III OSK 2858/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P. I. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności przez sędziego NSA Rafała Stasikowskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 3640/21 w sprawie ze skargi P. I. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia 25 sierpnia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odrzucić wniosek.

Wyrokiem z 31 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt II SA/Wa 3640/21) w pkt 1 uchylił zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Policji z 25 sierpnia 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, zaś w pkt 2 zasądził od organu na rzecz P. I. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł organ. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z 19 września 2025 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na rozprawie w dniu 10 grudnia 2025 r. w następującym składzie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (przewodnicząca), sędzia NSA Rafał Stasikowski oraz sędzia delegowany WSA Hanna Knysiak-Sudyka (sprawozdawca). O terminie posiedzenia i składzie orzekającym zawiadomiono strony postępowania. Skarżącemu zostało ono doręczone 13 października 2025 r. (k. 61). Pismem z 14 października 2025 r. (doręczonym do NSA 17 października 2025 r.) pełnomocnik skarżącego, w trybie art. 5a ust. 1 i nast. ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.; dalej także: "p.u.s.a.") złożył wniosek o stwierdzenie, że sędzia Rafał Stasikowski "nie spełnia w niniejszej sprawie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziowskiej oraz o wyłączenie go od rozpoznania niniejszej sprawy zawisłej na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę przeciwną Komendanta Głównego Policji od wyroku WSA w Warszawie z dnia 31.08.2022 r., sygn. akt II SA/Wa 3640/21". Zdaniem skarżącego wskazany sędzia nie daje gwarancji zachowania standardów niezawisłości i bezstronności przy rozpoznaniu nie tylko tej, ale i wszystkich spraw z jego udziałem, albowiem został on powołany na urząd sędziego przez Prezydenta RP 3 kwietnia 2019 r., na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. W tym kontekście powołując się na orzeczenie pełnego składu Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20) oraz wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 3 lutego 2022 r. (skarga nr 1469/20) wnioskodawca stwierdził, że taka sytuacja może prowadzić do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. lub jego sprzeczności z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., a także stanowi naruszenie art. 6 § 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r. w zakresie prawa stron do niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Skarżący stwierdził, że sędzia Rafał Stasikowski legitymuje się wątpliwą, wzbudzającą uzasadnione obawy historią pełnienia funkcji sędziego, zaś jego awans zawodowy cechował się nadzwyczajną i niespotykaną dotąd w historii NSA sytuacją, kiedy to sędzia sądu rejonowego zostaje sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego z pominięciem szczebli kariery sędziowskiej, nie mając żadnego doświadczenia w orzekaniu w sprawach administracyjnych, uznając tym samym, że osoba ta nie spełnia wymogów bezstronności i niezawisłości, co może wpłynąć na wynik rozpoznawanej z jego udziałem sprawy. Opisując przebieg kariery zawodowej kwestionowanego sędziego, wnioskodawca dodał, iż z uwagi na notoryjność faktów stanowiących podstawę złożonego wniosku, brak jest merytorycznie uzasadnionych podstaw do przedkładania dowodów wskazujących na jego zasadność, przy czym w tej materii powołano się na dowody w postaci doniesień prasowych na temat sędziego i informacji wskazanych w wyszukiwarce internetowej tzw. "neosędziów" czy uchwały nr 24/2014 Rady Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego (która ostatecznie nie została dołączona do wniosku). Oprócz argumentu sprowadzającego się do powołania sędziego na zajmowane stanowisko w NSA przez "nową Krajową Radę Sądownictwa", skarżący zwrócił uwagę na jeszcze inne aspekty, które jego zdaniem mogą budzić wątpliwości, co do bezstronności wskazanego sędziego w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 ust. EKPC, a sprowadzające się do faktu podpisania przez niego listy poparcia dla kandydatów do nowej KRS pełniąc wówczas funkcję prezesa Sądu Okręgowego w Katowicach, złożenie wniosku o wyłączenie się ze składu orzekającego w sprawie dotyczącej udostępnienia list poparcia do "nowej KRS" z uwagi na złożenie podpisu pod jej treścią, udział w grupie dyskusyjnej "Kasta/Antykasta" zrzeszającej na komunikatorze WhatsApp osoby zaangażowane w reformy sądownictwa i wspierające "nową KRS" oraz prowadzeniem względem sędziego Stasikowskiego czynności wyjaśniających przez rzecznika dyscyplinarnego NSA z tytułu ewentualnego naruszenia godności wykonywanego zawodu, a także powiązaniach środowiskowych w grupie komunikacyjnej postrzeganej jako politycznie motywowanej i sprzecznej z zasadami etyki sędziowskiej czy też ekspresowy, kuriozalny awans i funkcje w strukturach nominacyjnych, albowiem w krótkim czasie sędzia ten awansował z sądu rejonowego do Sądu Okręgowego, zostając jego prezesem, by w 2019 r. otrzymać nominację sędziowską do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy czym wszystkie te informacje nie są potwierdzone i wynikają wyłącznie z doniesień prasowych lub medialnych. Jednakże informacje na które powołał się skarżący, w jego ocenie uzasadniają potrzebę przeprowadzenia testu niezawisłości w trybie przewidzianym orzecznictwem TSUE (m.in. wyrok w sprawie C-487/19), ponieważ w oczach "rozumnego obserwatora" okoliczności te mogą rodzić uzasadnione wątpliwości, co do pełnej niezależności i bezstronności sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu. 15 lipca 2022 r. weszła w życie ustawa z 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 1259), która wprowadziła do ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych przepis art. 5a stanowiący materialnoprawną podstawę złożonego przez skarżącego wniosku. Wskazane uregulowanie powoływało do życia tryb umożliwiający zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego, bądź sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności przy uwzględnieniu okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu już po powołaniu oraz dalszych okoliczności określonych § 1 tego przepisu. Badanie to realizowane jest na wniosek skarżącego lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3 p.u.s.a.). Unormowanie to stanowi szczególną podstawę wyłączenia sędziego orzekającego w sprawie, ściśle powiązaną z okolicznościami jego powołania na stanowisko i postępowania już po powołaniu, w tym reguluje także postępowanie w tej materii. Kluczowym aspektem jest odrębność postępowania wynikającego z art. 5a p.u.s.a. od postępowania wskazanego w art. 18-24 p.p.s.a., o czym ostatecznie przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale poszerzonego składu z 3 kwietnia 2023 r., I FPS 3/22 (te i inne przywołane orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl). W konsekwencji stan prawny obowiązujący od 15 lipca 2022 r. wskazuje na istnienie dwóch niezależnych od siebie instytucji umożliwiających prewencyjne zbadanie bezstronności sędziego, a mianowicie wniosek o wyłączenie sędziego, przewidziany w art. 19 p.p.s.a. oraz wniosek z art. 5a p.u.s.a. o przeprowadzenie tzw. "testu niezawisłości i bezstronności". Z punktu widzenia analizowanej sprawy istotnym jest, że wniosek znajdujący oparcie w art. 5a § 1 p.u.s.a. musi odpowiadać wymogom stawianym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1; 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. W przypadku nie spełnienia powyższych kryteriów wniosek taki podlega odrzuceniu, bez wzywania do usunięcia braków, co wynika wprost z dyspozycji art. 5a § 6 p.u.s.a. Zasadniczym i w istocie najważniejszym elementem wniosku o przeprowadzenie tzw. "testu niezawisłości i bezstronności" jest zatem przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Zbadanie przez sąd administracyjny wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego jest możliwe wyłącznie wtedy, kiedy strona sformułuje zarzut niespełnienia sygnalizowanych wyżej wymogów przez konkretnego sędziego, wiążąc go dodatkowo z konkretną okolicznością faktyczną. Złożony przez pełnomocnika skarżącego wniosek wprawdzie spełnia warunki o których mowa w art. 5a § 5 pkt 1 p.u.s.a., natomiast nie wypełnia wymogów stawianych w pkt 2 tego przepisu. Autor wniosku w jego treści skupia się w zasadzie na dwóch kwestiach. Pierwsza z nich sprowadza się do faktu powołania kwestionowanego sędziego z udziałem "nowej Krajowej Rady Sądownictwa", wyłonionej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a zatem stanowi okoliczność "towarzyszącą jego powołaniu" na zajmowane stanowisko. Argumentacja ta nie mogła znaleźć pozytywnego wydźwięku, już choćby z racji brzmienia art. 5 § 1c p.u.s.a., który wyraźnie wskazuje, że "Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego sądu administracyjnego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności". Ponadto z ukształtowanego na tle art. 5a p.u.s.a. orzecznictwa administracyjnego jednoznacznie wynika, że samo wskazanie we wniosku na okoliczność powołania sędziego z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r. nie jest wystarczającą podstawą do uruchomienia procedury określanej mianem "testu niezawisłości sędziego". Może być ona zainicjowana wyłącznie gdy w treści wniosku pojawiają się okoliczności towarzyszące temu powołaniu lub postępowaniu po powołaniu przemawiające za tym, że w przypadku konkretnego sędziego standard niezawisłości i bezstronności nie będzie spełniony (vide: postanowienia NSA: z 17.02.2025 r., I FSK 1978/21; z 4.02.2025 r., I FSK 2391/21; z 30.01.2025 r., I GSK 1263/21; z 18.04.2024 r., I FSK 115/24; z 21.11.2024 r., III OSK 5566/21, z 21.11.2024 r., III OSK 4471/21; z 21.11.2024 r., III OSK 23/22; z 21.11.2024 r., III OSK 1039/22; z 21.11.2024 r., III OSK 4897/21; z 23.07.2024 r., III OSK 1656/24; z 9.04.2024 r., I OSK 2633/20; z 31.01.2024 r., III OSK 2484/23). Wprawdzie kwestia powołana sędziego Rafała Stasikowskiego na urząd sędziego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukonstytuowanej na podstawie przepisów ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie stanowiła jedynego argumentu przemawiającego za koniecznością uznania wniosku za zasadny, jednakże również i pozostałe twierdzenia skarżącego skutku takiego nie mogły odnieść. Druga kwestia na którą położony został nacisk w treści wniosku związana jest z doniesieniami medialnymi na temat wskazanego sędziego, co w kontekście wymogów stawianych wnioskowi o przeprowadzenie "testu niezawisłości i bezstronności" poczytywać należy, jako próbę uzasadnienia z jednej strony okoliczności "towarzyszących" powołaniu na stanowisko sędziego z drugiej natomiast jego postępowaniu po powołaniu, a które to postępowanie w ocenie skarżącego może doprowadzić do naruszenia standardów niezawisłości i bezstronności, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Zauważyć przy tym trzeba, że skarżący poza oparciem swoich rozważań w tej materii na niczym nieudowodnionych i nie potwierdzonych informacjach zawartych na łamach artykułów prasowych nie przedstawił żadnych racjonalnych i nie budzących wątpliwości dowodów, które mogłyby uzasadniać tezę o naruszeniu standardów niezawisłości i bezstronności przez tego sędziego, a w dodatku, że mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 5a § 1 p.u.s.a. tj. "z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy". W treści złożonego wniosku nie przytoczono żadnych okoliczności, które potwierdzałyby taką argumentację. Zarzuty sformułowane przez skarżącego we wniosku, wskazujące, że sędzia był uczestnikiem "afery hejterskiej", nie mogą stanowić wystarczającej okoliczności na uzasadnienie wniosku, podobnie jak i fakt podpisania listy poparcia dla kandydatów do "nowej KRS", czy dokonana analiza przebiegu kariery zawodowej kwestionowanego sędziego z pominięciem szczebli awansu, skoro osoba ta spełniła wszystkie wymogi, aby piastować urząd sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 7 p.u.s.a. i została powołana przez Prezydenta RP na to stanowisko, składając wobec niego ślubowanie (art. 5 § 1 p.u.s.a.), czy też ostatecznie prowadzone postępowanie dyscyplinarne, skoro brak jest jakichkolwiek danych odnoszących się do jego rezultatów, na co również zwraca uwagę skarżący stwierdzając, że okoliczności te "same w sobie nie przesądzają o winie". Wskazane przez skarżącego we wniosku okoliczności nie odnoszą się bowiem do tej konkretnej sprawy, w rozstrzyganiu której udział przypisany jest także sędziemu NSA Rafałowi Stasikowskiemu, a wynikają wyłącznie z powszechnych i niczym niepotwierdzonych doniesień medialnych. Twierdzenia te są zatem na tyle ogólne, że w zasadzie ich treść przy założeniu uwzględnienia ich słuszności mogłaby stanowić podstawę skuteczności każdego tego typu wniosku w trybie art. 5a § 1 p.u.s.a. Zaznaczyć przy tym trzeba, że wskazany przepis ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych wyraźnie formułuje okoliczności, które mogą przemawiać za uwzględnieniem złożonego wniosku, a które w niniejszym przypadku nie zostały wykazane. Zaprezentowana przez skarżącego argumentacja ograniczona została wyłącznie do odniesienia się do artykułów prasowych, w których przewija się osoba sędziego jednakże bez konkretnego wyjaśnienia wpływu na niniejszą sprawę, a tym bardziej udział samego sędziego w jej rozpoznaniu. Sam zresztą skarżący zwraca uwagę na konieczność weryfikacji informacji pojawiających się na temat wskazanego sędziego, powodując wątpliwość czy wiadomości te są rzetelne. Podstawy wniosku w trybie art. 5a § 1 p.u.s.a. nie może stanowić wyłącznie subiektywna obawa wnioskodawcy, co do nieposiadania przez sędziego cech bezstronności i niezawisłości oparta w głównej mierze o doniesienia medialne. Tego rodzaju okoliczności nie mogą stanowić dowodu o którym mowa w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a., bez jednoczesnej ich konkretyzacji względem danej sprawy, jak miało to miejsce z niniejszym przypadku. Potwierdzeniem stanowiska, że tego typu wniosek, jaki został złożony w niniejszej sprawie nie spełnia warunków umożliwiających uruchomienie procedury tak zwanego testu niezawisłości i bezstronności jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z 20 października 2025 r. w sprawie III OSK 2640/22. W konsekwencji wniosek skarżącego jako niespełniający obligatoryjnego wymogu określonego w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a., w powiązaniu z art. 5a § 6 p.u.s.a. należało odrzucić.