Sygnatura
III OSK 2454/24
III OSK 2454/24 - Wyrok NSA z 2025-12-10
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 10 grudnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2626/23 w sprawie ze skargi M.M. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 13 września 2023 r. nr 103/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2626/23, oddalił skargę M.M. na postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 13 września 2023 r. nr 103/2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. M.M. (dalej: "skarżący") wnioskiem z 6 lipca 2023 r. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej: "Prezes IPN" lub "organ") o wydanie decyzji administracyjnej potwierdzającej, że jako dziecko został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji i przymusowemu wynarodowieniu, co wypełnia normę z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2039; dalej: "ustawa o kombatantach"). Prezes IPN postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2023 r., nr 90/2023, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, wskazując, że sprawa objęta ww. wnioskiem została już prawomocnie zakończona. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że w tej samej sprawie skarżący po raz pierwszy złożył wniosek w dniu 18 stycznia 2008 r. (w piśmie z 16 kwietnia 2007 r.). Postępowanie wszczęte tym wnioskiem zakończyło się decyzją ostateczną Prezesa IPN z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08, utrzymującą w mocy decyzję tego organu z 30 czerwca 2008 r., nr 297/08, o odmowie potwierdzenia faktu odebrania skarżącego rodzicom w celu poddania eksterminacji i przymusowemu wynarodowieniu. M.M. zaskarżył powołaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2775/08, oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1353/09 utrzymał w mocy wyrok WSA w Warszawie. W związku z ujawnieniem przez skarżącego nowych dowodów w postaci zeznań świadków Prezes IPN postanowieniem z 23 sierpnia 2012 r., nr 30/12, wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego Prezes IPN wydał decyzję z 5 kwietnia 2013 r., nr 14/13, którą odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08. Decyzją z 23 maja 2013 r., nr 20/13, po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał w mocy własną decyzję z 30 czerwca 2008 r., nr 297/08. Powyższą decyzję M.M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Admnistracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1490/13, oddalił skargę. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 544/14, oddalił skargę kasacyjną M.M. od wyroku z 24 października 2013 r. W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego z 1 lutego 2016 r. o wznowienie postępowania, Prezes IPN postanowieniem z 16 marca 2016 r., nr 28/2016, odmówił wznowienia postępowania. Skarżący 9 sierpnia 2018 r. (w piśmie z 28 czerwca 2018 r.) złożył kolejny wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej okoliczności określone w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Prezes IPN postanowieniem z 25 września 2018 r., nr 1175/18, odmówił wszczęcia postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie w tej sprawie toczyło się i zakończyło się wydaniem decyzji ostatecznej. Postanowieniem z 15 listopada 2018 r., nr 1253/18, po rozpatrzeniu wniosku M.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes IPN utrzymał w mocy własne postanowienie z 25 września 2018 r. M.M. zaskarżył postanowienie Prezesa IPN z 15 listopada 2018 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 88/19, oddalił skargę. Wyrok jest prawomocny. Uwzględniając opisane wyżej okoliczności sprawy, organ odwołał się do treści art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a. wywodząc, że postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, gdy sprawa została uprzednio rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Mając to na uwadze, Prezes IPN stwierdził, że wnioskodawca nie może domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie, gdyż przedmiot żądania zawarty we wniosku z 6 lipca 2023 r. pokrywa się z zakresem rozstrzygnięcia Prezesa IPN zawartym w decyzji z 20 sierpnia 2008 r., utrzymującej w mocy decyzję z 30 czerwca 2008 r. o odmowie potwierdzenia faktu odebrania skarżącego rodzicom w celu poddania eksterminacji i przymusowemu wynarodowieniu. Także stan prawny i faktyczny sprawy pozostaje bez zmian. Dopóki bowiem w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. Skarżący w piśmie z 10 sierpnia 2023 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec wskazanych okoliczności faktycznych Prezes IPN postanowieniem z 13 września 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z 1 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu organ administracji podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z 1 sierpnia 2023 r. podkreślając, że ponowne wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie naruszałoby zasadę trwałości decyzji administracyjnych, określoną w art. 16 § 1 k.p.a. i stanowiłoby przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który przywołanym powyżej wyrokiem z 20 lutego 2024 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; zwanej dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Inna uzasadniona przyczyna odmowy wszczęcia postępowania zachodzi w szczególności, gdy w tej samej sprawie wydano już rozstrzygnięcie, które nie zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób prawem przewidziany. W świetle art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. decyzja, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, dotknięta jest wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. O tożsamości sprawy można mówić, gdy występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i tego samego, niezmienionego stanu faktycznego, przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Trafnie zatem zdaniem Sądu Prezes IPN stwierdził, że wszczęcie postępowania w sprawie objętej żądaniem zawartym we wniosku z 6 lipca 2023 r. było niedopuszczalne. Sprawa, której dotyczy to żądanie, została już bowiem rozstrzygnięta decyzją ostateczną, tj. decyzją z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08, którą organ utrzymał w mocy własną decyzję z 30 czerwca 2008 r., nr 297/08, o odmowie potwierdzenia faktu odebrania skarżącego rodzicom w celu poddania eksterminacji lub przymusowemu wynarodowieniu. Kwestia niespełniania przez skarżącego przesłanek niezbędnych do potwierdzenia przez Prezesa IPN na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o kombatantach okoliczności, o której mowa w art. 4 ust. 2 tej ustawy, została rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją tego organu. Co za tym idzie, ponowne prowadzenie postępowania w tym przedmiocie jest niedopuszczalne. Okoliczności faktyczne sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa IPN z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08, odnoszące się wszakże do zdarzeń z okresu wojny 1939-1945, z pewnością nie uległy zmianie wskutek wydania wobec skarżącego decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1818). Odnosząc się do argumentacji skarżącego, w ramach której odwołał się do art. 1a ust. 1 ustawy o osobach deportowanych, Sąd zaznaczył, że pojęcie "represji" zostało zdefiniowane w art. 2 tej ustawy odmiennie, niż w art. 4 ustawy o kombatantach. Uznanie w postępowaniu prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że skarżący był poddany represjom w rozumieniu ustawy o osobach deportowanych, nie ma zatem wpływu na potwierdzenie przez Prezesa IPN okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji nadmienił, że z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 22 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 178/18, w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 8 grudnia 2017 r., nr DSE3-K0855-K1199518-17/17, w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich (znanego Sądowi z urzędu) wynika, że świadczenie pieniężne z tytułu deportacji do pracy przymusowej przyznano skarżącemu na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. decyzją z 14 stycznia 2004 r., zatem przed wydaniem decyzji Prezesa IPN z 20 sierpnia 2008 r. Konkludując Sąd pierwszej instancji uznał, że Prezes IPN zasadnie odmówił wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania w sprawie wydania decyzji potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Skarżący od powyższego wyroku wywiódł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem i nieuchyleniem zaskarżonego postanowienia, mimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., polegającym na błędnym przyjęciu, iż sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną, podczas gdy z uwagi na zmianę stanu faktycznego, sprawa jest sprawą nową, co w konsekwencji stanowi znaczące przekroczenie granic zasady legalizmu i nadużycie zaufania do władzy publicznej, 2) art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej skutkującą oddaleniem i nieuchyleniem zaskarżonego postanowienia, mimo mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przez organ przepisów art. 80 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., polegającym na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonaniu oceny okoliczności sprawy w sposób sprzeczny z zasadami logiki, a jednocześnie naruszający zasadę działania organów administracji publicznej w sposób wnikliwy oraz zasadę zaufania do państwa, co w konsekwencji stanowi znaczące przekroczenie granic zasady legalizmu i nadużycie zaufania do władzy publicznej. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jednocześnie skarżący zrzekł się rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według art. 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej został podniesiony wyłącznie zarzut naruszenia przepisów postępowania, co w ocenie skarżącego kasacyjnie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzut naruszenia art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. jest w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny. Przede wszystkim zarzut został nieprawidłowo skonstruowany; Sąd pierwszej instancji nie mógł bowiem jednocześnie naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., gdyż przepisy te wskazują na różne kompetencje orzecznicze sądu. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, nie mógł zatem naruszyć art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., który znajduje zastosowanie w sytuacji uwzględnienia skargi. W istocie w zarzucie oznaczonym jako 1. skarżący kasacyjnie zakwestionował ustalenie, iż organ prawidłowo zastosował normę art. 61a § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego kasacyjnie z uwagi na zmianę stanu faktycznego sprawy rozpoznana zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania była sprawą nową i jako taka powinna zostać rozpoznana co do istoty. Przedmiotem kontroli Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia 13 września 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku M.M. o wydanie decyzji administracyjnego potwierdzającej okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ w jego uzasadnieniu wskazał w szczególności art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że przesłanką zastosowania tego przepisu jest druga z wymienionych w nim podstaw odmowy wszczęcia postępowania, tj. "inne uzasadnione przyczyny", a konkretnie wcześniejsze rozpoznanie sprawy decyzją ostateczną. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie wskazuje się, że pojęcia odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" ustawa nie konkretyzuje, natomiast należy przez nie rozumieć sytuacje, które w sposób oczywisty, przy pierwszym zestawieniu zakresu żądania wniosku z obowiązującym stanem prawnym, stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Taki przypadek zachodzi np. w sytuacji wniesienia żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; wniesienia żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej; wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; wniesienia żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; wniesienia żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw - przedawnienie materialnoprawne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 czerwca 2018 r., I OSK 372/18; z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1669/20 oraz z 25 czerwca 2021 r., I OSK 345/21 oraz Z.R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014). Jeżeli zaistnieją uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Nadto należy mocno podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono stanowisko, że omawiana podstawa odmowy wszczęcia postępowania dotyczy tych przypadków, w których niespełnienie przesłanek procesowych ujawnia się już na etapie złożenia wniosku, a stwierdzenie tej okoliczności nie wymaga czynności wyjaśniających. Inaczej ujmując, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to organ administracji jest zobowiązany wszcząć postępowanie w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i – w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności - orzec merytorycznie co do zasadności wniosku lub - w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania - umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wydając bowiem rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji nie bada merytorycznie wniosku, lecz ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., I OSK 684/23). Przenosząc przedstawione wyżej rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego z 6 lipca 2023 r. o wydanie decyzji administracyjnej potwierdzającej, że skarżący jako dziecko został odebrany rodzicom w celu poddania eksterminacji i przymusowemu wynarodowieniu, co wypełnia normę art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Nie budzi zatem wątpliwości, że żądanie wniosła osoba mającą zdolność do czynności prawnych, w sprawie, w której ma interes prawny, która co do zasady podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Jak już wyżej wspomniano, za jedną z "uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. uznaje się sytuację wniesienia żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną, albo w której w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy. Warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest przy tym stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. O tożsamości sprawy, jako warunku koniecznym do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a., można mówić wówczas, gdy: występują te same podmioty w sprawie, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu, tego samego stanu prawnego i wreszcie tego samego, niezmienionego stanu faktycznego. Przy czym przez stan faktyczny sprawy należy rozumieć stan faktyczny mający znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc mieszczący się w ramach hipotezy normy prawnej, która stanowiła podstawę do rozstrzygnięcia sprawy. Trafnie skonstatował Sąd pierwszej instancji, że okoliczności faktyczne sprawy odnoszą się do zdarzeń z okresu II wojny światowej, to jest lat 1939 – 1945. Okoliczności te nie mogły ulec zmianie po wydaniu przez Prezesa IPN decyzji z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08, o odmowie potwierdzenia faktu odebrania M.M. rodzicom w celu poddania eksterminacji i przymusowemu wynarodowieniu. Należy przypomnieć, że skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt V SA/Wa 2775/08, a skarga kasacyjna od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1353/09. Sprawa potwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach wobec skarżącego została zatem rozstrzygnięta ostateczną decyzją. Powołanie się na nowe okoliczności faktyczne czy nowe dowody mogłoby mieć miejsce w postępowaniu w wewnątrzadministracyjnym trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Należy nadmienić, że postępowanie w trybie wznowienia zostało zainicjowane i zakończyło się wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej z 20 sierpnia 2008 r., nr 353/08. Również ta decyzja była przedmiotem kontroli sądowej – Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 1490/13, oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 544/14, oddalił skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej jest zatem bezzasadny, gdyż wniosek skarżącego z dnia 6 lipca 2023 r. nie dotyczył nowej sprawy administracyjnej. Niezasadny jest także drugi zarzut skargi kasacyjnej, koncentrujący się także na naruszeniu art. 3 § 1 w związku z art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a., polegającym na niedostrzeżeniu przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 80 k.p.a. w związku z art. 77 k.p.a. i art. 7 k.p.a. w związku z art. 8 k.p.a. Przede wszystkim należy podnieść, że art. 77 zawiera cztery paragrafy, a art. 8 k.p.a. – dwa paragrafy. Skarżący kasacyjnie nie sprecyzował, naruszenie których jednostek redakcyjnych wskazanych przepisów zarzuca; nie odniósł się także w żaden sposób do kwestii naruszenia art. 80, art. 77 i art. 7 k.p.a. w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odniesieniu do naruszenia art. 8 k.p.a. powołał się wyłącznie na jedno orzeczenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 26 marca 2015 r., II SA/Go 78/15 – wskazując na naruszenie zasady budzenia zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, nie precyzując jednakże, na czym naruszenie tej zasady miałoby polegać w niniejszej sprawie. Organ nie rozpoznawał wszak istoty sprawy dotyczącej "uprawnień przysługujących kombatantom", a to z uwagi na istnienie przesłanki niedopuszczalności prowadzenia postępowania. Tym samym Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że organ nie miał obowiązku prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., jako nie mającą usprawiedliwionych podstaw.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 27 września 2024
- Symbol z opisem
- 6340 Potwierdzenie represji
- Hasła tematyczne
- Kombatanci
- Skarżony organ
- Inne
- Sędziowie
- Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/ Rafał Stasikowski Zbigniew Ślusarczyk /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
art. 4 ust. 2 · Dz.U. 1991 nr 17 poz. 75
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 61 § 1 i art. 61a § 1 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
art. 184 · Dz.U. 2024 poz. 935
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny