III OSK 2572/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Artur Kuś sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Artur Bełczewski po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 41/23 w sprawie ze skargi K.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 listopada 2022 r. nr 408.138/F-14/25/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 6 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Bk 41/23 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 kwietnia 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.Z. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku (dalej też: SKO, Kolegium) z 28 listopada 2022 r. nr 408.138/F-14/25/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia stanu poprzedniego i wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 28 listopada 2022 r. nr 408.138/F-14/25/21 SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej, SKO stwierdziło, że stan faktyczny wskazuje, że działka skarżącego jest działką rolną, ma spadek z kierunku północnego na południe o wielkości ok. 2%. Na południu graniczy z drogą gminną wybudowaną na działce nr geod. [...], jest to droga gruntowa podwyższona w stosunku do działki nr geod. [...] o ok. 20-40 cm. Naturalny spływ wód następuje zgodnie z ułożeniem terenu z północy na południe. Gospodarkę wodną na tym terenie regulują rowek opaskowy drogi gminnej oraz rów przydrożny drogi krajowej. Wzdłuż drogi gminnej znajduje się rowek opaskowy o głębokości od 10 cm do ok. 30 cm w stosunku do działki rolnej. Od wschodu działka nr geod. [...] graniczy z drogą krajową nr [...], także droga gminna łączy się z drogą krajową. Droga gminna posiada odcinek ok. 200 m utwardzenia - od drogi krajowej do pierwszych zabudowań. Wzdłuż drogi krajowej znajduje się rów przydrożny, który łączy się rowkiem opaskowym. Skrajna część pasa drogi krajowej nr [...] jest zadrzewiona, zakrzaczona oraz podwyższona o ok. 30 cm w stosunku do działki skarżącego. W skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie w całości i orzeczenie na podstawie art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. nakazanie przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonanie przez Gminę [...] B. urządzeń zapobiegających szkodom. Skarżący wskazał, że działka nr geod. [...] nie jest łąką, a polem uprawnym, uprawianym przez niego tak, jak pozwalają mu na to warunki pogodowe. Skarżący stwierdził, że nawieziona i utwardzona droga nr geod. [...] faktycznie jest tamą dla wód opadowych i gruntowych, a jej remont skutkował podwyższeniem korony drogi o 60 cm. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i została wydana po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, przy zapewnieniu stronie możliwości aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przy wykorzystaniu wszelkich możliwych środków dowodowych, wypełniających zarówno zalecenia wynikające z wyroku WSA w Białymstoku z 24 lutego 2015 r. sygn. II SA/Bk 1187/14, jak i zalecenia wynikające z kilku wcześniejszych decyzji kasacyjnych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku wydawanych w toku postępowań odwoławczych. Postępowanie administracyjne w sprawie trwało od maja 2013 r. do listopada 2022 r. czyli prawie 10 lat, a sprawa sześciokrotnie była rozpatrywana w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym oraz dwukrotnie była przedmiotem kontroli sądowej – w ramach postępowania sądowego prowadzonego pod sygn. II SA/Bk 1187/14 (w II instancji sygn. II OSK 1260/15) oraz w ramach postępowania sądowego ze sprzeciwu Gminy B. na czwartą decyzję kasacyjną, prowadzonego pod sygn. II SA/Bk 638/[...]. Według Sądu I instancji, zarzutami skargi, formalnie nie sprecyzowanymi a przedstawionymi w sposób opisowy i dość lakoniczny, skarżący skutecznie nie podważył trafności zajętego ostatecznie stanowiska organu administracji. Przyczyną czasowego zawilgocenia gruntów działki skarżącego, nie są roboty konserwacyjne nawierzchni drogi gminnej albowiem biegli w sposób jednoznaczny w konkluzjach swoich opinii wykluczyli związek przyczynowy pomiędzy robotami konserwacyjnymi nawierzchni drogi gminnej a stanem wód na gruncie skarżącego. Skład orzekający zgadza się ze spostrzeżeniem SKO, opartym na spostrzeżeniu biegłego, że na spływ i wchłonięcie przez grunt wody z opadów atmosferycznych ma wpływ struktura gleby. Zastoiska wody tworzą się najczęściej w zagłębieniach terenu, koleinach i nawrociach, tam gdzie gleba jest zagęszczona przez to przemieszczane się wody w głąb profilu jest utrudnione. W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a., zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji. Na podstawie art. 174 pkt 1 oraz pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez jego zastosowanie w sytuacji gdy nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego sprawy, a to spowodowało przyjęcie przez Sąd stanowiska organu, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie działki [...] wskutek remontu drogi na działce ewidencyjnej [...], podczas gdy z poprzedniego orzeczenia Sądu wydanego na kanwie tej sprawy w dniu 24 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Bk 1187/14 wynika, że dotychczas zebrany materiał dowodowy (szkic załącznik nr 1 do opinii biegłego W.Z. oraz jednoznaczne stwierdzenia biegłego W.Z., jak i organu) potwierdza, że doszło do podniesienia o ok. 20-40 cm, w wyniku remontu wysokość drogi gminnej na działce ewidencyjnej nr [...] i to spowodowało, że woda spływająca z działki nr [...] w kierunku z północy na południe, napotkała przeszkodę w postaci podniesionej wysokości drogi gminnej (działka [...]) co uniemożliwiało przepływ wody, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na tym, że organ wydał decyzję z pominięciem faktu, że droga zlokalizowana na działce ewidencyjnej [...] została podwyższona o 20-40 cm w wyniku remontu, co zostało stwierdzone przez biegłego W.Z. oraz organy na wcześniejszym etapie postępowania (przedział lat 2013-2015), a Sąd bezkrytycznie przyjął te ustalenia, co doprowadziło do wydania orzeczenia z pominięciem dowodu znajdującego się w sprawie, podczas gdy przepisy prawa nakazują swobodnie ocenić całokształt materiału dowodowego, a Sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonej decyzji pod względem ich zgodności z prawem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 3. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w sprawie nie został wyjaśniony prawidłowo stan faktyczny sprawy, gdyż nie ustalono: od którego roku grunt skarżącego jest zalewany, w którym roku miał miejsce remont drogi, czy był to remont drogi, konserwacja drogi, czy jej nadbudowa, kiedy wykonano rowek opaskowy przy drodze gminnej i jaki to miało wpływ na działkę [...], nie ustalono parametrów wykonanego rowka oraz jego przydatności do celu do jakiego został wykonany; nie wykonano prawidłowych pomiarów wody na działce skarżącego w porze mokrej, czy po kilkudniowych opadach; nie poznano budowy profilu gleby na działce [...]; nie zapewniono stronie możliwości zadawania pytań do biegłych podczas rozprawy, gdyż odbyła się ona bez udziału biegłych; a zatem nie wiadomo w oparciu o jaki stan faktyczny organ poczynił swoje ustalenia, które następnie powielił Sąd w zaskarżonym wyroku, podczas gdy materiał dowodowy zawiera braki uniemożliwiające wyjaśnienie istoty zgodnie z zasadą zawarta w art. 7 k.p.a. Dodatkowo w dalszym ciągu nie wyjaśniona pozostaje kwestia czy dopuszczalne jest odprowadzenie wody rowkiem przebiegającym wzdłuż drogi gminnej (i ewentualnie jego pogłębienie) do rowu biegnącego wzdłuż drogi krajowej, skoro nie jest on rowem melioracyjnym, a prawdziwy rów melioracyjny znajduje się dopiero ok. 300 m na południe od drogi gminnej; w dalszym ciągu nie wyjaśniono tego, dlaczego przed ingerencją w drogę stan wód na działce [...] umożliwiał skarżącemu jej uprawę, a po tej ingerencji zaburzony został stan wód na jego działce, który uniemożliwia mu jego uprawę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 4. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku tego, że organy, a w konsekwencji Sąd oparły swoje orzeczenia również na opinii pierwszego biegłego, podczas gdy prawidłowość jej sporządzenia, a przede wszystkim logiczność została przez ten sam Sąd oceniona negatywnie, co znajduje odzwierciedlenie w wyroku z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1187/14 oraz, że drugi biegły powielił w zasadzie ustalenia pierwszego biegłego (bazował na szkicu sporządzonym do poprzedniej opinii i założeniach opinii), które obarczone były błędem, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 5. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez WSA w Białymstoku, że organy naruszyły normy zawarte w art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., poprzez ograniczanie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie i tym samym zaniechanie wyjaśnienia istoty sprawy polegające na braku dopuszczenia dowodów z urzędu w postaci pozyskania zdjęć lotniczych i sporządzenia opinii w zakresie ustalenia kiedy nawierzchnia drogi znajdującej się na działce [...] uległa zmianom oraz czy na działce [...] przed zmianami nawierzchni drogi widoczne były zastoiska wody, a także czy widoczne były po zmianie nawierzchni drogi, oraz opinii geologicznej, na wykazanie faktu jaki wpływ na zastoiska wody opadowej na działce [...] ma grunt działki [...], co skutkowało brakiem wyjaśnienia istoty sprawy i doprowadziło organy do wydania wadliwych decyzji, a Sąd do wydania wadliwego orzeczenia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. 6. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd tego, że organy naruszyły normę zawartą w art. 89 § 2 k.p.a. i art. 10 k.p.a. przez nieprawidłowe przeprowadzenie rozprawy administracyjnej w niniejszej sprawie, do której przeprowadzenia zobligował organ I instancji Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku wydanym na kanwie tej sprawy, o sygn. akt II OSK 1260/15 z dnia 2 lutego 2017 r. polegające na przeprowadzeniu jej bez udziału biegłych, co stanowiło tylko upozorowanie zaangażowania organu w wyjaśnienie sprawy, a w rzeczywistości podjęte działanie pozbawiało stronę czynnego udziału w sprawie przejawiające się brakiem możliwości zadawania bezpośrednio pytań do biegłych, co wykluczało możliwość kompleksowego wyjaśnienia sprawy, podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny nałożył na organ obowiązek przeprowadzenia rozprawy zgodnie z dyspozycją art. 89 § 2 k.p.a., tj. przy udziale świadków lub biegłych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. 2. zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiona została argumentacja na poparcie sformułowanych zarzutów i wniosków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach, NSA uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty przedstawione w pkt: 2.,4.,5.,6. petitum skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę komplementarny charakter zarzutów przedstawionych w tych punktach petitum skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do tych zarzutów łącznie. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na art. 134 § 1 p.p.s.a. należy wykazać, że Sąd I instancji dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy; a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte; względnie, gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów Sąd I instancji nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (wyrok NSA z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt III OSK 2869/22). Autor skargi kasacyjnej stawiając zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z innymi przepisami nie powołał się na wystąpienie którejkolwiek z powyższych sytuacji. Dodatkowo należy także wskazać, że w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ (por.m.in. wyroki NSA z: 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09; 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06; 15 października 2015 r., I GSK 241/14). W ramach zarzutu naruszenia powyższego przepisu nie można podważać też prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów, ani prawidłowości oceny materiału dowodowego. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt 3. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy w sprawie nie został wyjaśniony prawidłowo stan faktyczny sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że art. 151 p.p.s.a. jest przepisem kompetencyjnym - dającym sądowi administracyjnemu kompetencje do podejmowania przewidzianego prawem rozstrzygnięcia i "wynikowym" - mówiącym o tym, jaki może być wynik sprawy w określonej sytuacji. Naruszenie tego unormowania jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem przepis ten nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 listopada 2025 r., sygn. akt II OSK 1597/23). Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt 1. petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy nie ustalono prawidłowo stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzuty dotyczące obu form naruszenia prawa materialnego powinny być formułowane w przypadku, gdy stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy i nie budzi wątpliwości. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. W przeciwnym wypadku ich stawianie jest przedwczesne. Podnoszenie takich zarzutów w oparciu o podstawy wymienione w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. nie jest skuteczne w przypadkach, gdy strona chce zakwestionować wadliwe, jej zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Wykazywanie naruszenia prawa materialnego nie polega bowiem na kwestionowaniu przez stronę ustaleń w zakresie okoliczności sprawy. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych, uznanych za prawidłowe w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku, nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Może być ona skuteczna tylko w ramach drugiej podstawy kasacyjnej zawartej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to bowiem z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości (wyrok NSA z 8 sierpnia 2024 r., sygn. akt III FSK 229/24). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa materialnego i została wydana po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności sprawy, przy zapewnieniu stronie możliwości aktywnego uczestnictwa w postępowaniu i przy wykorzystaniu wszelkich możliwych środków dowodowych. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie prawidłowo zostały zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego. W niniejszej sprawie zostały przeprowadzone dowody z dwóch opinii biegłych z zakresu hydrologii. Każdy z tych biegłych złożył w postępowaniu opinię uzupełniającą. Biegli dodatkowo ustosunkowywali się do uwag strony. Zdaniem NSA, wnioski końcowe każdej z tych opinii były jednoznaczne. W toczącym się postępowaniu W postępowaniu przeprowadzono wielokrotnie oględziny i rozprawę, umożliwiono skarżącemu zgłaszanie uwag i ustosunkowanie się do nich przez biegłych. Skonsultowano z organem nadzoru budowlanego legalność robót konserwacyjnych nawierzchni odcinka drogi gminnej. Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji, że przyczyną czasowego zawilgocenia gruntów działki skarżącego, nie są roboty konserwacyjne nawierzchni drogi gminnej ponieważ biegli w sposób jednoznaczny w konkluzjach swoich opinii wykluczyli związek przyczynowy pomiędzy robotami konserwacyjnymi nawierzchni drogi gminnej a stanem wód na gruncie skarżącego. W trafnej ocenie Sądu I instancji, na spływ i wchłonięcie przez grunt wody z opadów atmosferycznych ma wpływ struktura gleby. Zastoiska wody tworzą się najczęściej w zagłębieniach terenu, koleinach i nawrociach, tam gdzie gleba jest zagęszczona przez to przemieszczane się wody w głąb profilu jest utrudnione. W konkluzjach opinii z 4 lipca 2014 r. sporządzonej przez biegłego W.Z. (tom I akt administracyjnych k. 68-65) wskazano, że: "Naturalne stosunki wodne na przedmiotowym terenie są kształtowane stanem wód na gruncie. Topografia terenu wskazuje, iż z terenu działki skarżącego nr ewid. [...] wody powierzchniowe spływały w kierunku do odbiornika tj. rowu przydrożnego. Natomiast stan wód gruntowych stabilizował się na zmiennym poziomie w zależności od naturalnego układu warstw geologicznych. Zaobserwowane okoliczności wskazują, że roboty naprawcze drogi gminnej, które zapewniły jej przejezdność, nie stanowią bariery w odpływie wód powierzchniowych z dz. skarżącego. Wprawdzie nastąpiło podwyższenie śr. ok. 25cm materiałem przepuszczalnym korpusu jezdnego, ale wykonanie na skraju pasa drogowego rowka opaskowego ze spadkiem i włączeniem do rowu przydrożnego, zapewnia swobodny odpływ nadmiaru wód powierzchniowych i filtrujących wód gruntowych w okresach roztopowych i deszczy nawalnych. Skuteczność tego rozwiązania dokumentują m.in. fot. w aktach sprawy. Natomiast widoczne na działce lokalne skutki zastoisk wód są spowodowane utrudnieniem (wręcz blokadą) odpływu z działki nr ewid. [...] z powodu podwyższenia pasa na skraju działki po robotach związanych z budową podziemnej linii kablowej. Na fotografiach ozn. 3,4 i 7 widoczny wywyższony pas gruntu wzdłuż ułożonej linii kablowej z wyraźnie lepszym plonem na terenie suchym. Należy zatem w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż remont drogi gruntowej na dz. nr ewid. [...] nie naruszył stanu wód na gruncie, nie zwiększył ilości napływu oraz nie zmienił naturalnego kierunku odpływu z działki nr ewid. [...]. Nie można również uznać, iż warstwowe (śr. 25cm) podsypanie pospółką istniejącej drogi rolniczej było ingerencją w zasoby wód gruntowych, gdyż woda swobodnie może infiltrować (wsiąkać) w grunt przepuszczalny. Jest to więc działanie nieszkodliwe dla nieruchomości ozn. nr ewid. [...], a wręcz pożądane, gdyż zapewnia dogodny dojazd wszystkim użytkownikom okolicznych gruntów. Działanie na dz. nr ewid. [...] nie było zatem ingerencją w ukształtowany w terenie system zasobów wodnych tj. nie zostały naruszone stosunki wodne w rozumieniu art. 29 prawa wodnego.". W opinii biegłego Z.D. z 30 października 2018 r. (karta 186-[...]2, tom II) oraz jej późniejszych uzupełnieniach wskazano zaś, że brak jest dowodu, aby nawiezienie ziemi (zagęszczenie nasypu) doprowadziło do zmiany stanu wody ze szkodą dla gruntu skarżącego. Biegły Z.D. w sposób opisowy na str. 3 opinii podał, że woda z opadów i roztopów nie dopływa do nasypu drogi, ponieważ w takim przypadku największe uwilgotnienie wykazywałby grunt bezpośrednio przyległy do nasypu. Biegły zauważył, że w obrębie działki nr [...] znajduje się rowek/bruzda o głębokości 0,5 m i to właśnie ta podłużna bruzda położona równolegle do drogi gminnej jest odbiornikiem wody. To oznacza, że przebudowa drogi nie ma wpływu na stan wody na gruncie. Dalej na stronie 4 opinii, biegły wyjaśnił, iż działka nr geod [...] dotychczas też była użytkowana jako droga gminna, po której odbywał się i odbywa przejazd pojazdów mechanicznych, w tym ciężki sprzęt. W takim przypadku można założyć, iż grunt pod jezdnią został już zagęszczony. Istniejące zastoiny wody w dalszej odległości od drogi, nie wskazują, aby woda pochodziła z zatamowania spływu przez nasyp drogi. We wnioskach podsumowujących w pkt 7 i 8 na stronie 6 opinii, biegły uznał, że nawiezienie ziemi i wykonanie rowka wzdłuż drogi gminnej było przyczynkiem zmiany stanu wody na gruncie, jednak nie zachodzi związek między zmianą stosunków wodnych na gruncie a szkodliwym jej wpływem na grunty sąsiednie. W kolejnych pismach biegły Z.D. wyjaśnił, że profil glebowy w tym rejonie jest skomplikowany ze względu na występowanie utworów glebowych albo trudno albo bardzo trudno przepuszczalnych wodę w glebie (w wierzchniej części profilu występuje warstwa glin). To potwierdzają zdjęcia, na których woda zbiera się daleko od wykonanego rowu, a nie w miejscu przetamowania. Biegły podał, że na spływ wody z opadów atmosferycznych ma wpływ na także struktura gleby (zagęszczenie ziemi). Zastoiska tworzą się najczęściej w zagłębieniach terenu, koleinach, nawrociach, tam gleba jest zagęszczona i przez to przemieszczanie się wody w głąb profilu jest utrudnione. Biegły podkreślił, że nie stwierdził śladów wylania się wody na teren przyległy, a występowanie wody w rowie jest dowodem, że dopływa ona do tego urządzenia. Zdaniem biegłego tak dobrany rów przede wszystkim odprowadza wodę z północnego odcinka działki nr [...] (droga gminna), następnie odprowadza do rowu przy drodze krajowej, co jest prawidłowe na danym terenie. Sprawy z dotyczące stanu wody na gruncie co do zasady wymagają dla stosowania art. 29 Prawa wodnego z 2001 r. wiadomości specjalnych przekraczających wiedzę wynikającą z doświadczenia życiowego oraz zwykłego zakresu wiedzy posiadanej przez pracowników organów administracji o właściwości ogólnej. Są to postępowania specyficzne i skomplikowane, wymagające odpowiedniej wiedzy z zakresu hydrologii, gospodarki wodnej, postępowań wodnoprawnych i melioracji wodnych, a ewentualnie również przeprowadzenia badań, analiz i obliczeń. Inne dowody takie jak oględziny, czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy, nie zawsze mogą być wystarczające dla obiektywnej oceny okoliczności danej sprawy, tj. dla wyjaśnienia, czy doszło do zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy między dokonaną zmianą, a wynikłą szkodą. Regułą w sprawach tego rodzaju powinien być dowód z opinii biegłego na okoliczność tego, czy doszło do zmiany stanu wód na gruncie, czy na gruncie sąsiednim nastąpiła szkoda (zob. wyrok NSA z 27 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 3214/23). Należało uznać, że dokonana przez Sąd I instancji ocena opinii biegłych w świetle przedstawionych regulacji prawnych jest prawidłowa, zaś skarżący w toku postępowania nie przedłożył kontropinii sporządzonej przez osobę posiadającą wiadomości specjalne, z której wynikałyby odmienne wnioski. W ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 29 ust. 3 u.p.w. organ, co prawda, nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii (ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną jaką posiada biegły), nie oznacza to jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. To bowiem na organie spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. W szczególności organ winien dokonać oceny, czy opinia biegłego zawiera ustosunkowanie się do wszystkich aspektów sprawy istotnych do jej rozstrzygnięcia. W razie dostrzeżenia braków organ winien rozważyć zadanie biegłemu dodatkowych pytań. Organ ma również obowiązek ustosunkowania się i udzielenia odpowiedzi na zarzuty sformułowane przez stronę. Sama zaś opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu pełnego materiału dowodowego oraz wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do opinii, organ może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia. Obowiązkiem organu jest zatem weryfikacja opinii pod kątem jej kompletności, rzetelności, logiczności i zrozumiałości. Natomiast rolą sądu w przypadku wniesienia skargi na decyzję organu jest sprawdzenie, dokonanie oceny, czy z powyższych obowiązków organy prowadzące postępowanie administracyjne w sposób należyty się wywiązały, czy ewentualnie stwierdzone naruszenia powyższych przepisów postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 20 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 4370/21). Mając na uwadze, że żaden z zarzutów kasacyjnych nie został uwzględniony, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.