III OSK 2329/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Krzysztof Poseniak po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 364/23 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 1084/kadr/22 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 6 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 364/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi J.C. ("skarżąca") na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także "Minister", "organ") z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 1084/kadr/22 w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy, oddalił skargę. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym sprawy. Skarżąca, beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym mężu T.C., wnioskiem z dnia 1 października 2018 r. wystąpiła do Ministra o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626), dalej "ustawa zaopatrzeniowa". W uzasadnieniu wniosku podała, że jej zmarły mąż pełnił służbę od 1972 r. w Wydziale Ruchu Drogowego Milicji Obywatelskiej. Z biegiem czasu został skierowany na szkolenie w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w L. Od 31 lipca 1990 r. do 7 stycznia 1997 r. był skierowany do Centrum Szkolenia Policji w L. Zakończył służbę w Policji w 1997 r. w związku z orzeczeniem niezdolności do służby, co było związane z wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w 1996 r. Wnioskodawczyni podkreśliła, że jej mąż był wielokrotnie odznaczany i nagradzany za wzorową służbę, dwukrotnie był delegowany na szkolenia we Francji i Anglii. Po 1990 r. przeszedł pozytywnie weryfikację i został przyjęty do Policji. Był działaczem związku zawodowego policjantów. Ponadto wnioskodawczyni opisała szczegółowo historię swojego życia, a także trudną sytuację materialną, w której się znalazła po obniżeniu jej świadczenie emerytalnego. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr 396/kadr/21 Minister odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, a przesłanki te musza być spełnione łącznie. W sytuacji, w której były funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 8 lat i 10 miesięcy, co stanowi około 36% ogółu jego służby, nie może być mowy o krótkotrwałości, ani w ujęciu bezwzględnym, ani proporcjonalnym, tym samym pierwsza powołana przesłanka nie została spełniona. Minister wyjaśnił, że w zaistniałej sytuacji nie sposób stwierdzić, by był władny zastosować uprawnienie wynikające z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej z uwagi na to, że zdecydowana część służby męża wnioskodawczyni pełniona była na rzecz totalitarnego państwa. W związku natomiast z tym, że obie przesłanki muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione, niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej, zasadnym jest więc odmówienie zastosowania wobec wnioskodawczyni art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2362/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję MSWiA z dnia 16 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu Sąd, odwołując się do orzecznictwa, wskazał, że art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zawiera w istocie jedną przesłankę "szczególnie uzasadnionego przypadku", którą należy rozważać z uwzględnieniem kryteriów "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" (tak np: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19; publ. CBOSA). Dalej Sąd podniósł, że w tym samym wyroku NSA podkreślił, że "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ poprzez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. W świetle powyższego, zdaniem NSA, "należy przyjąć, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r." bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu". Sąd podniósł, że w świetle powyższego nie można zaakceptować stanowiska organu przedstawionego w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym dla zastosowania wyłączenia z art. 8a ust. 1 ww. ustawy obie przesłanki (wymienione w punktach 1 i 2) muszą być spełnione łącznie, zaś niespełnienie choćby jednej z nich skutkuje odmową wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i 24a tej ustawy. Stanowisko to jest niezgodne z poglądem prezentowanym w powołanym wyżej orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, które podziela Sąd w składzie orzekającym. Sąd wskazał, że przyjęcie przez organ, iż w sprawie nie występuje element "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." nie jest zatem wystarczające do wydania decyzji odmownej w sytuacji, gdy organ nie dokonał oceny, czy w niniejszej sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" umożliwiający zastosowanie wyłączenia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ze względu na charakter służby męża skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, po dniu 12 września 1989 r. WSA w Warszawie podkreślił, że dla stwierdzenia "rzetelności" działania funkcjonariusza nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Narażanie zdrowia i życia nie stanowi bowiem warunku rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, lecz zostało potraktowane jako dodatkowy element oceny tego kryterium. We wskazaniach do dalszego postępowania Sąd podał: "Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku. Dokona analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" w niniejszej sprawie przy uwzględnieniu wykładni art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanych wyżej orzeczeniach. W związku z tym, wypełniając obowiązki określone w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., organ dokona oceny charakteru służby męża skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. Weźmie przy tym pod uwagę stanowisko NSA prezentowane w ww. orzeczeniach akcentujące "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, której istota koncentruje się na potrzebie badania konkretnych spraw określonych indywidualnych osób ze świadomością, że restrykcyjne ustawowe domniemanie "służby na rzecz totalitarnego państwa" zrównuje - w zakresie statusu istotnego z punktu widzenia zaopatrzenia emerytalnego - osoby, które bezpośrednio angażowały się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, a zatem takie, których postawa z dzisiejszej perspektywy aksjologicznej jest oceniana negatywnie, z takimi osobami, których aktywność wprawdzie nie pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego, jednakże ograniczała się wyłącznie do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji pejoratywnych. Ponadto organ uwzględni przebieg służby męża skarżącej po dniu 12 września 1989 r. przedstawiony w piśmie Komendanta Głównego Policji z dnia 10 maja 2019 r., charakter pełnionych przez niego zadań i obowiązków oraz otrzymane wyróżnienia i nagrody. Zasługi i osiągnięcia męża skarżącej w służbie po dniu 12 września 1989 r. nie mogą być przez organ pominięte, godziłoby to bowiem w zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 K.p.a. oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Rozpatrując sprawę ponownie MSWiA decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z pismem IPN stanowiącym informację o przebiegu służby Nr 346168/2018, T.C. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej w okresie od dnia 1 października 1981 r. do dnia 31 lipca 1990 r., tj. przez 8 lat i 10 miesięcy, podczas gdy całkowity okres służby ww. wynosi 24 lata, 2 miesiące i 26 dni (od dnia 6 grudnia 1972 r. do dnia 28 lutego 1997 r.). Do wysługi emerytalnej zaliczono również zasadniczą służbę wojskową od dnia 22 października 1968 r. do dnia 14 października 1970 r., tj. 1 rok, 11 miesięcy i 24 dni. Z kolei z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. IPN BU 1756/475, przekazanych pismem z dnia 23 września 2020 r., (znak: BU IV-3-5374-11471(4)/18) przez IPN nie wynika, aby T.C. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Minister wskazał również, że w otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z dnia 10 maja 2019 r. przekazano informację dotyczącą przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że T.C. po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. Nie odnotowano żadnych kar dyscyplinarnych wymierzonych byłemu funkcjonariuszowi czy też prowadzonych wobec niego postępowań karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów potwierdzających udział wymienionego w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Ponadto z informacji dotyczącej przebiegu służby przekazanej przez Komendanta Głównego Policji wynika, iż T.C. w toku pełnionej służby nie zostały nadane jakiekolwiek ordery/odznaczenia państwowe, czy też odznaki/medale resortowe. Organ podniósł, że całkowity okres pełnionej przez T.C. służby wynosi 24 lata, 2 miesiące i 26 dni, natomiast służba pełniona przez niego na rzecz totalitarnego państwa - jak wynika z Informacji o przebiegu służby przekazanej przez IPN — to okres 8 lat i 10 miesięcy, co stanowi ok. 36,4% ogółu służby. W ocenie Ministra ponad ośmioipółletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego, zarówno według kryterium obiektywnego - samego upływu czasu, jak i biorąc pod uwagę typowy przebieg służby funkcjonariusza, w którym po takim okresie nabywa się pewne uprawnienia związane ze stażem służby. Organ zaznaczył, że skoro T.C. pełnił przez ww. okres służbę na rzecz totalitarnego państwa, to - zdaniem organu - z całą pewnością pozwoliło to mu dokładnie zaznajomić się ze specyfiką realizowanych przez niego zadań oraz ich charakterem. W ocenie organu strona nie spełnia zatem przesłanki stypizowanej w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Minister następnie, analizując rzetelności pełnienia przez byłego funkcjonariusza służby po dniu 12 września 1989 r., wskazał, że z opinii przesłanej przez Komendę Główną Policji wynika, iż T.C. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe. W analizowanych materiałach nie stwierdzono kar dyscyplinarnych. Dodatkowo, w stosunku do byłego funkcjonariusza nie były prowadzone postępowania karne lub karno-skarbowe. Ponadto w okresie pełnienia służby ww. miał podwyższane uposażenie zasadnicze, a także miał wielokrotnie podwyższany dodatek służbowy. Jakkolwiek w otrzymanej dokumentacji wskazano, iż brak jest dowodów, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia, to powyższe nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Organ stwierdził, że na kanwie orzecznictwa NSA w istocie kluczowe znaczenie w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były funkcjonariusz angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Minister wskazał, że z analizy dokumentacji wynika, iż komórka organizacyjna, w której T.C. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa (tj. Wydział V-2 Komendy Stołecznej Milicji Obywatelskiej) odpowiadała za kontrolę operacyjną gospodarki, a została utworzona ze względu na dużą koncentrację przemysłu w W. Co więcej, do realizowanych przez byłego funkcjonariusza w ww. wydziale obowiązków nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, co - na gruncie przedmiotowej sprawy - mogłoby ewentualnie wpłynąć na korzyść strony, lecz wykonywał on pracę stricte o charakterze operacyjnym. Organ przytoczył fragment wniosku personalnego z dnia 7 czerwca 1982 r. (k. 167 sygn. akt IPN BU 1756/475), wskazującego na rodzaj wykonywanych przez T.C. zadań w SB, cyt.: "(...) Posiada duże doświadczenie w pracy operacyjnej Ponadto we wniosku z dnia 22 października 1985 r. do Komendanta Wyższej Szkoły Oficerskiej MSW w sprawie mianowania ww. na stanowisko wykładowcy (k. 183 sygn. akt IPN BU 1756/475) wskazano, cyt.: "(...) Powierzone mu zadania w zakresie działań operacyjnych jako dowódcy grupy wykonywał rzetelnie i z odpowiedzialnością. (...)". W ocenie Ministra bezsprzecznym jest, iż prowadzenie szeroko zakrojonych praktyk, mających na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy opozycji, w tym w szczególności NSZZ "Solidarność", charakterystyczne są dla ustroju państwa totalitarnego. Stąd też zdaniem organu zbytecznym byłoby podejmowanie głębszego argumentowania, że z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa czynności tego typu są nie do przyjęcia. Sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając już aspekt stosowanych przy tym metod, które - jak powszechnie wiadomo - niewątpliwie wiązały się z łamaniem praw człowieka. Organ podkreślił przy tym, że zakończenie okresu pełnienia służby na rzecz państwa totalitarnego nie wynikało z woli strony, lecz było rezultatem likwidacji i transformacji struktur organów bezpieczeństwa, wynikających ze zmian ustrojowych w Polsce. Organ zwrócił też uwagę na to, że były funkcjonariusz podnosił swoje kwalifikacje zawodowe także w Wyższej Szkole Oficerskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w L. Organ opisał charakter tej Szkoły i jej zadania. Minister zwrócił uwagę, że zarówno podchorążowie, jak i kadra wykładowa mieli obowiązek odbywania w okresie letnim praktyk. Miały one przygotować absolwentów do pracy na stanowiskach oficerskich, a przede wszystkim pozwolić zgłębić tajniki pracy operacyjnej. W zależności od studiowanej specjalności uczyli się pozyskiwać tajnych współpracowników, zakładać podsłuchy, robić zdjęcia z ukrycia, śledzić itd. Dostawali również do analizy i oceny aktualnie prowadzone przedsięwzięcia oraz te zarchiwizowane. Każdemu podchorążemu na ten okres przydzielano opiekuna, z reguły doświadczonego oficera, który sprawował nad nim nadzór. Wykładowcom coroczne praktyki miały pomóc w śledzeniu innowacji wprowadzanych w resorcie, a przez to silniej powiązać wykładaną przez nich teorię z praktyką. W ocenie organu realizowany przez WSO w L. kierunek kształcenia w znacznej mierze wyspecjalizowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii. Pomimo, iż wliczeni w stan słuchaczy byli nie tylko funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa, ale i Milicji Obywatelskiej, to ogólna specyfika edukacji wpisana niewątpliwie była w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego. Minister zwrócił również uwagę, że były funkcjonariusz chciał także podnosić swoje kwalifikacje zawodowe w ww. jednostce jako pracownik dydaktyczny, o czym świadczy raport do Komendanta WSO MSW w L. z dnia 10 maja 1984 r. (tj. k. 175 sygn. akt IPN BU 1756/475), w którym stwierdzono cyt.: "(...) Zwracam się z uprzejmą prośbą do Towarzysza Komendanta o wyrażenie zgody na podjęcie przeze mnie pracy w Zakładzie VII WSO MSW w charakterze pracownika dydaktycznego.(...)". Zdaniem organu o zaangażowaniu zmarłego funkcjonariusza w realizację zadań w strukturach SB świadczy również opinia służbowa z dnia 17 maja 1984 r. (tj. k. 176-177 sygn. akt IPN bu 1756/475), tu cyt. "(...) Młodszy chorąży T.C. podczas trzyletniego pobytu w WSO okazał się zdolnym studentem o znacznej wiedzy zawodowej i ogólnej. Po dotychczas zrealizowanych pięciu semestrach osiągnął średnią wynoszącą 4,4 (...) W stosunku do przełożonych szczery, bezpośredni, taktowny, polecenia wykonuje z dużym zaangażowaniem. (...) Uważam, iż spełnia wymogi stawiane Kadrze dydaktycznej WSO i będzie dobrym pracownikiem." MSWiA uznał, że z powyższych informacji wynika, iż przełożeni byli usatysfakcjonowani z wyników, jak i poziomu realizowanych przez niego obowiązków służbowych. Były funkcjonariusz był w pełni świadomy co do zawodowej przynależności do SB, z czego czerpał konkretne korzyści. W ocenie organu niewątpliwie ww. identyfikował się z realizowanymi przez ten ustrój zadaniami i funkcjami, zaś jego aktywność zawodowa nie ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w aparacie organizacyjnym państwa totalitarnego. T.C. był całkowicie samodzielnym, wyróżniającym się i w pełni zaangażowanym funkcjonariuszem SB, który niewątpliwie miał swój udział w budowie aparatu represyjnego Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Ponadto Minister wskazał, że były funkcjonariusz nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał on się również własną inicjatywą mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową - z punktu widzenia ówczesnej władzy - postawę ideowo-polityczną. Wskazał przy tym na polityczną aktywność zawodową funkcjonariusza, która przejawiała się m.in. w przynależności do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Organ uznał, że taka postawa T.C. była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego. Z kolei służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w tym przypadku zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju. Reasumując organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka stypizowana w art. 8a ust 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej. Jednakże uwzględniając długotrwałą służbę byłego funkcjonariusza na rzecz totalitarnego państwa, brak szczególnych osiągnięć w służbie dla wolnego i demokratycznego państwa, a także biorąc pod uwagę operacyjny charakter wykonywanych przez niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, w ocenie Ministra, przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z wymienionego wyżej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy. Powyższą decyzja MSWiA z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 1084/kadr/22 stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. MSWiA w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wskazując w uzasadnieniu, że organ prawidłowo uznał, że służby męża skarżącej pełnionej przed dniem 31 lipca 1990 r. nie można ocenić jako działalności ograniczającej się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym, że działalność ta nie ma - z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - konotacji pejoratywnych. Organ podkreślił, że skarżący był funkcjonariuszem operacyjnym, wykonującym zadania związane z istotą Służby Bezpieczeństwa. Zdaniem Sądu, stanowiska tego nie można zakwestionować. W sprzeczności z powyższym nie stoi treści pisma IPN z dnia 26 października 2022 r., z którego Sąd przeprowadził dowód. Pismo to zawiera jedynie informację, że w dokumentach dotyczących męża skarżącej IPN BU 1509/2528 oraz IPN BU 1509/2614, tj. dokumentach administracyjnych dotyczących studenta WSO MSW w L., nie odnaleziono dziennika praktyk, oraz że w materiałach tych brak jest informacji, aby mąż skarżącej jako słuchacz tej szkoły brał udział w akcjach dotyczących przywracania ładu i porządku publicznego na ulicach i w zakładach pracy. W piśmie tym IPN wyjaśnił również, że słuchacze WSA w L. brali udział, w ramach prowadzonych praktyk, w różnego rodzaju działaniach jak np. operacje werbunkowe czy też zabezpieczenie wydarzeń masowych (w tym demonstracji i pielgrzymek). IPN wskazał, że w przypadku każdego słuchacza biorącego udział w takim działaniu, powinno to zostać opisane w dzienniku praktyk, zarchiwizowanym razem z kartami egzaminacyjnymi oraz indeksem. Opisany wyżej dokument nie dowodzi, że w materiałach IPN brak jest informacji aby T.C. brał udział w akcjach dotyczących przywracania ładu i porządku publicznego na ulicach i w zakładach pracy na terenie stolicy podczas stanu wojennego. Pismo to wskazuje jedynie na brak takich dokumentów w aktach IPN BU 1509/2528 oraz IPN BU 1509/2614. Akta osobowe skarżącego, które organ poddał analizie noszą numer IPN BU 1756/475. Z dokumentów znajdujących się w tych aktach, wynika zaś, że mąż skarżącej wykonywał w czasie służby czynności stricte operacyjne, w tym że "W okresie stanu wojennego brał aktywny udział w akcjach specjalnych w stołecznych zakładach pracy takich jak "Huta W." czy "FSO Ż." (...)". Ani we wniosku inicjującym postępowanie w sprawie, ani też w skardze, skarżąca nie wskazała na inny charakter służby jej męża. Nie podała żadnych faktów z przebiegu jego służby, które pozwalałyby podważyć stanowisko organu co do rodzaju wykonywanych w jej trakcie czynności. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zaskarżając go w całości i wnosząc o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.), ewentualnie: 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 grudnia 2022 r. nr 1084/kadr/22 na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. jako wydanej z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, w każdym przypadku: 3. zasądzenie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego (i/lub kosztów za obie instancje sądowe), w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i 200 p.p.s.a. V. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. VI. dodatkowo, na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., o przeprowadzenie - w drodze wyjątku przez Naczelny Sąd Administracyjny - uzupełniającego dowodu z dokumentu, tj. wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, XIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt XIII 1U 17932/18 wraz z uzasadnieniem w sprawie odwołania skarżącej od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie z dnia 14 lipca 2017 r. nr KRR 1040218/VV w przedmiocie wysokości policyjnej renty rodzinnej, odsetki. Dowód ten ma istotne znaczenie dla sprawy i nie spowoduje przedłużenia postępowania, a przyczyni się do jej należytego wyjaśnienia, ponieważ Sąd Okręgowy stwierdził, że cyt. "Mając zatem na uwadze powyższą wykładnię pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", w świetle poczynionych przez Sąd ustaleń faktycznych brak - jak to już wskazano - dowodów jakoby T.C. w okresie od 15 września 1981 roku do 31 lipca 1990 roku służył na rzecz totalitarnego państwa we wskazanym wyżej rozumieniu art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Z pewnością nie świadczy o tym dostatecznie sam fakt zatrudnienia w określonej formacji, w okresie wskazanym w zaświadczeniu z IPN". Sąd Okręgowy oceniał w zasadzie ten sam materiał dowodowy i służbę tego samego funkcjonariusza (męża skarżącej), co Minister i doszedł do biegunowo przeciwstawnych wniosków. Zatem także w świetle tego dowodu uzupełniającego brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: a. art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie przez sąd pierwszej instancji, że ponownie rozpatrując sprawę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w zaskarżonej decyzji zastosował się zarówno do oceny prawnej, jak i wykonał wytyczne co do dalszego postępowania zawarte w prawomocnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2362/21 (dalej "wyrok") uwzględniającym skargę skarżącej i uchylającym poprzednią decyzję MSWiA z dnia 16 kwietnia 2021 r. nr 396/kadr/21, podczas gdy uznanie sądu pierwszej instancji jest błędne, ponieważ Minister nie dokonał analizy przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty korupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (dalej w skrócie jako "ustawa zaopatrzeniowa") przez pryzmat oceny prawnej wyrażonej w powołanym wyroku, a w szczególności nie dokonał "indywidualistycznej" wykładni przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i w ogóle nie wykonał wytycznych zawartych w wyroku, co skutkowało błędnym oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast jej uwzględnieniem; b. art. 170 p.p.s.a. poprzez błędną odmowę uznania przez sąd pierwszej instancji mocy wiążącej prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2362/21, w którym sąd zawarł wykładnię prawa materialnego tj. przepisów ustawy zaopatrzeniowej, w tym przede wszystkim art. 8a ust. 1 tej ustawy i sformułował jednoznaczne wytyczne co do dalszego postępowania, a mimo to Minister, a za nim sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku dokonali analizy dwóch przesłanek na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej w oderwaniu od treści ww. wyroku oraz jego uzasadnienia, tj.: 1/ krótkotrwałej służby (męża skarżącej) przed dniem 31 lipca 1990 r., 2/ rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, podczas gdy w tej sprawie przepisy prawa materialnego nie uległy zmianie, a zatem zgodnie z mocą wiążącą ww. wyroku organ miał za zadanie zbadać - mając przy tym na uwadze precyzyjne wytyczne co do dalszego postępowania, a sąd poddać kontroli - czy w tej sprawie "występuje szczególnie uzasadniony przypadek", czego organ nie uczynił, a co sąd pierwszej instancji wbrew prawu zaakceptował; tym samym sąd orzekł wbrew mocy wiążącej prawomocnego wyroku, co z kolei skutkowało błędnym oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast jej uwzględnieniem; c. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 769 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez nierozstrzygnięcie niniejszej sprawy w jej granicach, polegające na błędnym uznaniu przez sąd pierwszej instancji, że zaskarżona decyzja Ministra nie została wydana z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i tym samym nie nosi ona cech dowolności, podczas gdy organ nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności sprawy dotyczących charakteru służby męża skarżącej zarówno przed dniem 31 lipca 1990 r., jak i po dniu 12 września 1989 r. i w konsekwencji wadliwie stwierdził, że w tej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, co skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o nieprawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy, jak również doprowadziło do wadliwego oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast jej uwzględnienia; 2. w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: a. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez sąd pierwszej instancji, że warunkiem koniecznym zastosowania tego przepisu jest spełnienie przez skarżącą dwóch przesłanek w nim zawartych tj. 1/ krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r., 2/ rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., podczas gdy prawidłowa wykładnia tej normy - wynikająca z utrwalonej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego - wskazuje w sposób klarowny i niewątpliwy, że dla zastosowania przepisu art. 8a ust. 1 ww. ustawy konieczne jest "występowanie szczególnie uzasadnionego przypadku", badane w oparciu o indywidualną, a nie abstrakcyjną ocenę konkretnego przypadku, zaś błędna wykładnia Ministra dokonana w zaskarżonej decyzji, którą bezkrytycznie podzielił sąd pierwszej instancji, doprowadziła do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. zamiast jej uwzględnienia. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty zostaną rozpoznane łącznie, gdyż pozostają ze sobą w ścisłym związku. Zgodnie z będącym przedmiotem sporu przepisem art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Z kolei z ust. 2 wynika, że do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24. Przepis ten został sformułowany przy użyciu pojęć nieostrych, takich jak: "szczególnie uzasadnione przypadki", "krótkotrwała służba", "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków", przy czym w przypadku pojęcia "krótkotrwała służba" stopień nieostrości jest tak znaczny, że czyni to pojęcie w istocie pojęciem nieczytelnym. Ponadto dla ustalenia treści normy materialnoprawnej zawartej w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej należy zwrócić uwagę, że ustawodawca posłużył się nie tylko wskazanymi wyżej pojęciami nieostrymi, ale zdefiniowanym ustawowo zwrotem "osoby pełniącej służbę, o której mowa w art. 13b ustawy", który również wymaga złożonych procesów interpretacyjnych. Konieczne jest zatem ustalenie zarówno treści tego pojęcia na tle unormowań ustawy zaopatrzeniowej, jak i charakteru regulacji prawnych odnoszących się do tego pojęcia. Służba, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, to "służba na rzecz totalitarnego państwa", którą ustawodawca definiuje jako "służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. w wymienionych w ustawie cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach" (art. 13b ust. 1 ustawy) oraz służbę na etatach oraz w ramach szkoleń, kursów, a także oddelegowania w określonych instytucjach, wskazanych w ustawie (art. 13b ust. 2 ustawy)", chyba że służba ta rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r., bądź której obowiązek wynikał z przepisów o powszechnym obowiązku obrony (art. 13c ustawy zaopatrzeniowej). Z powyższej definicji ustawowej wynika, że okolicznościami przesądzającymi o kwalifikacji służby danej osoby jako "służby na rzecz totalitarnego państwa" są wyłącznie ramy czasowe i miejsce pełnienia służby. Z tego wypływa wniosek, iż ustawodawca posługuje się kryterium formalnym w odniesieniu do pojęcia służby na rzecz totalitarnego państwa. Należy jednak mieć na uwadze, że definicja tego wyrażenia językowego, na co wskazują pozostałe, analizowane niżej, unormowania ustawy zaopatrzeniowej, nie jest jednak ukierunkowana na objęcie restrykcyjnymi regulacjami ustawy zaopatrzeniowej tych funkcjonariuszy, którzy wprawdzie pełnili służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, jednakże ich działalności nie można ocenić negatywnie z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego i chronionych przez to państwo praw słusznie nabytych do zaopatrzenia społecznego. Definicja ustawowa "służby na rzecz totalitarnego państwa" przedstawia się jako kryterium wyjściowe w analizie sytuacji prawnej indywidualnych funkcjonariuszy, mające w istocie konstrukcję ustawowego domniemania o istnieniu podstawy prawnej do obejmowania wszystkich funkcjonariuszy pełniących służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji, restrykcyjnymi unormowaniami w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Domniemanie to jednak może być obalone w konkretnym stanie faktycznym między innymi z uwagi na charakter, rodzaj wykonywanych czynności, których nie można ocenić negatywnie albo właśnie ze względu na brak faktycznego sprawowania służby w jakimś okresie. Wniosek powyższy znajduje uzasadnienie w tych unormowaniach ustawy zaopatrzeniowej, które wprost przewidują w określonych sytuacjach wyłączenie restrykcyjnych unormowań w zakresie ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego wobec funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę w czasie i miejscach wskazanych w ustawowej definicji będąc przez to funkcjonariuszami pełniącymi "służbę na rzecz totalitarnego państwa". Unormowania te zawarte zostały w art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej oraz właśnie w art. 8a ust. 1 tej ustawy. Z treści art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że ustalenie emerytury, renty inwalidzkiej i renty rodzinnej w sposób wskazany w art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1, nie następuje wobec wskazanych w tych przepisach osób, jeżeli osoby te udowodnią, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęły współpracę i czynnie wspierały osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego, chodzi przy tym właśnie o osoby, "które pełniły służbę na rzecz totalitarnego państwa, o których mowa w art. 13b, i która pozostawały w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r." przy przyjęciu, że "za służbę na rzecz totalitarnego państwa uznaje się służbę od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r." w wymienionych w ustawowym katalogu cywilnych i wojskowych instytucjach i formacjach. Ustawodawca w treści art. 15c ust. 6 (i odsyłających do treści tego przepisu regulacjach art. 22a ust. 6 i art. 24a ust. 6) ustawy zaopatrzeniowej wyraźnie rozróżnia charakter działalności w ramach służby odbywanej w warunkach państwa totalitarnego od formalnego kryterium "okresu służby na rzecz państwa totalitarnego" stanowiąc wprost, że restrykcyjnych unormowań zawartych w przepisach ustawy zaopatrzeniowej "nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego". Wykładnię powyższą wzmacnia treść art. 13a ust. 4 ustawy zaopatrzeniowej, zgodnie z którą sporządzana przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu informacja o przebiegu służby "na rzecz totalitarnego państwa" zawiera zarówno dane istotne z punktu widzenia legalnej definicji "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. wskazanie okresów służby na rzecz totalitarnego państwa, o których mowa w art. 13b, jak i inne dane, tj. informację "czy z dokumentów zgromadzonych w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wynika, że funkcjonariusz w tym okresie, bez wiedzy przełożonych, podjął współpracę i czynnie wspierał osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego", a zatem informację dotyczącą nie tylko "okresu służby na rzecz państwa totalitarnego", lecz również dotykającą charakteru działalności w ramach służby odbywanej w warunkach państwa totalitarnego, tj. kwestii bezpośredniego angażowania się w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, co – w przypadku angażowania się w działalność nie korespondującą z zadaniami i funkcjami państwa totalitarnego – z mocy samego prawa wyłącza stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b ustawy (art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5, art. 24a ust. 4). Nie jest zatem wystarczające dla stosowania restrykcyjnych unormowań ustawy zaopatrzeniowej - co mogłaby sugerować wykładnia językowa art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie uwzględniająca pozostałych unormowań tej ustawy – poprzestanie wyłącznie na ustaleniu "okresów służby na rzecz totalitarnego państwa", lecz konieczne staje się również dążenie do ustalenia pełnej treści pojęcia "służby na rzecz totalitarnego państwa", znajdującej oparcie w przepisach tej ustawy odczytywanych w zgodzie z konstytucyjnymi zasadami wyznaczającymi standardy demokratycznego państwa prawnego. Samo pojęcie "państwa totalitarnego" ma z punktu widzenia aksjologii demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) jednoznacznie negatywne znaczenie, co oznacza, że charakter taki ma również "służba na rzecz" takiego państwa. "Służba kogoś na czyjąś rzecz" ma charakter zindywidualizowany, odznaczający się osobistym zaangażowaniem i oznacza działalność bezpośrednio ukierunkowana "na korzyść", "na potrzeby" podmiotu, któremu się służby, co w przypadku służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym oznacza zindywidualizowane zaangażowanie się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie przez to państwo jego ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji. Służba "na rzecz" państwa nie musi być jednak tożsama ze służbą pełnioną w okresie istnienia tego państwa i w ramach istniejących w tym państwie organów i instytucji. Nie każde bowiem nawiązanie stosunku prawnego w ramach służby państwowej wiąże się automatycznie ze zindywidualizowanym zaangażowaniem bezpośrednio ukierunkowanym na realizowanie charakterystycznych dla ustroju tego państwa jego zadań i funkcji. Charakteru służby "na rzecz" państwa o określonym profilu ustrojowym nie przejawia ani taka aktywność, która ogranicza się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji tego państwa, ani tym bardziej taka aktywność, która pozostaje w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej w sposób wyraźny akcentują taką aktywność funkcjonariuszy "z okresu totalitarnego państwa", która pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego i stanowią podstawę - na warunkach wskazanych w tych unormowaniach – wyłączenia restrykcyjnych regulacji art. 15c ust. 1, art. 22a ust. 1 i art. 24a ust. 1 tej ustawy właśnie wobec osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, których aktywność pozostawała w bezpośredniej opozycji do zadań i funkcji państwa totalitarnego. Udowodnienie tego rodzaju aktywności powoduje więc, że osoba, której sytuacja ze względu na okres i miejsce pełnionej służby nadal mieści się w zakresie ustawowej definicji "służby na rzecz totalitarnego państwa" traktowana jest przez ustawodawcę jako osoba, względem której nie znajdują aksjologicznego uzasadnienia restrykcyjne unormowania wprowadzające odstępstwa od ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Skoro tego rodzaju restrykcyjne unormowania znajdują uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji, to brak racjonalnych podstaw do przyjęcia, aby unormowania te znajdowały uzasadnienie aksjologiczne wobec osób, których aktywność w przeszłości ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, bez bezpośredniego zaangażowania w realizację specyficznych – z punktu widzenia podstaw ustrojowych – zadań i funkcji państwa totalitarnego. Unormowania art. 15c ust. 5 i 6, art. 22a ust. 5 i 6, art. 24a ust. 4 i 6 ustawy zaopatrzeniowej nie obejmują jednak sytuacji takich właśnie osób, wymienionych w art. 13b w związku z art. 13c ustawy, których aktywność ograniczała się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego. Właściwym wydaje się również sięgnięcie do wykładni celowościowej przepisów analizowanej ustawy. Przyjęcie bowiem, że zawarte w art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej określenie: "służba na rzecz totalitarnego państwa", odwołujące się wyłącznie do ram czasowych i miejsc pełnienia służby, miałoby być kryterium przesądzającym, że według ustawy sam fakt pełnienia służby w określonym czasie i miejscu bez względu na to, czy służba ta charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też ograniczała się do zwykłych, standardowych działań, czynności, które zawsze były i są podejmowane w każdej służbie publicznej, jest nie do zaakceptowania z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawnego, chronionych przez to państwo wartości i realizowanych przez nie celów, w tym z punktu widzenia korespondującej z tymi standardami, wartościami i celami zasady równości wobec prawa, zgodnie z którą prawo w imię równości powinno indywidualizować sytuację obywateli ze względu na pewne cechy istotne, a więc relewantne. Mając powyższe na uwadze, regulację zawartą w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten, objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa", jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Stąd też treść art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej może stanowić podstawę do wyłączania restrykcyjnych unormowań ustawy w drodze indywidualnego aktu administracyjnego, tj. decyzji administracyjnej rozstrzygającej konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Dokonana wyżej wykładnia przesłanki "osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b", do jakiej odsyła art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, determinuje również wykładnię określonej w tym przepisie przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Należy przyjąć, że przesłanka ta obejmując sytuacje pozostające w związku ze służbą wykonywaną w okresie "służby na rzecz totalitarnego państwa", tj. w granicach wyznaczonych treścią art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej, jest zrealizowana wtedy, gdy postawy osoby objętej zakresem art. 13b w związku z art. 13c ustawy zaopatrzeniowej nie można ocenić pejoratywnie z punktu widzenia standardów demokratycznego państwa prawa, tj. gdy działalność takiej osoby nie charakteryzowała się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu, a była aktywnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, co w konsekwencji przesądza o braku uzasadnionych podstaw wyłączania w stosunku do tej osoby ogólnych zasad ustalania wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego. Wykładnię istotnego i zasadniczego znaczenia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" wzmacnia sposób użycia przez ustawodawcę zwrotu: "szczególnie uzasadnione przypadki" w treści zdania zawartego w art. 8a ust. 1 ustawy. Mowa tu o "szczególnie uzasadnionych przypadkach, (...) ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia". W języku polskim zwrot "ze względu na" oznacza "z przyczyn, powodów, okoliczności skłaniających do takiego, a nie innego działania" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, Warszawa 1999, s. 589). Wśród synonimów zwrotu "ze względu na" można wskazać takie zwroty, jak m.in.: "biorąc pod uwagę", "mając na uwadze", "odnosząc się", "w nawiązaniu", "w związku", "z uwagi na", "zważywszy na". Użyty w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej zwrot "ze względu na" ukierunkowuje zatem na pewne istotne okoliczności mogące mieć znaczenie dla ustalenia zaistnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków", którymi to okolicznościami są – w rozumieniu ustawy - krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Jak wynika z treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej ustawodawca nie ograniczył się do wskazania kryteriów "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", lecz kryteria te powiązał z przesłanką "szczególnie uzasadnionych przypadków", a zatem wyraźnie wyodrębnił przesłankę "szczególnie uzasadnionych przypadków", co w konsekwencji nie daje podstaw do przyjmowania, że wprowadził do tekstu ustawy nieostry zwrot "szczególnie uzasadnionych przypadków" po to tylko, by utożsamić go z kryteriami "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", skoro skutek taki mógłby osiągnąć rezygnując z odwoływania się do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Ponadto "krótkotrwała służba przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" nie stanowią oddzielnych samoistnych przesłanek, ponieważ przez zwrot "ze względu na" dookreślają one treść "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Zauważyć należy, że kryteria te nie stanowią przykładowego wskazania "szczególnie uzasadnionych przypadków" (ustawodawca nie posłużył się określeniem "w szczególności", które jest stosowane w sytuacji wskazywania przez ustawodawcę niewyczerpującego katalogu przesłanek), co oznacza, że treść tych kryteriów należy oceniać przez pryzmat treści "szczególnie uzasadnionych przypadków". W konsekwencji brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego - żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a ustawy, wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Niemniej jednak kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków" ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Dokonując wykładni kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości tego pojęcia nie można wskazać ogólnych, uniwersalnych cech, które mogłyby być wykorzystywane w każdym przypadku. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś", to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj /red./: Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej dotyczy indywidualnej sprawy, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 ustawy i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby nie spełnia tego kryterium. Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. W sytuacji gdy zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989 r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą. Z kolei w odniesieniu do kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" należy stwierdzić, że kryterium to należy rozumieć w sposób standardowo przyjęty w języku polskim. Rzetelnie działanie to działanie, które powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne, takich jak np. nagany czy inne przewidziane prawem sankcje negatywne będące reakcją na sposób działania określonej osoby. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie nagrody takie i wyróżnienia mogą ugruntowywać w przekonaniu o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") mogą przemawiać za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Analiza art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej wykazuje, że wskazanie na "narażenie życia i zdrowia", po określeniu w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej zasadniczego kryterium – "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", nie zawęża "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia" odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy element oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku nie stwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia. W konkluzji należy stwierdzić, że zgodnie z wynikającą z treści art. 8a ustawy zaopatrzeniowej normą materialnoprawną, organ badając, czy została ona spełniona przez wnioskodawcę powinien przede wszystkim zbadać, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, a pomocniczą rolę w ustaleniu czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek pełnią dwa kryteria, tj. kryterium krótkotrwałej służby oraz kryterium rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków. Przy czym sam brak spełnienia któregoś z pomocniczych kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków". Jak podnoszono bowiem wcześniej, brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 ustawy nie wyłącza automatycznie spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych czynności i działań jakie podejmowane były wówczas w ramach służby publicznej, tj. służby na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma konotacji negatywnych. O ile ustawodawca wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter uznaniowy, to jednak kryteria dokonywania tego wyboru nie były oczywiste. Kryteriów takich nie wyrażają wprost unormowania ustawy zaopatrzeniowej, stąd też niezbędne było dokonanie wykładni art. 8a ustawy, aby ustalić normę materialnoprawną w nim zawartą, a tym samym wskazać kryteria, przy zachowaniu których może być wydawana decyzja na podstawie art. 8a ustawy. Przedstawiona wyżej wykładnia przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej jest konsekwentnie prezentowana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym od szeregu lat. Została ona przyjęta również w wyroku WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. II SA/Wa 2362/21, mocą którego doszło do uchylenia poddanej kontroli decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego organ rozpoznając ponownie sprawę uwzględnił stanowisko sądu pierwszej instancji w zakresie wykładni stosowanej normy prawa materialnego. Organ w uzasadnieniu decyzji z 5 grudnia 2022 r. odwołał się do formalnego pojmowania służby na rzecz totalitarnego państwa; następnie ustalił, że ze względu na czas służby nie może być ona uznana za krótkotrwałą; dalej ustalił, że była to służba rzetelna. Mimo braku spełnienia przesłanki krótkotrwałości organ podjął się badania zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", co wyraźnie wskazuje na rozpoznawanie sprawy wedle wykładni wynikającej z wyroku WSA z 23 lutego 2022 r. W ramach tych czynności postępowania wyjaśniającego organ ustalił, że mąż skarżącej pracował w jednostce, która zajmowała się kontrolą operacyjną przemysłu w W., a on sam nie zajmował się czynnościami biurowymi, administracyjnymi, czy kancelaryjnymi, lecz czynnościami ściśle operacyjnymi, a obowiązki te wykonywał rzetelnie. Były to czynności i metody działania charakterystyczne dla MO, która stanowiła formację służącą podtrzymywania totalitarnego ustroju państwa polskiego. Działania te były wówczas nakierowane na zwalczanie ówczesnej opozycji, w szczególność NSZZ Solidarność. Należy podkreślić, iż walka o odzyskanie suwerennej, demokratycznej i przestrzegającej prawa człowieka Polski miała wówczas miejsce w zakładach przemysłowych. Były one areną działalności politycznej ówczesnej opozycji. Organ zwrócił uwagę, że zachowana dokumentacja wskazuje na pozytywną ocenę służby męża skarżącej oraz stałe podnoszenie kwalifikacji w zakresie działalności operacyjnej. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę skargi od tej decyzji wyraźnie wskazał w pisemnym uzasadnieniu na wykładnię przyjętą przez WSA w wyroku z 23 lutego 2022 r., uznał, że jest nią związany i uwzględnił ją rozpoznając kolejną skargę. Prawidłowo także ocenił, że organ dochował obowiązku wynikającego z przepisu art. 153 p.p.s.a. Na tle powyższej rozbudowanej wykładni przepisu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej i wynikającej z wcześniejszego orzeczenia sądu pierwszej instancji nie sposób uznać podniesionych zarzutów skargi kasacyjnej za uzasadnione. Przechodząc do przesłanki długości służby trudno jest na gruncie rozpoznawanej sprawy dopatrzeć się "chwilowości" służby analizowanej tak z perspektywy długości tego okresu, jak i proporcji tego okresu do całości służby. Spełniona została jedynie przesłanka rzetelności. Istotne jest natomiast, iż mąż skarżącej pełnił służbę i wykonywał czynności pozostające w sprzeczności z aksjologią państwa prawa, a które były związane z działaniami służącymi utrzymywaniu poprzedniego ustroju państwowego. Sąd pierwszej instancji, a wcześniej organ szczegółowo opisał rodzaj wykonywanych czynności i prawidłowo ocenił ich charakter z punktu widzenia przesłanek materialnych stosowanej normy prawnej. Służba ta była pełniona w jednostce liniowej dedykowanej do pracy operacyjnej w zakładach przemysłowych W.. Mąż skarżącej była pracownikiem operacyjnym i zajmował się istotą zagadnień, do wykonywania których została powołana MO. Nie można również nie dostrzec, że był on świadomy celów tej działalności, systematycznie podnosił swoje kwalifikacje, był awansowany. Wykonywał te obowiązki rzetelnie. Tym samym nie sposób po pierwsze, uznać, aby okres prawie 9- letniej służby był okresem krótkotrwałym, tak ze względu na jego długość, jak i jego proporcję do całości służby skarżącej, po drugie, oczywistym jest, że mąż skarżącej w ramach swojej służby podejmował działania bezpośrednio służące totalitarnemu państwu, co czynił świadomie od chwili wstąpienia do służby w MO, po trzecie, ze względu na jednostki organizacyjne służby i wykonywane przez nie zadania merytorycznie, nie sposób dostrzec w tej sprawie "szczególnie uzasadnionego przypadku", bowiem wykonywał służbę w jednostkach nakierowanych na bezpośrednie podtrzymywanie niedemokratycznego ustroju i jego dalsze trwanie, a świadczona przez niego służba była świadoma, rzetelna i wiązała się ze stałym podnoszeniem kwalifikacji i awansowaniem. Z tych względów żaden z podniesionych zarzutów nie może być uznany za uzasadniony, bowiem sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni normy materialnej, prawidłowo ją zastosował i uczynił to w oparciu o prawidłowo ustalony i oceniony stan faktyczny. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, orzekł o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a.