Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 2421/24

III OSK 2421/24 - Wyrok NSA z 2026-02-17

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
17 lutego 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Sławomir Pauter (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej ze skargi kasacyjnej T.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2814/23 w sprawie ze skargi T.L. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie przez T.L. jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2024 roku, sygn. akt IV SA/Wa 2814/23, którym oddalono skargę na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2023 r. nr [...] w przedmiocie zagospodarowania odpadu. Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne: Główny Inspektor Ochrony Środowiska (dalej: "GIOŚ", "Organ") postanowieniem z [...] września 2023 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.") w związku z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1792), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12 lipca 2006 r. z późn. zm.; dalej: "rozporządzenie 1013/2006"), po rozpoznaniu wniosku T.L. (dalej: "strona", "skarżący") o ponowne rozpatrzenia sprawy, w której Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydał postanowienie z [...] marca 2023 r., znak: [...], zobowiązujące do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04*, w postaci uszkodzonego pojazdu marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], będącego przedmiotem nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia ze [...] do Polski (dalej: "Pojazd"), przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów, uchylił je w zakresie terminu wykonania obowiązku i utrzymał w mocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że w dniu [...] marca 2021 r. GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci pojazdu, przez stronę – T.L. odpowiedzialnego za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski. Dalej organ stwierdził, że w jego ocenie, sprowadzony przez Stronę Pojazd był przede wszystkim niekompletny, co wynika z dokumentacji – również fotograficznej – oraz oględzin. Zgodnie z formularzem informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z [...] lipca 2021 r. sprowadzona została tylko przednia część pojazdu, tj. bez tylnego mostu (pojazd posiadał tylko przednią oś), tylnego układu zawieszenia, układu hamulcowego oraz układu elektrycznego. Dodatkowo, kontrolujący funkcjonariusze stwierdzili, że rama pojazdu nosi ślady cięcia. Ponadto z treści [...] dowodu rejestracyjnego wynikało, że sporny pojazd posiada typ karoserii: "nadwozie zamknięte (furgon)", tymczasem sprowadzony przedmiot stanowił przednią część pojazdu marki [...] wraz z fragmentem ramy. Powyższe okoliczności spowodowały uznanie przez organ, że przedmiotowy pojazd nie został sprowadzony w stanie kompletnym, przez co nie jest możliwe korzystanie z niego zgodnie z przeznaczeniem. Zatem jest to odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. W odpowiedzi na argumentację wskazującą na zgodność pojazdu z wersjami produkowanymi przez [...], GIOŚ wskazał, że istotnie na stronie ww. producenta oferowane są do sprzedaży różne opcje podwozi do zabudowy, jednak w jej ofercie nie występują przednie części pojazdów, tj. bez tylnego mostu, układu zawieszenia, układu hamulcowego oraz układu elektrycznego. Jednocześnie zaznaczono, że budowa pojazdów ciężarowych (dostawczych) oparta jest na konstrukcji ramowej, a więc nośnym elementem konstrukcji tych pojazdów jest rama. Natomiast sposób połączenia sugerowany przez stronę doprowadziłby do wytworzenia pojazdu o znacznie osłabionej konstrukcji nośnej, stwarzającej zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jednocześnie GIOŚ podniósł wątpliwości co do możliwości rejestracji tak utworzonego pojazdu. Zdaniem organu, sprowadzony pojazd jest odpadem, który winien być sklasyfikowany pod kodem 16 01 04* - zużyte lub nienadające się do użycia pojazdy, a zatem posiadającym charakter odpadu niebezpiecznego. Jednocześnie znalazł się na terytorium Polski z naruszeniem zasad określonych w rozporządzeniu 1013/2006 tj. bez pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów. Zaistniała sytuacja wypełnia znamiona nielegalnego międzynarodowego przemieszczenia odpadu, za który odpowiada Strona, nabyła ona bowiem sporny pojazd na terytorium [...] i zorganizowała jego transport do Polski. Jednocześnie wobec upływu 30-dniowego terminu wskazanego w zakwestionowanym postanowieniu organ uchylił je w części dotyczącej terminu jego wykonania i orzekł o wyznaczeniu nowego terminu. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia: 1. naruszenie art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w przyjęciu, iż w niniejszej sprawie pojazd stanowi odpad o kodzie 16 01 04*, a skarżący stał się nielegalnym odbiorcą odpadu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w sytuacji, gdy urządzenie nie stanowi pojazdu, a tym bardziej odpadu, a co za tym idzie skarżący nie dopuścił się procederu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów; 2. art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niedokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego i uznanie, że pojazd nie został sprowadzony w stanie kompletnym, w stanie uniemożliwiającym jego bezpośrednie wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów na poparcie tego twierdzenia, a w konsekwencji ustalenie okoliczności faktycznie niezgodnie z prawidłami logiki – w innym przypadku Organ wywiódłby, że pojazd nie jest odpadem, gdyż przedmiotowy pojazd nie jest uszkodzony, gdyż stanowi on kabinę z konsolą podwozia produkowaną przez Firmę [...], która to firma produkuje konsole podwozia oraz różne konfiguracje podwozia np. zabudowa skrzyniowa, laweta itp. Pojazd ten posiada fabryczną możliwość zmiany zabudowy nadwozia, bez konieczności jego uszkadzania, czy też modyfikacji. Wnętrze pojazdu jest kompletne i niezniszczone. Pojazd nie nosi żadnej ingerencji i nie jest w żaden sposób uszkodzony, ani wadliwy 3. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia 1013/2006 poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie pojazd stanowi odpad o kodzie 16 01 04*, a skarżący stał się nielegalnym odbiorcą odpadu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w sytuacji gdy urządzenie nie stanowi odpadu, a co za tym idzie skarżący nie dopuścił się procederu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę uznając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, że stanowisko organu uznającego sporny pojazd uszkodzony za odpad, zasługuje na aprobatę. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach jak i definicją odpadu zawartą w art. 3 pkt 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". W aspekcie międzynarodowego przemieszczania odpadów, w tym stanowiących pojazdy, dla kwalifikacji tego pojazdu jako odpadu decydujące znaczenie ma moment zakupu pojazdu, a nie jego ewentualna późniejsza naprawa, wykonanie badań technicznych, a nawet rejestracja przez polski organ (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2019 r., II OSK 961/17, CBOSA). Bez znaczenia jest subiektywne przekonanie nabywcy pojazdu. Przytaczając opis techniczny pojazdu zawarty także w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji uznał, że przywrócenie go do ruchu wymaga dokonania czynności naprawczych w sposób znaczny przekraczających drobne naprawy. Obecnie stanowi on kabinę kierowcy wraz z przednią osią, nie wiadomo natomiast, co stało się z resztą pojazdu. Ewidentnie jest niekompletny. W tak ustalonym stanie faktycznym, zdaniem Sądu I instancji trafne jest stanowisko, że sprowadzony przez skarżącego pojazd jest odpadem. Jego sprowadzenie wymagało uprzedniego zawiadomienia i zgody właściwych organów, która to procedura w niniejszej sprawie nie została zastosowana. W tak ustalonym stanie faktycznym GIOŚ, zdaniem Sądu I instancji, trafnie zastosował art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Za prawidłowy uznał Sąd wskazany w postanowieniu sposób zagospodarowania odpadu z uwagi na treść art. 27 ust. 2 pkt 1 wyżej powołanej ustawy. W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, że podniesione w skardze zarzuty są nieuzasadnione. Organ prawidłowo ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a swoje rozstrzygnięcie oparł na dokumentach, która zostały dołączone do akt sprawy. W ocenie Sądu pojazd w takiej formie, w jakiej został sprowadzony do Polski, na pewno nie stanowi całości zdolnej do samodzielnego poruszania się po drogach i nie jest możliwe jego użytkowanie zgodnie z przeznaczeniem jako samochód dostawczy. Pojazd jest ewidentnie niekompletny, stanowi w najlepszym razie zbiór części samochodowych, jednakże niezdolny do samodzielnego funkcjonowania, co zresztą potwierdza sam skarżący wskazując, że jest to "baza do dalszej adaptacji". Odnosząc się do jego twierdzeń, jakoby pojazd stanowił "kabinę z konsolą podwozia produkowaną przez Firmę [...], Sąd stwierdził, że zarówno załączona do akt administracyjnych sprawy broszura, jak i zapoznanie się z ofertą ww. firmy na jej stronie internetowej nie wskazuje, aby produkowała ona pojazdy w takiej formie jak ten przez niego sprowadzony, tj. w formie kabin z przednim fragmentem podwozia. Prezentowane formy to kompletne podwozia pojazdów transportowych z możliwością montażu różnych form zabudowy służącej do transportu towarów. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego Sąd stwierdził, że GIOŚ jest organem wyspecjalizowanym w sprawach dotyczących ochrony środowiska, w tym w sprawach dotyczących odpadów i ich międzynarodowego transportu, a tym samym mógł samodzielnie ocenić, czy w sprawie mamy do czynienia z odpadem, zwłaszcza dysponując szeregiem materiałów pozwalających ustalić stan pojazdu w chwili sprowadzenia na terytorium RP. Skargą kasacyjna od powyższego wyroku złożył T.L. wnosząc o jego uchylenie w całości oraz zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w związku: -a) z art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w przyjęciu, iż w niniejszej sprawie pojazd marki [...] o nr identyfikacyjnym nr [...] stanowi odpad o kodzie 16 01 04*, a skarżący T.L. stał się nielegalnym odbiorcą odpadu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w sytuacji gdy urządzenie nie stanowi pojazdu, a tym bardziej odpadu, a co za tym idzie skarżący nie dopuścił się procederu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów, - z art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i niedokonanie wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego i uznanie, iż pojazd nie został sprowadzony w stanie kompletnym, w stanie uniemożliwiającym jego bezpośrednie wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy w zebranym materiale dowodowym brak jest dowodów na poparcie tego twierdzenia, a w konsekwencji ustalenie okoliczności faktycznych niezgodnie z prawidłami logiki - w innym przypadku organ wywiódłby, że pojazd nie jest odpadem, gdyż przedmiotowy pojazd nie jest uszkodzony, gdyż stanowi on kabinę z konsolą podwozia produkowaną przez Firmę [...], która to firma produkuje konsole podwozia oraz różne konfiguracje podwozia np. zabudowa skrzyniowa, laweta itp. Pojazd ten posiada fabryczną możliwość zmiany zabudowy nadwozia, bez konieczności jego uszkadzania, czy też modyfikacji. Wnętrze pojazdu jest kompletne i niezniszczone. Pojazd nie nosi żadnej ingerencji i nie jest w żaden sposób uszkodzony, ani wadliwy. II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów, art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach poprzez ich zastosowanie i przyjęcie iż w niniejszej sprawie pojazd marki [...] o nr identyfikacyjnym nr [...] stanowi odpad o kodzie 16 01 04*, a skarżący T.L. stał się nielegalnym odbiorcą odpadu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w sytuacji gdy urządzenie nie stanowi odpadu, a co za tym idzie skarżący nie dopuścił się procederu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację mająca przemawiać za uznaniem skargi kasacyjnej za uzasadnioną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Mając na uwadze, że zarzuty kasacyjne podniesione skardze kasacyjnej dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego są powiązane ze sobą w ten sposób, że dotyczą w swej istocie bezzasadnego uznania przez organ jak i Sąd I instancji przedmiotu postępowania za odpad ocenę ich zasadności należy rozpocząć od zdefiniowania pojęcia odpad, z szczególnym uwzględnieniem, kiedy za odpad może być uznany pojazd mechaniczny jakim jest niewątpliwie samochód. Stosownie do treści art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3). Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Według orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej w skrócie "TSUE"), zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z dnia 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się", z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy nr 2008/98/WE, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Ponadto art. 191 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i pkt 19 dyrektywy nr 2008/98/WE. Zgodnie z orzecznictwem TSUE to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy nr 2008/98/WE, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Konkretne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą nr 2008/98/WE ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (por. podobnie wyroki z dnia: 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Ten przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy nr 2008/98/WE, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy nr 2008/98/WE dotyczą bowiem zapewnienia, aby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy ono jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania go w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy nr 2008/98/WE. Jednocześnie TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". W odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów zostały sporządzone wskazówki metodyczne Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 3 kwietnia 2008 r., z korektami pkt 2 z dnia 15 lipca 2008 r. oraz z 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów, które to wskazówki zostały sporządzone i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z dnia 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z dnia 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich rozporządzenia Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów. Niewątpliwie powołane wskazówki metodologiczne są pomocne w procesie wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu. Według owych wskazówek, transgranicznie przemieszczany pojazd wypełnia definicję "odpadu" określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, jeżeli: 1) poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument własności pojazdu, z którego wynika, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji, 2) poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument pojazdu inny niż w pkt 1, a uszkodzony pojazd wymaga napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów"; 3) z oświadczenia strony lub dokumentów (faktura) wynika, że zakupiono pojazd z przeznaczeniem na części; 4) przewożona jest część pojazdu lub pojedyncze części nienadające się do bezpośredniego zamontowania w pojazdach oraz części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko - części te są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz. U. Nr 201, poz. 1666). W dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia Nr 1013/2006 zostały uzgodnione wytyczne w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich należy interpretować rozporządzenie Nr 1013/2006. Z pkt 8 lit. e wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi wtedy, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d wytycznych). Pojęcie odpady określa zakres postępowania wyjaśniającego co do ustalenia istotnych okoliczności jakie organ musi ustalić, aby odpowiedzieć, czy przedmiot postępowania, którym w przedmiotowej sprawie jest samochód jest odpadem w znaczeniu wyżej podanym. Z akt sprawy administracyjnej wynika, że sprowadzony przez skarżącego kasacyjnie pojazd stanowił pojazd, który nie był kompletny. Sprowadzono bowiem została przednia cześć pojazdu bez tylnego mostu (pojazd ten był wyposażony tylko w dwa przednie koła), tylnego układu zawieszenia, układu hamulcowego oraz układu elektrycznego. Co jest w niniejszej sprawie szczególnie istotne sprowadzony w takim stanie pojazd nie był nowy w znaczeniu, że został nabyty bezpośrednio u producenta. Samochód marki [...] został zarejestrowany w [...] w 2015 roku jako samochód dostawczy, posiadający nadwozie zamknięte (furgon), o całkowitej masie [...] kg, został dopuszczony do ruchu [...] maja 2011 roku. Powyższe dane wynikają z znajdującego się w aktach sprawy dowodu rejestracyjnego. W przedłożonych do akt dokumentów wynika także w sposób bezsporny, że został on wyrejestrowany w 2019 roku, a więc przed nabyciem go przez skarżącego kasacyjnie. Znajduje także w aktach sprawy potwierdzenie, że producent oferuje nabywcom wspomniany markę pojazdu w kilku wersjach, w zależności od sposobu jego wykorzystania, a z tym związana jest rodzaj zabudowy tylniej części samochodu ( np. jako laweta, furgon). Uznać zatem należy, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone przez organ z zachowaniem zasad wynikających z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a przeprowadzona ocena zgromadzonego materiału dowodowego z zachowaniem zasady swobody oceny dowodów określonej w art. 80 k.p.a. Podkreślić należy, że skarżący kasacyjnie nie podważał stanu technicznego w jakim został sporny pojazd przywieziony, z [...] do Polski. Nie przedstawił także dowodów, które pozwoliłyby powyższe okoliczności dotyczące stanu technicznego samochodu, jak i sposobu wykorzystania w [...] kompletnego pojazdu, daty jego wyrejestrowania skutecznie podważyć. Powyższy stan techniczny pojazdu w chwili sprowadzenia do Polski znajduje także potwierdzenie w przedłożonej do akt sprawy dokumentacji fotograficznej jak i opisie pojazdu zamieszczonego w wypełnionym formularzu informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, którego to sporządzenie poprzedziły przeprowadzone oględziny pojazdu sprowadzonego przez stronę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów, art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach poprzez ich zastosowanie i przyjęcie iż w niniejszej sprawie pojazd marki [...] o nr identyfikacyjnym nr [...] stanowi odpad o kodzie 16 01 04*, a skarżący T.L. stał się nielegalnym odbiorcą odpadu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w sytuacji gdy urządzenie nie stanowi odpadu, a co za tym idzie skarżący nie dopuścił się procederu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów. Podstawą oceny tak sformułowanego zarzutu jest stanowisko skarżącego , że sprowadzony w opisanym wyżej stanie technicznym pojazd nie stanowi odpadu w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, odpadem jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany, który stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. W rozpoznawanej sprawie nie może budzić wątpliwości , że skarżący kasacyjnie sprowadził do Polski nie samochód, a jedynie jego cześć tj. kabinę z jej wyposażeniem. Z zapisów wynikających z dołączonego do akt dowodu rejestracyjnego samochodu wynika, że ten stanowił cześć pojazdu będącego samochodem dostawczym w skład, którego obok sprowadzonej do Polski przedniej pojazdu, wchodziła tylnia cześć będąca w postaci zamkniętego nadwozia, tylni układ zawieszenia wraz kołami, kompletny układ hamulcowy oraz układ elektryczny, nie wspominając już o pozostałej części ramy na której powyższe części były zamontowane. Nie jest istotne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczność, że producent przewiduje różne warianty zagospodarowania tylniej części samochodu, przy wykorzystaniu jego przedniej części o takiej samej konstrukcji. W niniejszej sprawie jest istotne, że przed wyrejestrowaniem samochodu sprowadzona do Polski część (kabin) stanowiła jedynie fragment całości jakim był samochód dostawczy. Z chwilą wyrejestrowania samochodu, zdemontowania (odłączenia) tylniej części nadwozia wraz z tylnim zawieszeniem oraz układem hamulcowym i układem elektrycznym oraz tylniej części ramy, sprowadzona do Polski jego przednia część utraciła istotne cechy samochodu, a tym samym nie może być wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem. Nie ulega wątpliwości, że konieczne naprawy jakie należało by wykonać, aby sprowadzona cześć - kabina mogła ponownie być uznana za samochód przekraczają zakres drobnych napraw. Wyrejestrowanie samochodu, demontaż jego tylniej części wraz z tylnim układem zawieszenia i sprzedaż tylko kabiny, świadczy, że mamy do czynienia z pozbyciem się rzeczy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach. Możliwość ponownego zamontowania brakujących tak istotnych w/w elementów, aby kabina mogła zostać uznana za samochód nie ma wpływu na jej kwalifikacje na moment sprowadzenia do Polski jako odpadu. Skoro sprowadzona przez stronę skarżąca kabina samochodu była odpadem jej sprowadzenie do Polski wymagało zachowane zasad określonych w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, uprzedniego zgłoszenia i uzyskania zgody właściwych organów państwa, z którego odpad był sprowadzony oraz państwa przyjmującego. Wobec braku zachowania wymaganej procedury zasadnie organ zastosował w niniejszej sprawie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w związku z art. 24 ust. 3 lit a rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 roku w sprawie przemieszczania odpadów, art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach. Mając powyższe na uwadze uznając, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
23 września 2024
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Sędziowie
Jerzy Stelmasiak /przewodniczący/ Sławomir Pauter /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny