Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1610/25

III OSK 1610/25 - Postanowienie NSA z 2025-10-08

Wynik

Uchylono zaskarżone postanowienie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
8 października 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletnich A.S. i K.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego J.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 135/25 o odrzuceniu skargi małoletnich A.S. i K.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego J.S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 135/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi małoletnich A.S. i K.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego J.S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego, odrzucił skargę (pkt 1) oraz zwrócił skarżącym kwotę 300 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi (pkt 2). W uzasadnieniu postanowienia podał, że Rada Gminy [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia 3 stycznia 2023 o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego na obszarze o powierzchni [...] m2, obejmującym działki nr [...], obręb [...], Gmina [...], uchwałą z dnia 27 września 2024 r. nr [...] – podjętą na podstawie art. 241 i art. 242 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 18 ust. 2 pkt 15 i art. 18b ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.g.") – odmówiła uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu uchwały wskazała, że skuteczność art. 44 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1336 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.p.") wymaga tego, aby przesłanka "utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono formę ochrony przyrody" nie mogła ziszczać się ipso facto w wyniku samowolnego działania osób trzecich, które najpierw dokonały ingerencji w użytek ekologiczny, a następnie żądają jego zniesienia. Wnioskodawca zażądał zniesienia użytku ekologicznego "[...]", stanowiącego otulinę użytku [...] (rozporządzenie nr 339 Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2001 r. w sprawie uznania za użytek ekologiczny) na obszarze [...] m2 (działki nr [...]) z powołaniem się na to, że w latach 2015-2017 wybudował tam budynek gospodarczy, urządził ogród, nasadził drzewa i krzewy. Rada Gminy [...] zwróciła uwagę na to, że: 1) zmiana zagospodarowania nieruchomości była nielegalna (decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 15 marca 2024 r. nr [...] o nakazie rozbiórki budynku gospodarczego zrealizowanego bez zgłoszenia budowy w związku z nieprzedłożeniem dokumentów legalizacyjnych w terminie – postępowanie odwoławcze w toku); 2) obszar nie utracił swoich wartości przyrodniczych i krajobrazowych choćby dlatego, że stanowi otulinę dla [...] oraz tworzy z nim niepodzielny ekosystem zachowujący fiołka bagiennego; 3) pozytywne załatwienie wniosku ustanowiłoby precedens sprowadzający się do tego, że właściciele działek objętych ochroną samowolnie doprowadzaliby do utraty wartości przyrodniczych i krajobrazowych, licząc na zniesienie ochrony; 4) jeśli decyzja w/w PINB w [...] zostanie wykonana, to będzie możliwość odtworzenia stanu ochrony. W dniu 30 grudnia 2024 r. małoletnie A.S. i K.S. reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego J.S. wywiodły skargę na powyższą uchwałę, w której wniosły o jej uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej uchwale zarzuciły naruszenie: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez poczynienie ustaleń na podstawie niekompletnego materiału dowodowego i niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do rzetelnego rozstrzygnięcia sprawy, w tym brak poczynienia ustaleń z właściwymi organami ochrony środowiska; 2) art. 44 ust. 4 u.o.p., poprzez błędne uznanie, że sporne działki powinny być objęte ochroną jako użytek ekologiczny, podczas gdy od wielu lat utraciły one swoje walory przyrodnicze i ekologiczne; 3) art. 44 ust. 3a u.o.p., poprzez oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na ustaleniach własnych i stanowiska Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, podczas gdy należało zasięgnąć opinii Małopolskiego Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. W uzasadnieniu skargi podniosły, że Rada Gminy zignorowała rzeczywisty stan spornych działek. Nie występuje na nich bowiem populacja fiołka bagiennego, natomiast na przestrzeni dziesięcioleci tak one, jak i tereny sąsiednie, uległy znaczącym i nieodwracalnym przekształceniom. Skarżące podkreśliły, że plan miejscowy z 2012 r. dopuszczał wykonywanie prac ziemnych, budowlanych i budowę obiektów infrastruktury technicznej, pod warunkiem że nie będą one powodować degradacji krajobrazu, ani wpływać negatywnie na obiekty chronione. Ich zdaniem poprzedniego ekosystemu nie przywróci nawet rozbiórka, która – poza znacznymi kosztami – wiąże się z ryzykiem obsunięcia się skarpy i katastrofy budowlanej. Rada Gminy [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Ponadto wniosła o przeprowadzenie wskazanych dowodów z dokumentów. Podkreśliła, że zaskarżona uchwała została podjęta w trybie działu VIII k.p.a. i nie może być kwalifikowana jako akt podlegający zaskarżeniu na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g., bowiem nie stanowi rozstrzygnięcia sprawy z zakresu administracji publicznej. Ponadto skarżące nie wykazały naruszenia ich interesu prawnego. W chwili wydawania rozporządzenia Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2001 r. nr 339 w sprawie uznania za użytek ekologiczny interes prawny skarżących nie istniał, gdyż prawo własności nieruchomości nabyły one w drodze darowizny dopiero w 2018 r. Kwestionowana uchwała nie może zatem naruszać interesu prawnego skarżących, skoro nadużywają one swojego prawa – żądają zniesienia formy ochrony przyrody przez to, że same doprowadziły do takiego stanu rzeczy. Rada Gminy wskazała także, że nie miała obowiązku uzgadniać uchwały negatywnej (art. 44 ust. 3a i ust. 4 u.o.p.). Dodatkowo zauważyła, że rozporządzenie Wojewody Małopolskiego z dnia 21 grudnia 2001 r. nr 339 w sprawie uznania za użytek ekologiczny pozytywnie przeszło kontrolę sądową (wyrok NSA z dnia 30 maja 2005 r., sygn. akt OSK 1497/04). W świetle art. 42 u.o.p., pozostałością ekosystemu są stanowiska rzadkich gatunków roślin, natomiast badania z dnia 20 listopada 2023 r. potwierdziły stanowiska fiołka bagiennego w bardzo dobrej kondycji. Właściciele spornych działek rozpoczęli przekształcanie terenu w 2015 r., czym nie zastosowali się do zakazów (art. 45 i art. 127 u.o.p.), jednak Policja umorzyła postępowanie w dniu 13 lipca 2022 r. Mimo przysługującego prawa własności, skarżące nie mają możliwości pełnego wykorzystania nieruchomości, ani wykonywania uprawnień właścicielskich, w tym realizacji inwestycji. Ograniczenia wynikające z ochrony użytku ekologicznego uniemożliwiają swobodne dysponowanie nieruchomością, co istotnie wpływa na jej wartość oraz możliwość korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem. W aktualnym stanie prawnym skarżące nie mają jednak możliwości przeprowadzenia jakichkolwiek robót budowlanych zmieniających charakter gruntu, ani dostosowania nieruchomości do własnych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał skargę za niedopuszczalną. W motywach powołanego na wstępie postanowienia powołał treść art. 3 § 2, § 2a i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz.935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") i stwierdził, że zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w katalogu określonym w/w przepisach oznacza, iż sprawa nie jest objęta kontrolą sądu administracyjnego, a tym samym, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skarga podlega odrzuceniu. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego. Uchwała ta została podjęta między innymi na podstawie art. 241 i art. 242 § 1 k.p.a. Co prawda wniosku skarżących nie ma w aktach sprawy, ale między stronami niesporne jest, że dotyczył on podjęcia przez Radę Gminy [...] uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego na obszarze o powierzchni [...] m2, obejmującym działki nr [...], obręb [...], Gmina [...]. W ocenie WSA w Krakowie, organ prawidłowo zakwalifikował wniosek skarżących z dnia 3 stycznia 2023 r. jako wniosek w rozumieniu art. 241 k.p.a. Nie mógł go w szczególności zakwalifikować jako obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej, bowiem zgodnie z art. 41a u.s.g., dwie osoby fizyczne inicjatywy takiej mieć nie mogą. Inicjatywę tę posiada tylko grupa mieszkańców gminy, we wskazanej w tym przepisie liczebności. Ponadto przedmiotem obrad może być tylko projekt uchwały, a nie wniosek o podjęcie uchwały określonej treści. Zaskarżona uchwała nie została zatem podjęta w trybie art. 101 u.s.g., ale jest jedyną możliwą formą i sposobem załatwienia wniosku, gdyż organ kolegialny, jakim jest rada gminy, tylko w ten sposób może się wypowiedzieć. Z przepisów art. 221 § 1 i 2 k.p.a. wynika, że podmiotami, do których mogą być kierowane petycje, skargi i wnioski, są wszystkie organy pozostające w strukturze organizacyjnej państwa. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie reprezentowany jest pogląd, że w sprawach dotyczących postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII k.p.a. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. postanowienia NSA z dnia: 12 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 314/08; 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1578/10; 3 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 125/16). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają bowiem formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznawania skargi związanej z treścią uchwały Rady Gminy [...], odmawiającej realizacji wniosku strony, ponieważ sprawa taka nie może być poddana kontroli tego sądu ani na podstawie przepisów p.p.s.a., ani też na podstawie przepisów ustaw szczególnych. Tryb skargowo-wnioskowy (art. 221 i następne k.p.a.) jest jednoinstancyjnym postępowaniem o charakterze uproszczonym, którego zakończenie, czyli zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi lub wniosku, nie daje podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego, a więc nie tylko postępowania odwoławczego, ale także postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt I OZ 125/16). W tym stanie rzeczy WSA w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzekł w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły małoletnie A.S. i K.S. reprezentowane przez przedstawiciela ustawowego J.S. Zaskarżonemu postanowieniu, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzuciły: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., poprzez wadliwe uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż przedmiotowa sprawa mieści się w zakresie spraw rozpoznawanych w ramach postępowania z działu VIII k.p.a., a tym samym zastosowanie przez Sąd art. 241 i art. 242 § 1 k.p.a., co skutkowało odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej, podczas gdy uchwała w sprawie zniesienia użytku ekologicznego jest aktem prawa miejscowego bowiem normy powszechnie obowiązujące (które zawiera uchwała o ustanowieniu użytku ekologicznego) mogą zostać derogowane wyłącznie poprzez normy o tej samej mocy prawnej; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż nie jest on sądem właściwym do rozpoznania wniesionej skargi na treść uchwały Rady Gminy [...], podczas gdy zaskarżona uchwała w przedmiocie odmowy zniesienia użytku ekologicznego, podejmowana na podstawie art. 44 ust. 3 i 4 u.o.p., jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, bowiem dotyczy zniesienia ustanowionej formy ochrony przyrody i jest aktem określonym w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., co doprowadziło do błędnego odrzucenia przez Sąd wniesionej skargi jako niedopuszczalnej; 3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 101 ust. 1 u.s.g., poprzez jego niezastosowanie, polegające na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że zaskarżona uchwała Rady Gminy [...], jako efekt postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących, powinna być rozpoznana w trybie określonym w dziale VIII k.p.a., co doprowadziło do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej, podczas gdy uchwała o zniesieniu użytku ekologicznego jest aktem prawa miejscowego, a zatem właściwym trybem zaskarżenia podjętej przez Radę Gminy [...] uchwały był tryb przewidziany w art. 101 ust. 1 u.s.g. i tym samym Sąd był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania skargi, czego nie uczynił; 4) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie skarżących prawa do sądu, w wyniku wadliwego uznania, że zaskarżona uchwała nie podlega kognicji sądów administracyjnych, co skutkowało odrzuceniem skargi i uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie sprawy dotyczącej ochrony konstytucyjnego prawa własności. Wskazując na powyższe zarzuty skarżące kasacyjnie wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosły o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiły argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 182 § 3 p.p.s.a., rozpoznając tego rodzaju sprawę na posiedzeniu niejawnym, orzeka w składzie jednego sędziego. W świetle art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wprawdzie, co do zasady, jako pierwsze rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż rozważanie prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego jest możliwe jedynie w przypadku stwierdzenia braku naruszeń przepisów postępowania, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jednak w tej sprawie zestawienie zarzutów oraz ich uzasadnienia wskazuje, że powinny być one rozpoznane łącznie. Istota tych zarzutów sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skargi małoletnich A.S. i K.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego J.S na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego. W ocenie skarżących kasacyjnie, Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż niniejsza sprawa mieści się w zakresie spraw rozpoznawanych w ramach postępowania z działu VIII k.p.a., podczas gdy uchwała o zniesieniu użytku ekologicznego jest aktem prawa miejscowego, a zatem właściwym trybem zaskarżenia uchwały Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] był tryb określony w art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Istota sporu sprowadza się do kwestii, czy zakwestionowana uchwała mieści się w katalogu aktów z zakresu administracji publicznej podlegających kognicji sądów administracyjnych. Podkreślić należy, iż przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. określa właściwość sądów administracyjnych w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, inne niż akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, które są objęte właściwością sądu administracyjnego na mocy art. 3 § 2 pkt 5 tej ustawy. Przepisy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. pozostają w ścisłym związku z przepisami ustaw regulujących ustrój samorządu terytorialnego, które określają nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego oraz zaskarżanie do sądu administracyjnego aktów organów jednostek samorządu terytorialnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, wbrew twierdzeniu skarżących kasacyjnie, że zaskarżona uchwała Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego nie jest aktem prawa miejscowego, a zatem przepis art. 2 § 3 pkt 5 p.p.s.a. nie mógł mieć w tej sprawie zastosowania. Aktem prawa miejscowego jest bowiem wyłącznie uchwała rady gminy o ustanowieniu użytku ekologicznego oraz uchwała rady gminy o zniesieniu użytku ekologicznego (art. 44 ust. 1 i 3 u.o.p.), nie zaś uchwała w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały w w/w zakresie. Uchwały określone w art. 44 ust. 1 i 3 u.o.p. zawierają normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym oraz nie są skierowane do indywidualnego adresata. Akty te ingerują także w jedno z podstawowych, chronionych konstytucyjnie, praw obywatelskich, jakim jest prawo własności. Powyższe nie oznacza jednak, iż uchwała w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego nie podlega kognicji sądów administracyjnych. O właściwości sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, które nie stanowią aktów prawa miejscowego, przesądzające znaczenie ma bowiem to, czy uchwała lub zarządzenie zostały podjęte przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, a więc czy dany akt został podjęty przez organ gminy i czy sprawa, w której akt ten został podjęty, jest sprawą z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołana uchwała Rady Gminy [...] z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego jest aktem z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a jego istota sprowadza się do odmowy zniesienia użytku ekologicznego ustanowionego w przeszłości na wskazanych działkach należących obecnie do skarżących kasacyjnie. W świetle art. 18 ust. 1 u.s.g., do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W art. 18 ust. 2 u.s.g. ustawodawca wyraźnie określił natomiast zakres właściwości organu stanowiącego samorządu gminnego. Rada gminy, na mocy przepisu art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. oraz przepisów odrębnych, stanowi o innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Przez stanowienie należy tu rozumieć rozstrzyganie o należącej do właściwości rady sprawie, czyli dokonywanie wiążącego wyboru skutków normy prawnej mocą przyznanej kompetencji. Ustawodawca w art. 44 ust. 3 u.o.p. wyposażył radę gminy w prawo decydowania w kwestii zniesienia danej formy ochrony przyrody (w niniejszej sprawie jest to zniesienie użytku ekologicznego). Negatywna uchwała podjęta przez Radę Gminy [...] w dniu 27 września 2024 r., na skutek wniosku skarżących kasacyjnie, wyraziła stanowisko Rady Gminy [...] co do braku zaistnienia przesłanek do zniesienia określonego we wniosku użytku ekologicznego. Innymi słowy, w sytuacji, gdy o podjęcie uchwały o zniesienie konkretnego użytku ekologicznego zwróciły się skarżące kasacyjnie, Rada Gminy [...] nie stwierdziła zaistnienia przesłanek do uwzględnienia ich wniosku na podstawie art. 44 ust. 4 u.o.p., szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie. Zaskarżona uchwała nie stanowiła zatem – jak twierdzi w istocie organ oraz Sąd pierwszej instancji – jedynie zawiadomienia o sposobie rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie działu VIII k.p.a. oraz nie miała dla skarżących kasacyjnie waloru czysto informacyjnego (pomimo powołania w podstawie uchwały przepisów art. 241 i art. 242 § 2 k.p.a.). O uznaniu bowiem, że dana uchwała należy do katalogu uchwał z zakresu administracji publicznej, decyduje przede wszystkim charakter toczącego się w tym przedmiocie postępowania. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżące kasacyjnie wnioskiem z dnia 3 stycznia 2023 zwróciły się o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego na obszarze o powierzchni [...] m2, obejmującym działki nr [...], obręb [...], Gmina [...], wskazując przy tym na swój interes prawny co do podjęcia wnioskowanej uchwały. Jak już wyżej podano, kwestia dotycząca zniesienia użytku ekologicznego należy do kompetencji rady gminy i jest niewątpliwie sprawą z zakresu administracji publicznej (art. 44 ust. 3 i 4 u.o.p.). Fakt, iż na skutek wniosku skarżących kasacyjnie i po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego (obejmującego analizę stanu faktycznego i prawnego tej sprawy, która zawierała merytoryczne odniesienie się organu co do braku zaistnienia na działkach należących obecnie do wnioskodawczyń przesłanek określonych w art. 44 ust. 4 u.o.p.) organ nie podjął uchwały, która stanowiłaby akt prawa miejscowego, tj. uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego, tylko wydał uchwałę o odmowie uwzględnienia wniosku o podjęcie uchwały o zniesieniu użytku ekologicznego, powołując się przy tym na przepisy art. 241 i art. 242 § 2 k.p.a. – nie powoduje, iż przedmiotowa sprawa traci przez to swój administracyjnopubliczny charakter. W okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygnięcie zawarte w uchwale z dnia 27 września 2024 r. nr [...] stanowi bowiem faktyczną odmowę zniesienia wskazanego użytku ekologicznego i nie może pozbawiać skarżących kasacyjnie prawa do sądu w kontekście oceny prawidłowości zastosowania przez organ przepisu art. 44 ust. 4 u.o.p. w stosunku do działek, których są one właścicielkami. Nie można zatem – jak błędnie uczynił to Sąd pierwszej instancji – uznać, iż przedmiotowa sprawa dotyczy postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowanego przepisami działu VIII k.p.a., i z tego powodu skarga na w/w uchwałę podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w związku z czym, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, wskazać należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku w tej materii. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07).

Informacje o sprawie

Data wpływu
21 sierpnia 2025
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Rada Gminy
Sędziowie
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny