Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2732/22

III OSK 2732/22 - Wyrok NSA z 2025-12-04

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
4 grudnia 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Dawid Piaskowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r., na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej, skargi kasacyjnej Rady Miasta [...], od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 175/22, w sprawie ze skargi Wojewody [...] oraz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], na uchwałę Rady Miasta [...], z dnia 24 listopada 2021 r. nr LII/538/2021, w przedmiocie utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]", , 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania;, 2) zasądza solidarnie od Wojewody [...] oraz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na rzecz Miasta, [...] kwotę 390 (słownie: trzysta dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.,

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 175/22, po rozpoznaniu sprawy ze skarg Wojewody [...] oraz Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia 24 listopada 2021 r. nr LII/538/2021 w przedmiocie utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]", stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały (pkt I); zasądził od Rady Miasta [...] na rzecz skarżących: Wojewody [...] kwotę 480 zł oraz Nadleśnictwa [...] kwotę 780 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna. Przedmiotem skarg Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] oraz Wojewody [...] była uchwała Rady Miasta [...] z dnia 24 listopada 2021 r. nr LII/538/2021 w przedmiocie utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]" (dalej w skrócie: "Zespół"), wydana na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 559 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.g.") oraz art. 44 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1098 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.p."), po uzgodnieniu z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...] i opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z dnia 9 grudnia 2021 r. pod poz. 4388. Przedmiotem w/w uchwały było utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]", o łącznej powierzchni 298,34 ha, obejmującego dwa kompleksy leśne położone na obszarze Gminy [...]: 1) Las [...], o pow. 235,70 ha, zlokalizowany na działkach nr: [...] – obręb ewidencyjny [...]; 2) Las [...] o pow. 62,64 ha, zlokalizowany na działkach nr: [...] – obręb ewidencyjny [...]. Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w skardze na powyższą uchwałę, złożoną na podstawie art. 101 u.s.g., zarzuciło naruszenie: 1) art. 4 ust. 3, art. 7, art. 8 i art. 9 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 1275 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.l."), poprzez uniemożliwienie Nadleśnictwu [...] prowadzenia trwale zrównoważonej gospodarski leśnej, zgodnie z decyzją Ministra Środowiska z dnia 29 sierpnia 2013 r. nr DLP-IPN-611-51/34335/13/ŁP, zatwierdzającą Plan Urządzenia Lasu (PUL) sporządzony dla Nadleśnictwa [...] na lata 2013-2022, a tym samym naruszenie art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 64 Konstytucji RP, poprzez nieusprawiedliwione ograniczenie prawa własności, polegające na podjęciu uchwały o ustanowieniu Zespołu obejmującego nieruchomości, na których nie występują cenne walory widokowe, przyrodnicze, historyczne i kulturowe, 2) art. 44 ust 1 w zw. z art. 43 u.o.p., poprzez ustanowienie Zespołu na terenie nieposiadającym szczególnych walorów estetyczno-widokowych, 3) art. 45 ust. 1 u.o.p., poprzez określenie w postanowieniach § 2 ust. 3 uchwały zakresu ochrony czynnej, które nie mieści się w spisie zakazów wymienionych w art. 45 ust.1 u.o.p. Nadleśnictwo podniosło, że wskazanie jako celu utworzenia Zespołu ochrony enklawy leśnej pełniącej funkcje przyrodnicze, krajobrazowe, społeczne i mikroklimatyczne wykracza poza definicję Zespołu wskazaną w przepisach u.o.p., bowiem wszystkie lasy gospodarcze pełnią właśnie takie funkcje. Przytoczone wyżej argumenty świadczą o jednoznacznym braku przesłanek do stwierdzenia naturalności pochodzenia tych drzewostanów, tym samym nieprawdziwe jest określenie celu ochrony, wskazanego w § 2 ust. 2 uchwały, jako "zachowania wartości przyrodniczych i krajobrazowych naturalnego ekosystemu leśnego". "Utrzymanie go we właściwym stanie biocenotycznym" wymaga właśnie realizacji dotychczasowego sposobu zagospodarowania i użytkowania, które zapewniają trwałe zachowanie wartości przyrodniczych i krajobrazowych półnaturalnego ekosystemu leśnego tego obszaru. Wprost zdefiniowany zakaz w postaci "ochrony starodrzewów poprzez niewykonywanie rębni" (§ 2 ust. 3 pkt 2 uchwały) zawiera podstawowy błąd merytoryczny, ponieważ zakłada, że lasami są wyłącznie starodrzewia, które zawsze takie będą. W celu zachowania pełnej bioróżnorodności ważne jest jednak występowanie drzewostanów w różnym wieku, tak aby następowała wymiana pokoleń. Brak różnowiekowych lasów prowadzi natomiast do spadku, a nie wzrostu, bioróżnorodności, co jest sprzeczne z celem określonym w pkt. 4 i 5 uchwały. Z kolei Wojewoda [...] w skardze na powyższą uchwałę zarzucił jej niezgodność m.in. z art. 43 i art. 44 u.o.p., jak również art. 4 ust. 3, art. 7, art. 8 i art. 9 u.o.l. Wyjaśnił, że zespół przyrodniczo-krajobrazowy jest jedną z form ochrony przyrody i zgodnie z art. 43 u.o.p. obejmuje tereny – fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe i estetyczne. Z tego względu szczegółowe zakazy wprowadzone dla ustanowionego Zespołu mają służyć zachowaniu cech charakterystycznych krajobrazu. Szczegółowe zakazy nie stanowią zakazów samych w sobie i nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od celu ustanowienia Zespołu i celów ochrony. Rada Miasta [...] w odpowiedzi na skargi wniosła o ich oddalenie, jako nieuzasadnionych, wyjaśniając, że postanowienia uchwały realizują cele, zasady i obowiązki zapewnienia powszechnej ochrony lasów, zawarte odpowiednio w art. 7 ust. 1 pkt 1, 2 i 3, art. 8 pkt 1, 2 i 3 oarz art. 9 ust. 1 u.o.l., a także uwzględniają wszystkie uprawnienia do zarządzania Lasami [...] oraz interes prawny zarządcy – Nadleśnictwa [...]. Uchwała ukierunkowana jest na rozbudowę funkcji ochronnej, ekologicznej i społecznej lasów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że kluczowa w sprawie jest regulacja art. 44 ust. 2 u.o.p., w świetle której uchwała rady gminy określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1. Zdaniem Sądu, słusznie podniosły podmioty skarżące, kwestionując zaistnienie faktycznych podstaw do ustanowienia Zespołu na wskazanym obszarze, a także, że zakres ochrony czynnej, stanowiący w istocie nakazy, jakie należy stosować na jego terenie, wprowadzony został niezgodnie z listą zakazów zawartych w art. 45 ust. 1 u.o.p., znacznie wykraczając poza jego zakres. Związane jest to z tym, że zakres ochrony czynnej, wynikający z art. 44 ust. 2 w zw. z art. 5 pkt 5 u.o.p., na podstawie których podjęta została zaskarżona uchwała, jawi się jako opcjonalny względem zakazów z art. 45 ust. 1, podczas gdy w uchwale uzyskał on znaczenie dominujące, przez co wskazany w jej § 2 ust. 3 zakres ochrony czynnej de facto koliduje z treścią zakazów wyrażonych w § 3. Zastrzeżenia nasuwa również sam zakres ochrony czynnej, o którym mowa w § 2 ust. 3 uchwały, a którego zapisy pkt 2 (co do ochrony starodrzewu poprzez odstąpienie od realizacji zadań z zakresu użytkowania rębnego w odniesieniu do drzewostanów w wieku powyżej 70 lat) i pkt 3 (przewidujący minimalizację prac z zakresu gospodarki leśnej – odstąpienie od rębni gniazdowych i złożonych na rzecz jedynie trzebieży sanitarnej lub potrzeb zachowania bezpieczeństwa ludzi i mienia) praktycznie się wzajemnie wykluczają. Zapis pkt 3 oznacza bowiem w istocie zakaz prowadzenia gospodarki leśnej – poprzez zakaz wycinki ograniczonej jedynie względami sanitarnymi i bezpieczeństwa, co pozostaje w sprzeczności z pkt 2, z którego wynika jedynie ochrona drzewostanu w wieku powyżej 70 lat. Ponadto, § 2 ust. 3 pkt 3 zaskarżonej uchwały, zakładając minimalizację prac z zakresu gospodarki leśnej, pozostaje także w kolizji z regulacjami art. 45 ust. 1 u.o.p., wprost ingerując w prawa Nadleśnictwa do zarządzania tymi terenami leśnymi i prowadzenia na nich w dotychczasowy sposób gospodarki leśnej na podstawie planu urządzenia lasu (powstanie Zespołu wprawdzie tego nie wyklucza, ale znacząco ogranicza). Przekłada się to wprost na brak uregulowania zaskarżoną uchwałą kwestii związanych z nadzorem nad utworzonym Zespołem pomiędzy organem ochrony przyrody, jakim jest Prezydent Miasta [...] a zarządcą – Nadleśniczym Nadleśnictwa [...]. Przepisy prawa wprawdzie nie nakładają takiego obowiązku, jednak jak słusznie zauważył Wojewoda, w przypadku nakładania się na siebie różnych form ochrony przyrody i kompetencji różnych jednostek, współpraca pomiędzy nimi i uzgodnienie działań dla zachowania lokalnych form ochrony przyrody powinny być elementem racjonalnej polityki w zakresie ochrony przyrody. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiodło Miasto [...]. Zaskarżając wyrok w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") zarzuciło naruszenie: 1) prawa procesowego, tj. art 147 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż uchwała Rady Miasta [...] z dnia 24 listopada 2021 r. nr LII/538/2021 w sprawie utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego "[...]" cała w sposób istotny narusza prawo, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w całości, kiedy ewentualne naruszenie wskazywane przez Sąd pierwszej instancji ma charakter częściowy i nie determinuje konieczności stwierdzenia nieważności całej uchwały; 2) prawa procesowego, tj. art. 106 § 3 p.p.s.a., poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z Opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa oraz art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez pominięcie okoliczności przedłożenia tego dowodu w sprawie i oceny jego treści w uzasadnieniu wyroku; 3) prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 i art. 44 ust. 2 w zw. z art. 5 pkt 5 u.o.p. – w odniesieniu do regulacji § 2 ust. 3 uchwały – Zakres ochrony czynnej – poprzez błędne przyjęcie, iż ustalony zakres ochrony wyklucza prowadzenie prawidłowej gospodarki i pozostaje w sprzeczności z § 3 uchwały i pozostałą jej treścią, kiedy uchwalony zakres jest optymalny dla terenu objętego ochroną. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawił argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie skład orzekający NSA badał także dopuszczalność skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], złożonej w trybie art. 101 u.s.g. Stosownie bowiem do treści art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga podlegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, to Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. W świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., dopuszczalne jest zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 tej ustawy niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego. Z treści tego przepisu wynika bowiem nakaz badania z urzędu przez NSA, czy na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04). Badanie dopuszczalności skargi pod kątem wskazanym w art. 189 p.p.s.a. nie jest związane z zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09). Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, skarga wniesiona Skarb Państwa – Nadleśnictwo [...], złożona w trybie art. 101 u.s.g., była dopuszczalna. W dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych przyznaje się legitymację skargową jednostkom samorządu terytorialnego do zaskarżania w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. aktów normatywnych organów innych jednostek samorządowych (na przykład: skarga powiatu na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego – wyrok WSA w Kielcach z dnia 29 stycznia 2015 r, sygn. akt II SA/Ke 855/14 oraz wyroki NSA z dnia: 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 1037/08; 9 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1267/09). Jako źródło interesu prawnego jednostek samorządu terytorialnego w kwestionowaniu uchwał wskazywano prawo własności przysługujące owym jednostkom. Skład orzekający stanowisko to podziela, uznając że prawo własności Skarbu Państwa stanowi źródło interesu prawnego Skarbu Państwa – Nadleśnictwo [...] do złożenia skargi w trybie art. 101 u.s.g. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Odniesienie się do zarzutów skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia istoty konstrukcji prawnej zespołu przyrodniczo-krajobrazowego. Zespół przyrodniczo-krajobrazowy jest jedną z form ochrony przyrody. Według art. 43 u.o.p., zespoły przyrodniczo-krajobrazowe ustanawia się w celu ochrony określonych w nich fragmentów krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne. Ta forma ochrony może być wprowadzona, gdy cenne fragmenty krajobrazu nie zostały objęte inną, dalej idącą, formą ochrony. Ustanowienie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego jest dopuszczalną ustawowo ingerencją w prawo własności nieruchomości znajdujących się na tym terenie, co oznacza, że zakres tego rodzaju ingerencji musi zostać prawidłowo wykazany przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego. Ingerencja tego rodzaju uchwały w prawo własności oraz inne prawa związane z władaniem rzeczą musi być uzasadniona celami ustanawianej formy ochrony przyrody. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zasadność określenia granic zespołu przyrodniczo-krajobrazowego musi wynikać z dokumentacji sporządzonej w związku z podjęciem uchwały lub z uzasadnienia i załączników samego aktu prawa miejscowego (por. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 779/21). Niewątpliwie więc utworzenie zespołu przyrodniczo-krajobrazowego powinno być poprzedzone ustaleniem rzeczywistych wartości przyrodniczych terenu, który ma być objęty ochroną. Wskazany w zarzucie kasacyjnym przepis art. 45 ust. 1 u.o.p. stanowi: "W stosunku do pomnika przyrody, stanowiska dokumentacyjnego, użytku ekologicznego lub zespołu przyrodniczo-krajobrazowego mogą być wprowadzone następujące zakazy: 1) niszczenia, uszkadzania lub przekształcania obiektu lub obszaru; 2) wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwsztormowym lub przeciwpowodziowym albo budową, odbudową, utrzymywaniem, remontem lub naprawą urządzeń wodnych; 3) uszkadzania i zanieczyszczania gleby; 4) dokonywania zmian stosunków wodnych, jeżeli zmiany te nie służą ochronie przyrody albo racjonalnej gospodarce rolnej, leśnej, wodnej lub rybackiej; 5) likwidowania, zasypywania i przekształcania naturalnych zbiorników wodnych, starorzeczy oraz obszarów wodno-błotnych; 6) wylewania gnojowicy, z wyjątkiem nawożenia użytkowanych gruntów rolnych; 7) zmiany sposobu użytkowania ziemi; 8) wydobywania do celów gospodarczych skał, w tym torfu, oraz skamieniałości, w tym kopalnych szczątków roślin i zwierząt, a także minerałów i bursztynu; 9) umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia nor, legowisk zwierzęcych oraz tarlisk i złożonej ikry, z wyjątkiem amatorskiego połowu ryb oraz wykonywania czynności związanych z racjonalną gospodarką rolną, leśną, rybacką i łowiecką; 10) zbioru, niszczenia, uszkadzania roślin i grzybów na obszarach użytków ekologicznych, utworzonych w celu ochrony stanowisk, siedlisk lub ostoi roślin i grzybów chronionych; 11) umieszczania tablic reklamowych.". Z kolei art. 44 ust. 2 u.o.p. stanowi, że uchwała rady gminy w przedmiocie ustanowienia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego określa nazwę danego obiektu lub obszaru, jego położenie, sprawującego nadzór, szczególne cele ochrony, w razie potrzeby ustalenia dotyczące jego czynnej ochrony oraz zakazy właściwe dla tego obiektu, obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1. W art. 5 pkt 5 u.o.p. zdefiniowano natomiast pojęcie ochrony czynnej, jako stosowanie, w razie potrzeby, zabiegów ochronnych w celu przywrócenia naturalnego stanu ekosystemów i składników przyrody lub zachowania siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk roślin, zwierząt lub grzybów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że uchwała o ustanowieniu zespołu przyrodniczo-krajobrazowego może zawierać: w razie potrzeby, ustalenia dotyczące czynnej ochrony zespołu przyrodniczo-krajobrazowego, a także zakazy właściwe dla tego obszaru lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 45 ust. 1. Kwestionowana uchwała z dnia 24 listopada 2021 r. w § 2 ust. 3 w punktach 1-5 określa zakres ochrony czynnej, natomiast w § 3 wprowadza 10 zakazów wynikających z powołanego art. 45 ust. 1 u.o.p. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, wykaz zakazów zawartych w § 3 uchwały nie wykracza poza zakres upoważnienia wynikającego z art. 45 ust. 1 u.o.p. – powołany przepis ustawy wskazuje jedenaście zakazów natomiast w kwestionowanej uchwale umieszczono ich dziesięć. Ponadto, porównanie przepisu art. 44 ust. 2 u.o.p. z art. 45 ust. 1 u.o.p. nie daje podstaw do twierdzenia, jak sugeruje WSA w Rzeszowie, że wprowadzenie ochrony czynnej, w rozumieniu art. 5 pkt 5 w zw. z art. 44 ust. 2 u.o.p., jest "opcjonalne" względem zakazów z art. 45 ust. 1 u.o.p. Relacja owych przepisów nie daje podstaw do twierdzenia, że mogą być one zastosowane jedynie alternatywnie ("albo", "albo"). Rzeczą Sądu pierwszej instancji było natomiast zbadanie, czy nakazy określone w § 2 ust. 3 zaskarżonej uchwały nie pokrywają się zakresowo z nakazami określonymi w § 3 tej uchwały i w przypadku ustalenia istnienia takiej zależności – ocena postanowień uchwały z perspektywy zasad techniki prawodawczej, czyli jej logicznej spójności i niesprzeczności. Niewątpliwie użycie w ocenianej uchwale języka specjalistycznego (np.: "rębnia gniazdowa" – § 2 ust. 3 pkt 3, "użytkowanie rębne" – § 2 ust. 3 pkt 3) nie sprzyja łatwemu zrozumieniu jej postanowień. Zgodnie z dyrektywą wykładni językowej, domniemania języka potocznego, które odnosić należy także do procesu stanowienia prawa, teksty aktów normatywnych powinny być formułowane w języku potocznym, niespecjalistycznym, co sprzyja zrozumieniu tych aktów przez szerszy krąg podmiotów, a w konsekwencji ich przestrzeganiu przez adresatów norm prawnych. Odnosząc się do wykazywanej przez Sąd pierwszej instancji sprzeczności pomiędzy § 2 ust. 3 pkt 2 i pkt 3 wydaje się, że takowa nie zachodzi – z pkt 2 wynika bowiem zakaz wyrębu drzewostanu powyżej 70 lat, a z punktu 3 odstąpienie od rębni gniazdowych i złożonych. W każdym razie wskazać należy, że ocena prawna zaskarżonej uchwały dokonana przez WSA w Rzeszowie jest niepełna, co w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 147 § 1 p.p.s.a. uzasadniało uchylenie kwestionowanego wyroku. Przepis ten stanowi, że sąd, uwzględniając skargę na uchwałę, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności. Oznacza to, że uznając skargę za uzasadnioną Sąd pierwszej instancji powinien był ocenić, czy dostrzeżone wady prawne uchwały uzasadniają eliminację jej z obrotu prawnego w całości, czy też w części, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Ponadto należy zwrócić uwagę, że powołany przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. należy do tzw. Przepisów wynikowych, a co za tym idzie znajduje on zastosowanie w sprawie, jeżeli wskutek przeprowadzonej kontroli sąd stwierdzi istnienie naruszeń prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. W kontekście rozpoznawanej sprawy ocena prawna sądu administracyjnego musi uwzględniać tryb złożenia skarg. Jeśli chodzi o skargę organu nadzoru, to przypomnieć należy, że zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Stąd też organ nadzoru, domagając się przed sądem administracyjnym w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. stwierdzenia nieważności uchwały, może to czynić jedynie w przypadku istotnego naruszenia prawa. Zgodnie zaś z art. 101 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zakres sprawy sądowoadministracyjnej zainicjowanej skargą wniesioną na podstawie art. 101 u.s.g. wyznacza zatem zakres naruszenia interesu prawnego skarżącego. Oznacza to, że ocena uchwały kwestionowanej przez organ nadzoru na podstawie art. 93 ust. 1 zdanie 2 u.s.g., a także skarżonej na podstawie art. 101 u.s.g., jest dokonywana w oparciu o różne podstawy prawne i przesłanki. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji, w zależności od poczynionej oceny prawnej kwestionowanej uchwały, odniesie się do wniosku w sprawie przeprowadzenia dowodu z Opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
25 listopada 2022
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Rada Miasta
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /sprawozdawca/ Sławomir Wojciechowski /przewodniczący/ Tadeusz Kiełkowski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny