III OSK 2586/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 188/24 w sprawie ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zobowiązania właścicieli działek do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej "WSA w Rzeszowie", "Sąd I instancji") wyrokiem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 188/24, oddalił skargę A.S. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium") z dnia 29 listopada 2023 r., nr SKO.4171/79/2023 w przedmiocie odmowy zobowiązania właścicieli działek do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Powyższy wyrok, od którego została złożona skarga kasacyjna, zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Burmistrz B. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") decyzją z dnia 28 września 2023 r., nr ROS.6331.7.2022, odmówił skarżącemu roszczenia dotyczącego zmiany stanu wody na gruncie na położonych w R. działkach nr [...] i [...] ze szkodą dla działki nr [...]. Wskazał, że: - na działce nr [...] stanowiącej własność A.S. i D.S. doszło do zmiany stanu wody na gruncie, ponieważ zmienił się charakter użytkowania ww. nieruchomości z rolnej na budowlaną. W związku z realizowanym procesem budowlanym zmniejszyła się powierzchnia chłonna działki i zwiększyła się ilość wody opadowej która pozostaje na powierzchni gruntu a jej nadmiar może spływać zgodnie z ukształtowaniem terenu, - na działce nr [...] stanowiącej własność A.G. i A.G. doszło do zmiany stanu wody na gruncie poprzez nawiezienie i rozplantowanie na jej obszarze ziemi. Z uwagi na nierównomierne ukształtowanie terenu w wyniku prac ziemnych może dochodzić do miejscowych zmian w kierunku spływania wód opadowych roztopowych, jednakże obszar oddziaływania tego zjawiska ograniczony jest wyłącznie do działki nr [...], - zmiany stanu wody na gruncie na działkach nr [...] i [...] nie powodują szkód na działce nr [...]. Biegły hydrolog wskazał, że szkód przytoczonych przez wnioskodawcę, tj. odpadający tynk, pęknięcia, wykwity na klinkierówce nie można utożsamiać ze zmianami zrealizowanymi na ww. działkach, gdyż występują również od strony potoku L. oraz od strony drogi powiatowej. Teren objęty postępowaniem jest naturalnie narażony na działanie wód opadowych i gruntowych. Ukształtowanie terenu i jego lokalizacja, tj. w obrębie potoku L. przyczyniły się do spływu wód tak opadowych i gruntowych, a tym samym stałego nawadniania gruntu. Dodatkowo gliny i pyły zalegające pod warstwą organiczną uniemożliwiają głębsze wnikanie wód opadowych. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, SKO decyzją z dnia 29 listopada, nr SKO.4171.79/2023, utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało na treść art. 234 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2023 r. poz. 1478; dalej "P.w.") i zauważyło, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż skarżący (wnioskodawca) jest właścicielem działki nr [...] zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, wybudowanym w latach 1998-2004 r. W 2019 r., w czasie długotrwałych opadów, woda zalała przedmiotową działkę w części na której uprawiał warzywa i podeszła pod zabudowania, a od strony drogi powiatowej uniemożliwiła dojście do budynku mieszkalnego. W 2022 r. pojawiły się zarysowania na ścianie zewnętrznej oraz zawilgocenia na ścianach parteru budynku mieszkalnego. Wcześniej takie zdarzenia nie miały miejsca. Zdaniem skarżącego, na przedmiotowe zwiększenie stanu wód opadowych i gruntowych na jego działce odpowiada nawożenie sąsiednich działek nr [...] od 2014 r. i nr [...] od 2018 r. W związku z tym Kolegium podkreśliło, że celem ustalenia związku pomiędzy ewentualnymi działaniami właściciela określonej nieruchomości związanego ze zmianą stosunków wodnych a szkodą na gruntach sąsiednich przeprowadzono dowód z opinii biegłego hydrologa P.K., a następnie 27 kwietnia 2023 r. oględziny z udziałem biegłego i stron postępowania. Z opinii biegłego wynika, że działka nr [...] oraz nr [...] wg stanu na sierpień 2012 r. posiadały status łąk. Zastoisko wody obecne na działce nr [...] jest w głównej mierze spowodowane napływaniem obcej wody opadowo - roztopowej z działki sąsiedniej, tj. nr [...]. Zdaniem biegłego na działkach nr [...] i [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie na skutek działań podjętych przez ich właścicieli. Działania te jednak nie powodują szkody dla działki nr [...]. W przypadku działki nr [...] nastąpiło to poprzez jej przekształcenie w działkę o charakterze budowlanym i związanej z tym częściowej zmiany kierunku odpływu wód opadowo - roztopowych. W przypadku zaś działki nr [...] z uwagi na nierównomierne ukształtowanie terenu w wyniku prac ziemnych może dochodzić do miejscowych zmian w kierunku spływania wód opadowych i roztopowych, jednakże obszar oddziaływania tego zjawiska ograniczony jest wyłącznie do działki nr [...]. Wg biegłego w trakcie rozprawy administracyjnej 27 kwietnia 2023 r. nie stwierdzono oznak odprowadzania wód opadowych z terenów działki nr [...] i [...] na teren działki nr [...]. Ogrodzenie na działce nr [...], graniczące zarówno z działką nr [...] jak i [...], nie nosiło śladów podmycia. Nie stwierdzono również bruzd erozyjnych w kierunku działki nr [...], zarówno od strony działki nr [...] jak i [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że z prywatnej opinii geologicznej dotyczącej warunków gruntowo - wodnych w rejonie działki nr [...] wynika, iż po długotrwałych lub intensywnych opadach atmosferycznych oraz roztopach pokrywy śniegowej stagnuje na niej woda. Do tego stanu w sposób istotny mogły przyczynić się prace niwelacyjne na sąsiednich działkach, które poprzez zmianę naturalnego ukształtowania terenu doprowadziły do zaburzenia warunków wodnych w rejonie przedmiotowych działek, powodując zmianę reżimu przepływu wód powierzchniowych spływających z wyżej położonych terenów w kierunku obniżeń morfologicznych. W opinii SKO nie zmienia to jednak faktu, że w sprawie brak jest uzasadnionych podstaw pozwalających na zakwestionowanie wyników opinii biegłego hydrologa. Wnioski opinii prywatnej nie są kategoryczne. Skarżący nie przedstawił kontropinii, która podważałaby wnioski wypływające z opinii biegłego załączonej do akt sprawy. Nie wykazał także chociażby dowodami z dokumentacji zdjęciowej śladów zalania nieruchomości po wystąpieniu deszczy nawalnych, po dniu przeprowadzenia oględzin. Nadto biegły hydrolog w opinii uzupełniającej w sposób wyczerpujący odniósł się do opinii prywatnej wyjaśniając, że stagnacja wody może występować z uwagi na rodzaj podłoża (słabo przepuszczalne), jednakże okoliczność ta nie jest w żaden sposób powiązana z faktem zagospodarowania działki. Zdaniem Kolegium opinia biegłego hydrologa w tym zakresie jest również zgodna z przedłożoną przez D.S. opinią geotechniczną dokumentacją badania podłoża gruntowego wraz z projektem geotechnicznym dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], z której wynika, że wpływ na warunki wodne w omawianym rejonie ma jego ukształtowanie, bowiem strefa gdzie wykonano badania geotechniczne usytuowana jest w obrębie doliny rzeki L. i jej dopływów. SKO stwierdziło również, że nie ma podstaw, by uznać, iż szkody wskazane przez skarżącego pozostawały w związku z przesłankami odpowiedzialności badanymi przez organ, skoro z opinii biegłego hydrologa wynika, że rzeczone szkody występują nie tylko od strony działki nr [...] oraz [...], lecz również od strony rzeki L. (wykwity na klinkierówce tarasu) i wejścia do domu jednorodzinnego, tj. od strony drogi powiatowej. Wobec powyższego Kolegium uznało, że w sytuacji, gdy postępowanie wyjaśniające prowadzi do wniosku, iż brak jest związku przyczynowo skutkowego między zmianą stosunków wodnych a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich, należy wydać decyzję odmowną. Pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. skarżący wniósł do WSA w Rzeszowie skargę na decyzję SKO, zarzucając jej: a) naruszenie art. 6-7, art. 77 § 1 i art. 78 k.p.a. polegające na nienależytym zebraniu materiału dowodowego oraz zaniechaniu wydania kolejnej opinii biegłego mającej na celu ustalenie wpływu sztucznej niwelacji działek sąsiadujących na stan wody na jego działce oraz przyczyn występowania szkód w posadowionym na niej budynku; b) art. 140 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia z urzędu opinii innego biegłego z zakresu hydrologii, w sytuacji, gdy opinia biegłego na której oparto rozstrzygniecie jest niejasna i niepełna, a także zawiera błędy merytoryczne, które pomimo złożenia wobec niej zarzutów nie zostały konwalidowane w opinii uzupełniającej, c) naruszenie art. 84 k.p.a. polegające na zaniechaniu wydania kolejnej opinii biegłego z zakresu hydrologii mającej na celu ustalenie wpływu sztucznej niwelacji działek sąsiadujących na stan wody na działce skarżącego oraz przyczyn występowania szkód w istniejącym na niej budynku, d) naruszenie art. 234 ust. 3 P.w. polegające na uznaniu, że stwierdzona sztuczna niwelacja działek nr [...] i [...] nie ma wpływu i nie powoduje szkody dla działki nr [...]. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO i decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pismem z dnia 1 lutego 2024 r. w odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. W dniu 12 czerwca 2024 r. WSA w Rzeszowie wydał opisany na wstępie wyrok oddalający skargę. W uzasadnieniu orzeczenia wskazał, że podstawę materialnoprawną kontrolowanej decyzji stanowił art. 234 P.w., którego treść przytoczył. Sąd I instancji zaaprobował rozstrzygnięcie i ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Stwierdził, ze poza sporem w sprawie pozostaje, iż na działce nr [...] położonej w R., stanowiącej własność A. i D. S., doszło do zmiany stanu wody na gruncie - zmiany kierunku odpływu wód opadowo - roztopowych, co jak wskazał biegły P.K., specjalista stosunków wodnych, hydrologii, prawa wodnego, biegły Sądu Okręgowego w Rzeszowie w Opinii hydrologicznej z maja 2023 r. - było następstwem realizacji procesu budowlanego i zmniejszenia powierzchni chłonnej działki oraz zwiększenia ilości wody opadowej, która pozostaje na powierzchni gruntu, a jej nadmiar może spływać, jak uprzednio, zgodnie z ukształtowaniem terenu. Budowa budynku mieszkalnego na działce rozpoczęła się jak wynika z oświadczeń D.S. - w lutym 2023 r., przy czym wraz z żoną stał się właścicielem działki od lipca 2021 r. Według WSA w Rzeszowie nie jest sporna także okoliczność nawiezienia i rozplantowania ziemi na działce nr [...] położonej w R., stanowiącej własność A.G. i A.G. Biegły w Opinii stwierdził, że z uwagi na nierównomierne ukształtowanie terenu w wyniku prac ziemnych może dochodzić do miejscowych zmian w kierunku spływania wód opadowych i roztopowych, jednakże skutki te ograniczone są do działki nr [...]. A. i A.G. stali się właścicielami działki w drugiej połowie 2020 r. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że na działce skarżącego doszło do powstania szkód, takich jak odpadający tynk, pęknięcia na ścianach, wykwity na klinkierówce budynku mieszkalnego wybudowanego w latach 1998-2004 r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że szkody te skarżący zaobserwował w latach 2021 - 2023. Zdaniem Sądu I instancji istotą sprawy było ustalenie, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy szkodami na działce nr [...] należącej do skarżącego i położonej pomiędzy działkami nr [...] i [...], a wskazanymi wyżej zmianami stanu wody na tych działkach. Związek przyczynowy jest bowiem warunkiem wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 234 P.w. WSA w Rzeszowie zauważył, że podstawowymi środkami dowodowymi jakie posłużyły w przedmiotowej sprawie do dokonania takiej oceny była opinia biegłego P.K. oraz oględziny z udziałem biegłego i stron postępowania przeprowadzone 27 kwietnia 2023 r., a także oświadczenia stron złożone podczas oględzin jak i poza nimi, które takiego związku nie potwierdziły. Biegły hydrolog wskazał, że szkody wymienione wyżej występują również od strony potoku L. oraz od strony drogi powiatowej, co jest okolicznością wykluczającą powiązanie ich z działaniami na sąsiadujących działkach które skutkowały zmianami stanu wody na gruncie. Teren objęty niniejszym postępowaniem jest naturalnie narażony na działanie wód opadowych i gruntowych. Ukształtowanie terenu i jego lokalizacja, tj. w obrębie potoku L., przyczyniły się do spływu wód tak opadowych jak i gruntowych, a tym samym stałego nawadniania gruntu. Dodatkowo gliny i pyły zalegające pod warstwą organiczną uniemożliwiają głębsze wnikanie wód opadowych. Działka nr [...] oraz nr [...] wg stanu na sierpień 2012 r. posiadały status łąk. W opinii biegłego zastoisko wody obecne na działce nr [...] jest w głównej mierze spowodowane napływaniem obcej wody opadowo roztopowej z działki sąsiedniej nr [...]. Sąd I instancji podkreślił, że istotnych ustaleń faktycznych w sprawie dokonano w trakcie rozprawy administracyjnej 27 kwietnia 2023 r., w następstwie której nie stwierdzono oznak odprowadzania wód opadowych z terenów działek nr [...] i [...] na teren działki nr [...] oraz stwierdzono, że ogrodzenie na działce nr [...] graniczące z działką nr [...] i [...] nie nosiło śladów podmycia. Nie stwierdzono również bruzd erozyjnych w kierunku działki nr [...] zarówno od strony działki nr [...], jak i [...] W ocenie WSA w Rzeszowie rację należy przyznać Kolegium w zakresie w jakim stwierdził, że przedstawiona przez skarżącego kontropinia nie zawiera kategorycznych wniosków, które mogłyby podważyć wnioski płynące z opinii biegłego załączonej do akt sprawy i ewentualnie uzasadniać powołanie kolejnego biegłego. Wprawdzie wynika z niej, że po długotrwałych lub intensywnych opadach atmosferycznych oraz roztopach pokrywy śniegowej na działce gruntowej nr [...] stagnuje woda, jednak brak jest dokumentacji potwierdzającej ten fakt. Dodatkowo skarżący nie przedstawił wiarygodnego materiału dowodowego, np. w postaci zdjęć wykonanych w czasie opadów atmosferycznych, z których mógłby wynikać zastój wody na jego gruncie. Również oględziny przeprowadzone dwa dni po opadach deszczu nie potwierdziły tej okoliczności. Nadto biegły hydrolog w opinii uzupełniającej w sposób wyczerpujący odniósł się do opinii prywatnej, wyjaśniając, że stagnacja wody może występować z uwagi na rodzaj podłoża (słabo przepuszczalne), jednakże okoliczność ta nie jest w żaden sposób powiązana z faktem zagospodarowania działki. Jednocześnie Sąd I instancji zauważył, że opinia biegłego hydrologa w tym zakresie jest również zgodna z przedłożoną przez D.S. opinią geotechniczną, dokumentacją badań podłoża gruntowego wraz z projektem geotechnicznym dla budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], z której wynika, iż wpływ na warunki wodne w omawianym rejonie ma jego ukształtowanie i usytuowanie w obrębie doliny rzeki L. i jej dopływów. W konsekwencji powyższego Sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu; organy działały na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), a treść uzasadnienia świadczy o tym, że wbrew zarzutom skargi, jej wydanie poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.), a stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy oraz wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. W konsekwencji WSA w Rzeszowie uznał, że organy zastosowały w sprawie odpowiednie przepisy prawa i zweryfikowały negatywnie istnienie przesłanek do wydania żądanego przez skarżącego rozstrzygnięcia. Ustalenia stanowiące podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji znajdują odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz nie budzą zastrzeżeń co do ich prawidłowości. Jednocześnie Sąd I instancji opinię biegłego ocenił jako rzetelną, logiczną, spójną i wiarygodną. W związku z tym SKO słusznie stwierdziło, że dokonanie zmiany stanu wody na gruncie która nie oddziałuje szkodliwie na grunty sąsiednie, wyklucza możliwość zastosowania przepisu art. 234 ust. 3 P.w., tj. wydania decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego. WSA w Rzeszowie nie znalazł również podstaw do zakwestionowania waloru dowodowego opinii zawierającej wnioski oparte na specjalistycznej wiedzy biegłego więc brak było podstaw do powołania kolejnego biegłego celem sporządzenia kolejnej opinii, a organy prowadząc postępowanie, wbrew zarzutom skargi, nie naruszyły art. 75 § 1, art. 78 ani art. 84 k.p.a. Opinia hydrologiczna oraz opinią uzupełniającą udzielają bowiem odpowiedzi na wszystkie pytania istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Końcowo Sąd I instancji podniósł, że w niniejszej sprawie nie został wykazany związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy działaniami właściciela gruntu, powodującymi zmianę stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a związek taki jest warunkiem nałożenia nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. Pismem z dnia 28 sierpnia 2024 r. skargę kasacyjną od wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2024 r. skarżący (dalej również "skarżący kasacyjnie"), zaskarżając to orzeczenie w całości i zarzucając obrazę przepisów postępowania co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi skarżącego na decyzję Kolegium utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji, a więc utrzymaniu w mocy ww. orzeczeń administracyjnych, pomimo że decyzja SKO podlegała uchyleniu w zaskarżonym zakresie, jako że została wydana przez SKO z obrazą przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, a to: a) naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. polegającym na: nierozpoznaniu istoty sprawy i dokonaniu bezpodstawnego ograniczenia zakresu postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wydanie decyzji przez SKO w Rzeszowie, w ten sposób, że bezzasadnie ograniczono zakres tego postępowania wyłącznie do analizy wyników opinii biegłego hydrologa bez merytorycznego odniesienia się do wniosków płynących z opinii biegłego geologa złożonej przez stronę oraz zaniechaniu wydania kolejnej opinii biegłego mającej na celu ustalenie wpływu sztucznej niwelacji działek sąsiadujących na stan wody na działce skarżącego oraz przyczyn występowania szkód w budynku na jego działce, które miały istotny wpływ na ustalenie "stosunków wodnych", a przez to na wynik postępowania, a w konsekwencji także zatem brak oceny stanu faktycznego właściwie istniejącego na moment orzekania; b) naruszeniem art. 14o w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez brak dopuszczenia z urzędu opinii innego biegłego z zakresu hydrologii, w sytuacji, gdy opinia biegłego, na której oparto rozstrzygniecie jest niejasna i niepełna, a także zawiera błędy merytoryczne, które pomimo złożenia wobec niej zarzutów nie zostały konwalidowane w opinii uzupełniającej, c) naruszeniem art. 84 k.p.a. polegające na zaniechaniu wydania kolejnej opinii biegłego z zakresu hydrologii mającej na celu ustalenie wpływu sztucznej niwelacji działek sąsiadujących na stan wody na działce skarżącego oraz przyczyn występowania szkód w budynku na działce A.S. W związku z przedstawionymi zarzutami skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie, jak również o zasądzenie na jego rzecz od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego. Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie przed Sądem. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna oparta została o zarzuty kasacyjne podniesione na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. uchybieniu przepisom postępowania. Uchybienia przepisom postępowania mogą być skutecznie podnoszone, jeśli jednocześnie strona skarżąca kasacyjnie wykaże, że mogły mieć one istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r., III OSK 1167/22). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., na wstępie nie sposób nie zauważyć, że sąd administracyjny orzeka na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też dla sformułowania zarzutu skargi kasacyjnej opartego na przesłance z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wymagane jest w pierwszej kolejności wskazanie odpowiednich przepisów tej ustawy, których naruszenia dopuścił się Sąd I instancji (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2022 r., II OSK 2579/19). Prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej w powiązaniu z przepisami k.p.a. i ewentualnie innymi przepisami dotyczącymi postępowania, o ile miały one w danej sprawie zastosowanie (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2022 r., I OSK 1769/19). Omawiany zarzut skargi kasacyjnej tego warunku nie spełnia, niemniej jednak z jego treści wynika, że - zdaniem skarżącego kasacyjnie - Sąd I instancji zaakceptował ustalenia faktyczne organu, a powinien był je zakwestionować jako poczynione z naruszeniem powołanych przepisów k.p.a. statuujących zasadę prawdy materialnej i regulujących sposób oceny dowodów. Dotyczy to ustaleń dotyczących wpływu prac ziemnych wykonanych na działkach o nr ewid. [...] i [...] i zmiany sposobu ich zagospodarowania na stan wód opadowych i roztopowych na działce o nr ewid. [...] stanowiącej własność skarżącego kasacyjnie i skutku tych zmian w postaci szkody w budynku mieszkalnym posadowionym na tej działce. Materialnoprawne podstawy wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 z późn. zm.). Art. 234 ust. 1 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie zaś do art. 234 ust. 2 Prawa wodnego na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie zaś z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. W tym miejscu należy podkreślić, że dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje adekwatny (typowy i przeciętny) związek przyczynowo-skutkowy. Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por np. wyrok WSA w Gliwicach z 4 listopada 2025 r., II SA/Gl 1037/25; wyrok WSA w Gliwicach z 16 października 2025 r., II SA/Gl 858/25). Zmiana stanu wody na gruncie oznacza każde działanie skutkujące ilościową modyfikacją zasobów wodnych (zarówno zwiększeniem, jak i zmniejszeniem ich ilości) lub zmianą kierunku przepływu wody przez dany teren. Jest to ingerencja w naturalny stan wód, determinowany przez ukształtowanie terenu, warunki przyrodnicze oraz hydrologiczne. Do takich działań zalicza się między innymi: zmianę kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych, modyfikację odpływu ze źródeł poprzez budowę przeszkody hamującej odpływ zgodnie z naturalnym spadkiem, podniesienie poziomu terenu przez nawiezienie ziemi, obniżenie działki poprzez jej wybieranie, wykopanie lub zasypanie rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie ogrodzenia murowanego czy wykonanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która skutkuje obniżeniem poziomu zwierciadła wód gruntowych na działkach sąsiednich. Należy zaznaczyć, że dla powstania szkody nie ma znaczenia legalność podejmowanego działania (wyrok WSA w Lublinie z 23 października 2025 r., II SA/Lu 359/25). Szkodliwy wpływ powinien być przy tym wymierny i przejawiać się rzeczywistym uszczerbkiem majątkowym po stronie aktywów lub skutkować stanem, w którym dotychczasowe korzystanie z nieruchomości staje się niemożliwe (wyrok WSA w Kielcach z 8 października 2025 r., II SA/Ke 284/25). W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych organ powinien więc najpierw ustalić, czy zmiana stosunków wodnych faktycznie miała miejsce. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, należy precyzyjnie określić, kto i kiedy dokonał tej zmiany, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed i po modyfikacji oraz jaki wpływ ta zmiana wywarła na stosunki wodne w okolicy. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na to, czy zmiana ta przyniosła szkodę terenom sąsiednim, czyli czy spowodowała lub może spowodować szkody na gruntach nienależących do osoby odpowiedzialnej za naruszenie (wyrok WSA w Krakowie z 15 października 2025 r., II SA/Kr 823/25). Nie budzi w orzecznictwie sądów administracyjnych żadnych wątpliwości, że sprawy dotyczące stosunków wodnych zasadniczo wymagają wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza zakres doświadczenia życiowego oraz standardowe kompetencje i zakres wiedzy pracowników organów administracji. Postępowania te charakteryzują się wysokim stopniem złożoności i specyfiki, a ich prawidłowe prowadzenie jest uzależnione od posiadania odpowiedniej wiedzy z obszaru hydrologii, gospodarki wodnej, procedur wodnoprawnych oraz melioracji, jak również niekiedy od przeprowadzenia szczegółowych badań, analiz i obliczeń. Dowody takie jak oględziny czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy mogą nie być wystarczające do rzetelnej oceny zaistniałych okoliczności, w szczególności względem ustalenia zmiany stanu wód na gruncie i jej ewentualnego wpływu na grunt sąsiedni. W tego typu sprawach zasadą powinno być pozyskanie opinii biegłego, który wskaże, czy doszło do zmiany stanu wód oraz czy skutkowało to szkodą na gruncie sąsiednim (wyrok NSA z 12 września 2025 r., III OSK 1521/22). Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów kasacyjnych wymaga wyjaśnienia, że art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., dotyczą obowiązków organów administracji publicznej w zakresie zbierania i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w celu pełnego ustalenia i uzasadnienia stanu faktycznego przyjętego przez organy za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej w toku postępowania podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizację tej zasady zapewniają przede wszystkim przepisy regulujące postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać materiał dowodowy. W myśl z kolei art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego obowiązkiem organu administracji publicznej jest zaś jego wszechstronne rozpatrzenie. Zadaniem sądu administracyjnego jest natomiast m.in. ustalenie, czy prawidłowo został zebrany materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, a następnie czy został oceniony przez organy administracyjne zgodnie z przepisami tego postępowania. W związku z tym sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracyjne wyjaśniły wszystkie okoliczności istotne dla sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przeciwieństwie do twierdzeń skargi kasacyjnej, w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki miał podstawy, aby uznać, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy są prawidłowe i odpowiadają zebranym dowodom zawartym w aktach administracyjnych. Organy przeprowadziły bowiem kompletne postępowanie dowodowe, spełniające wymogi wskazane w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W prowadzonym postępowaniu administracyjnym, co zasadnie stwierdził Sąd I instancji, zebrany został wystarczający materiał dowodowy, w tym opinia biegłego. W sprawie przeprowadzone zostały również oględziny z udziałem biegłego oraz rozprawa administracyjna, a także sporządzono szkice i spisano wyjaśnienia stron. Ustalenia wynikające z tych dokumentów można skonfrontować z sporządzona dokumentacją fotograficzna przedstawiająca zarówno stan zagospodarowania działek o nr ewid. [...] i [...] oraz działki o nr ewid. [...] wraz z stanem technicznym budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na tej działce. Na tej podstawie Kolegium dokonało właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a zatem nie można w tym zakresie zarzucić mu uchybień. Precyzyjnie zostały wyjaśnione przyczyny rozstrzygnięcia, a także jasno wskazano dlaczego nie mogły zadziałać zarzuty odwołania. Zauważyć należy również, że zakres postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych organów w przedmiotowej sprawie był wyznaczony przesłankami wynikającymi z art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Podzielić należy w tej mierze stanowisko Sądu I instancji, który nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Ma rację Sąd Wojewódzki twierdząc, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd I instancji zasadnie zatem uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie organy zgromadziły bowiem materiał dowodowy, który był wystarczający do oceny, czy spełnione zostały przesłanki, od których uzależnione jest wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Ponownego podkreślenia wymaga, że w postępowaniach tego rodzaju jednym z podstawowych jest - co do zasady - dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda. Aby opinia była miarodajna to musi być ona kompletna, precyzyjna, jasna i logiczna. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w rozpoznawanej sprawie biegły sporządził opinię spełniającą powyższe wymagania. Sąd I instancji dokonał gruntownej analizy znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego i przedstawił wnioski z niego płynące zasadnie wskazując, że z treści opinii nie można wyciągnąć wniosku o naruszeniu stosunków wodnych, w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne skutkujących zalewaniem działki należącej do skarżącego kasacyjnie i powstaniem szkody w budynku mieszkalnym. Bezspornym jest, że na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność A. i D. S. doszło do zmiany stanu wody na gruncie – zmiany kierunku odpływu wód opadowych i roztopowych co było następstwem realizacji procesu budowlanego i zmniejszenia powierzchni chłonnej działki oraz zwiększenia ilości wód opadowych, które pozostają na powierzchni gruntu, jednak jej nadmiar może spływać, jak uprzednio, zgodnie z ukształtowanym terenu. Nie jest także sporna okoliczność, że na działce nr ewid. [...] stanowiącej własność A. i A. G. została nawieziona i rozplantowana ziemia z uwagi na nierównomierne ukształtowanie terenu tej działki. W wyniku wykonania tych prace na tej działce może dochodzić do miejscowych zmian w kierunku spływu wód opadowych i roztopowych, jednakże skutki te ograniczają się do terenu tej działki. Ponadto w toku postępowania administracyjnego ustalono, że na działce skarżącego kasacyjnie doszło do powstania szkód, takich jak odpadający tynk, pęknięcia na ścianach, wykwity na klinkierówce budynku mieszkalnego, które zostały zaobserwowane przez skarżącego w latach 2021-2023. Powyższe znajduje potwierdzenie nie tylko w przedłożonej przez skarżącego dokumentacji fotograficznej, ale także w sporządzonej na zlecenie organu na potrzeby niniejszego postępowania opinii biegłego specjalisty stosunków wodnych, hydrologii i prawa wodnego P.K. Jednocześnie biegły ten w sporządzonej opinii jednoznacznie wykluczył możliwość istnienia związku przyczynowego między stwierdzoną na działce skarżącego szkodą, a pracami wykonanymi na działkach o nr ewid. [...] i [...]. Biegły ten stwierdził także, że brak jest oznak odprowadzania wód opadowych z trenu tych działek na działkę skarżącego kasacyjnie. Świadczy o tym między innymi brak śladów podmycia ogrodzenia istniejącego miedzy tymi działkami, jak również brak bruzd erozyjnych w kierunku działki o nr ewid. [...] zarówno od strony działki o nr ewid. [...] jak i [...]. Wynika to nie tylko z treści opinii, ale także z protokołu rozprawy przeprowadzonej dwa dni po występujących opadach deszczu. Biegły podkreślił także, że wspomniane wyżej szkody w budynku mieszkalnym usytuowanym na działce skarżącego kasacyjnie występują nie tylko od strony działek o nr ewid. [...] i [...], ale także ale także od strony rzeki L. i od strony wejścia do budynku jednorodzinnego tj. od strony drogi powiatowej. Biegły wskazał, także w opinii na niekorzystną budowę geologiczną terenu, na którym usytuowane są między innymi podlegające ocenie działki. Pod powierzchnią warstwy gleby znajdują się osady rzeczne (mady) tj. gliny i pyły, a także dostrzega się również występowanie torfów. Ukształtowanie terenu i jego lokalizacji w obrębie rzeki L. przyczynia się do spływu wód tak opadowych i roztopowych jak i gruntowych, a tym samym do stałego nawodnienia gruntu. Gliny i pyły zalegające pod warstwą organiczną uniemożliwiają głębsze wnikanie wód opadowych. Co więcej – w skutek zawilgocenienia mogą stopniowo się zapadać, tracić swą nośność. Powyższa budowa geologiczna gruntów na terenie obejmującym między innymi powyższe działki znajduje potwierdzenie w przedłożonej do akt opinii geotechnicznej w przedmiocie budowy geologicznej i hydrologicznej dotyczącej działki o nr ewid. [...]. Należy także podkreślić, że sporządzenie opinii poprzedzały oględziny przeprowadzone w dniu 27 kwietnia 2023 roku z udziałem biegłego. Biegły także przeprowadził także pomiary wysokościowe objętych opinią działek, których wyniki zostały przedstawione i omówione w opinii. Nie może stanowić podstawy do podważenia ustaleń wynikających z omawianej wyżej opinii sporządzonej przez P.K. przedłożona przez skarżącego w toku postępowania opinia geologiczna sporządzona przez geologa P.K. W treści tej opinii potwierdzono, że grunty występujące na analizowanym terenie są zaliczane do słabo i bardzo słabo przepuszczalnych (stwierdził to także biegły P.K.). Nadto podkreślono, że z informacji uzyskanych od skarżącego wynika, że powierzchnie działek sąsiadujących z jego działka tj. działek o nr ewid. [...] i [...] zostały sztucznie zniwelowane i podniesione, a ich teren jest wyniesiony w stosunku do działki skarżącego ok. 30 - 50 cm. Podniesiono także, że w wyniku długotrwałych i intensywnych opadów atmosferycznych oraz roztopach pokrywy śnieżnej, na działce [...] stanowiącej własność skarżącego stagnuje woda, do czego mogły przyczynić się prace niwelacyjne na sąsiednich działkach. Jednocześnie stwierdzono, że szybka infiltracje wód do gruntu jak i brak możliwości odpływu powierzchniowego uniemożliwiają zalegające w podłożu grunty słabo i bardzo słabo przepuszczalne. Do treści tej opinii ustosunkował się biegły P.K. w opinii uzupełniającej podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie podkreślił, że cały teren, nie tylko obejmujący analizowane działki naturalnie schodzi w kierunku rzeki L., występuje spad około 10%, a zatem działki zarówno skarżącego jak i pozostałych uczestników postępowania narażone są na zalewanie z uwagi na wodę napływająca z wyżej położonych działek. Nie ma zatem jak zasadnie stwierdził Sąd I instancji podstaw do przyjęcia, że przedłożona przez skarżącego opinia podważa wartość dowodową opinii sporządzonej przez biegłego P.K. Należy podkreślić, że ustalenia przedstawione przez biegłego P.K. korespondują także z pozostałym materiałem dowodowym wyżej przedstawionym, a w szczególności z ustaleniami zawartymi w protokole z oględzin działek oraz opinią geotechniczną dotyczącej działki nr [...]. Na podkreślenie zasługuje także, że w przedłożonej przez skarżącego opinii stwierdzono tylko, że do stagnacji wód opadowych i roztopowych mogły się przyczynić prace niwelacyjne wykonane na działkach o nr [...] i [...] a nie, że się przyczyniły. Nie wynika z niej także, że opisane szkody występujące w budynku mieszkalnym skarżącego są następstwem stwierdzonej stagnacji wód. Nadto w opinii tej całkowicie pominięto kwestie ukształtowania całości terenu i związanego z tym naturalnego kierunku spływu wód. Zasadnie zatem jest stanowisko Sądu I instancji, że organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie z zachowaniem zasad wynikających z art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a., a przeprowadzona ocena materiału dowodowego odpowiada zasadzie swobodnej oceny wyrażonej w art. 80 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejsze sprawie nie znalazł podstaw do uwzględnienia także zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 84 k.p.a. poprzez brak dopuszczenia z urzędu kolejnej opinii biegłego z zakresu hydrologii, wobec braków jakie zdaniem skarżącego kasacyjnie zawierała opinia sporządzona przez biegłego P.K. Opinię sporządzoną przez w/w biegłego należy ocenić jako rzetelną, logiczną, spójną i wiarygodną. Brak jest podstaw do zakwestionowania jej wartości dowodowej. Jej treść koresponduje z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. Przedłożenie przez stronę w toku postępowania innej opinii, w szczególności gdy tak jak w niniejszej sprawie jest ona bardzo ogólna, nie uwzględnia wszystkich istotnych do rozstrzygnięcia sprawy faktów, nie rodzi po stronie organu obowiązku przeprowadzenia kolejnego dowodu z opinii biegłego, w szczególności gdy biegły powołany przez organ ustosunkował się w sposób wyczerpujący do stwierdzeń zawartych w kontropinii. Nie jest zadaniem organu szukanie dowodu na potwierdzenie twierdzeń strony stojących w sprzeczności z dotychczas poczynionymi ustaleniami znajdującymi potwierdzenie w przeprowadzonych już dowodach. Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego dotyczącego naruszenia art. 151 p.p.s.a. Jest to przepis wynikowy. W oparciu o ten przepis sąd I instancji oddala skargę w sytuacji, gdy wniesiona skarga nie zawiera jego zdaniem usprawiedliwionych podstaw. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.