się takim pozwoleniem nie legitymowała. W błędzie jest zatem skarżąca, która twierdzi, że ziściła się przesłanka "zaprzestania naruszania prawa" z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem w dalszym ciągu w okresie objętym decyzją spółka wprowadzała do ziemi ścieki bytowe. Nic bowiem przeciwnego nie zostało przez nią udowodnione, jak choćby fakt podłączenia do sieci kanalizacyjnej czy rzeczywisty demontaż oczyszczalni ścieków i drenażu rozsączającego lub zaprzestanie prowadzenia działalności na działce [...] w K., co utwierdziłoby w przekonaniu, że ścieki bytowe nie są produkowane lub, że ich odprowadzenie następuje do sieci kanalizacyjnej bez uszczerbku dla środowiska. Jak już wyjaśniono nie może być także mowy o "znikomości" naruszenia, bowiem naruszenie prawa wskutek wprowadzania nieczystości bytowych do ziemi nastąpiło wskutek braku właściwej reakcji we właściwym czasie na zbliżający się upływ terminu udzielonego pozwolenia wodnoprawnego. Możliwe przecież było w oparciu o art. 414 ust. 2 p.w. przedłużenie bytu prawnego uzyskanego w 2010 r. pozwolenia wodnoprawnego, jednakże uzależnione to było ostatecznie od dochowania terminu na złożenie wniosku na kolejny okres obowiązywania takiego pozwolenia przed upływem 90 dni od wygaśnięcia obowiązującego pozwolenia. To zatem na spółce ciążył przede wszystkim obowiązek dochowania wskazanego terminu, a ponadto złożenia kompletnego, zgodnego z wymogami prawa wodnego wniosku, pozbawionego braków formalnych. Nie sposób zatem przyznać racji skarżącej, że to na skutek opieszałości organu nie dysponowała ona w owym okresie pozwoleniem wodnoprawnym, bowiem postępowanie w tym przedmiocie nie zostało zakończone, skoro przeważająca odpowiedzialność za ten stan spoczywa właśnie na niej. Nieskuteczny okazał się także i ostatni zarzut z obrębu przepisów postępowania, wyrażony pkt II ppkt 3 skargi kasacyjnej. W tej kwestii skarżąca zarzuca, że organ niedostatecznie wyjaśnił podstawy i składniki zastosowane do obliczenia wysokości kary pieniężnej określonej w decyzji, podczas gdy decyzja zawierała wyłącznie ogólne stwierdzenia. Wyjaśnienie tego zagadnienia odnaleźć można na str. 4 i 5 decyzji organu, z którego wynika, że podstawę ustalenia ilości ścieków wprowadzanych do wód lub ziemi stanowiło oświadczenie samej skarżącej złożone 21 stycznia 2021 r., zgodnie z treścią art. 552 ust. 2 pkt 2a p.w. Wysokość natomiast kary pieniężnej w formie opłaty podwyższonej Dyrektor dokonał w oparciu o normę art. 281 ust. 1 pkt 2 p.w. oraz zmiennej określonej informacją o nr 2508 ZZ Gdańsk OZ/IV kwartał/2021 z 7 marca 2022 r. za okres IV kwartału 2021 r., która wynosiła 83 zł. Bez znaczenia zatem dla sprawy w kontekście nałożonej kary pieniężnej było złożone przez skarżącą oświadczenie, skoro nie stanowiło ono w istocie podstawy do ustalenia objętej decyzją organu wysokości opłaty podwyższonej, a wskazywało ono ilość wyprodukowanych ścieków, które mogłoby stanowić z kolei podstawę do ustalenia opłaty za usługę wodną w postaci odprowadzania ścieków. Oświadczenie to zatem wskazywało wyłącznie ilość ścieków wprowadzonych do ziemi, ale nie determinowało wysokości nałożonej kary pieniężnej w postaci podwyższonej opłaty z tytułu wprowadzania ścieków do ziemi. Obie opłaty mają bowiem odmienne charaktery. Produkcja ścieków, a następnie ich odbiór stanowi usługę wodną za którą ponoszona jest opłata zgodnie z art. 268 ust. 1 pkt 1 p.w., na którą składa się opłata stała i zmienna jak wynika z art. 270 ust. 8 i 9 p.w. Opłata stała określana jest na podstawie art. 271 ust. 1 pkt 4 p.w., zaś opłata zmienna – w oparciu o art. 272 ust. 6 p.w. Z kolei opłata nałożona na skarżącą, jak w niniejszym przypadku stanowi sankcję, zgodnie z definicją wyrażoną w art. 189b k.p.a., za wprowadzanie do ziemi ścieków bez wymaganego pozwolenia. Nie sposób zatem oczekiwać, ażeby w decyzji znalazły się elementy, które nie mają na nią wpływu, jak choćby wyliczenia matematyczne, których oczekuje skarżąca lub bezpośrednie odwołanie się do treści danych zawartych w oświadczeniu skarżącej o ilości wyprodukowanych ścieków. W dalszej kolejności, wobec braku skutecznego podważenia ustaleń Sądu, co do przebiegu stanu faktycznego sprawy analizie poddać należy zarzut ukierunkowany na naruszenie przepisów prawa materialnego. Zarzut skargi kasacyjnej (pkt I ppkt 1) sprowadza się do zarzucenia Sądowi przeprowadzenia nienależytej kontroli i niewłaściwym zastosowaniem art. 280 pkt 1 lit. b p.w. skutkującego uznaniem, że na skarżącą prawidłowo nałożona została kara pieniężna za korzystanie z usług wodnych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, w sytuacji gdy wniosek o wydanie takiego pozwolenia został złożony w II kwartale 2021 r., a postępowanie prowadzone przez organ toczyło się w sposób przewlekły z wyłącznej winy organu. Zgodnie z treścią art. 280 pkt 1 lit. b ustawy prawo wodne, obowiązującego w dacie wydania decyzji przez organ: "Opłatę podwyższoną ponosi się w razie korzystania z usług wodnych polegających na wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego albo pozwolenia zintegrowanego". Przesłankami wynikającymi z cytowanego przepisu są zatem: korzystanie z usług wodnych w postaci wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz brak wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego ku temu. Bezspornym jest, że skarżąca wytwarzała w okresie objętym decyzją organu ścieki bytowe na działce [...] w K., co potwierdza przede wszystkim złożone przez nią oświadczenie z 26 stycznia 2021 r., spełniając przy tym pierwszą z przesłanek powołanego przepisu, a po drugie zaś, że wprowadzanie tych ścieków do ziemi odbywało się bez wymaganego w tym celu pozwolenia, którego byt prawny zakończył się 17 grudnia 2020 r. Skarżąca w toku sprawy nie przedstawiła żadnej ostatecznej decyzji organu, z której treści wynikałoby, że legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym uprawniającym do wprowadzania nieczystości bytowych do ziemi na terenie przedmiotowej działki. Okolicznością irrelewantną dla sprawy jest zatem fakt złożenia w kwietniu 2021 r. wniosku o wydanie takiego pozwolenia, a nawet sygnalizowana przewlekłość organu w jego wydaniu, skoro przesłanki umożliwiające nałożenie na spółkę opłaty podwyższonej z art. 280 pkt 1 lit. b p.w. zostały spełnione. Ponownie należy przy tym zwrócić uwagę, że istniała możliwość przedłużenia posiadanego uprzednio pozwolenia w oparciu o art. 414 ust. 2 p.w. jednakże wymagało to złożenia stosownego wniosku przed upływem 90 dni do zakończenia ważności obowiązującego pozwolenia. Wówczas to byt prawny udzielonego pozwolenia zostałby zachowany, przy założeniu, że złożony wniosek nie byłby obarczony brakami. Wywieść z tego należy wniosek, że organ w takiej sytuacji miałby 90 dni na wydanie kolejnego pozwolenia wodnoprawnego, nie narażając wnioskodawczyni na potencjalne ryzyko nałożenia opłaty podwyższonej za korzystanie z usług na gruncie ustawy Prawo wodne. Ustawodawca wyznaczył zatem właściwemu organowi okres w ciągu którego, co do zasady winno nastąpić rozpoznanie złożonego w warunkach art. 414 ust. 2 p.w. wniosku. Z racji jednak złożenia przez skarżącą wniosku o wydanie rzeczonego pozwolenia z uchybieniem terminu wynikającego z powołanego przepisu, w dodatku obarczonego licznymi brakami, nie sposób oczekiwać od organu, że sprawa załatwiona zostałaby niezwłocznie, bez zachowana pozostałych zasad postępowania administracyjnego, jak choćby zasady wnikliwości wyrażonej art. 12 k.p.a., przesuwając ją na korzyść zasady szybkości postępowania, jak oczekiwałaby tego skarżąca. Powyższe względy legły u podstaw przekonania Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku podstaw do uwzględnienia złożonej skargi kasacyjnej, powodując konieczność jej oddalenia na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono z kolei na podstawie art. 209 w zw. z art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b i w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2026 r., poz. 118 ze zm.), na które składają się koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym przyznane organowi.

Informacje o sprawie

Data wpływu
27 listopada 2023
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Artur Kuś /przewodniczący/ Maciej Kobak /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny