III OSK 2283/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1151/23 w sprawie ze skargi A.W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 1151/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi A.W. (dalej także jako: "strona skarżąca", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także jako: "Minister", "organ") z dnia 21 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania: oddalił skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 21 marca 2023 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia 12 marca 2019 r. nr [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że ww. decyzją z dnia 12 marca 2019 r. odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2019 r., poz. 288). Decyzja ta została doręczona stronie w dniu 1 kwietnia 2019 r. W dniu 23 stycznia 2023 r. (data nadania w placówce pocztowej) pełnomocnik strony wystąpił do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ powołał następnie przepisy regulujące tryb składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i zauważył, że termin do jego złożenia w tej sprawie upłynął w dniu 15 kwietnia 2019 r. Jak natomiast wynika z pieczęci Urzędu Pocztowego w [...], umieszczonej na kopercie zawierającej przedmiotowy wniosek, pełnomocnik strony dokonał tej czynności dopiero w dniu 23 stycznia 2023 r., a zatem uchybił terminowi do jego wniesienia. Mając to na uwadze, a także biorąc pod uwagę wydanie w dniu 21 marca 2023 r. przez Ministra postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wniósł na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, m.in., że argumentacja skarżącego, która w istocie koncentrowała się na zakwestionowaniu okoliczności prawidłowego awizowania przesyłki zawierającej decyzję z dnia 12 marca 2019 r., nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym zgormadzonym w tej sprawie. Nie można również uznać, by skarżący skutecznie zakwestionował wynikające z adnotacji doręczyciela ustalenia organu co do prawidłowości awizowania spornej przesyłki, dlatego zarzuty skarżącego w tym zakresie należy uznać za gołosłowne. W istocie skarżący twierdzi, że przesyłka nie mogła być prawidłowo awizowana, bo gdyby była, to wówczas z pewnością zostałaby odebrana. Przyjęcie trafności takiej argumentacji oznaczałoby możliwość zakwestionowania doręczenia każdej przesyłki w trybie art. 44 k.p.a., co stoi z całkowitej sprzeczności z ratio legis tego przepisu. Skarżącemu nie udało się w żaden sposób obalić domniemania, że dane wynikające z adnotacji na kopercie są niezgodne z rzeczywistością. W związku z powyższym należy ocenić za trafne ustalenia organu, że skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem ustawowego terminu, co skutkować musiało wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł skarżący zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz.2000, z późn. zm. zwany dalej k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i zaniechanie uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia 21 marca 2023 r. nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, i w efekcie przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podczas gdy ocena wszystkich okoliczności sprawy wskazuje, iż do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego co uzasadnia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 12 marca 2019 r. numer [...] o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący Dz.U. z 2019r., poz. 288 zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową), względnie uznanie, iż nie doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji a co za tym idzie dokonanie jej skutecznego doręczenia; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a., poprzez oddalenie skargi na postanowienie o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia 12 marca 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2024r. sygn. akt II SA/Wa 1127/23 a skarga przedmiotowa nie została jeszcze rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny, zatem wyrok jw. nie jest prawomocny; 3. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1 – 4 k.p.a., poprzez zaniechanie rozważenia w sposób nie budzący wątpliwości, czy decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia 12 marca 2019 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, została w sposób prawidłowy doręczona, w świetle argumentów wskazanych przez skarżącego oraz dowodów zaoferowanych na poparcie swoich twierdzeń wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu. Wskazując na powyższe zarzuty kasacyjne skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto strona skarżąca kasacyjnie oświadczyła, iż zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Jak już wyżej wskazano z przytoczonych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Dalej, wskazać należy, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). W rozpatrywanej sprawie skarżący kasacyjnie oparł skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Przechodząc do pierwszego z podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie jako bezzasadny. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Powyższego wymogu nie spełnia sformułowany zarzut wraz z jego argumentacją sprowadzającą się wyłącznie do przytoczenia orzecznictwa i powtórzeniem stanowiska w sprawie. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, która została skonstruowana w art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest zaś obowiązany z urzędu: 1. ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; 2. ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności; 3. przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy; 4. dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (zob. w tej materii m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r.; sygn. akt II GSK 118/12). Wskazać należy, że rozpatrzenie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie było związane z zasadą swobodnej oceny dowodów, która była dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia w całości. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, trafnie stwierdził, że organ prowadzący kontrolowane postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięcia ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Trafnie też ocenił, że orzekający w sprawie organ prawidłowo uzasadnił, z jakich powodów należało stwierdzić uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Sąd pierwszej instancji słusznie zauważył, że organ wywiązał się z obowiązku ustalenia faktycznego w zgodzie z regułami dowodowymi wynikającymi z k.p.a. Nadmienić należy, że Sąd pierwszej instancji aprobując stan faktyczny w zakresie podstaw stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy ustalony przez organ, oparł się na dowodach znajdujących się w aktach sprawy i stanowisku skarżącego wyrażonego w pismach procesowych. Natomiast zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji wyciągnęli odmienne od skarżącego wnioski wynikające z tych ustaleń, co do tego czy skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o ponownego rozpoznanie sprawy. Obowiązkiem organu było w pierwszej kolejności dokładne i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności mogących rzutować na ocenę prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu w trybie art. 44 k.p.a., a więc ustalenie czy doręczenie zastępcze dokonane zostało skutecznie i czy w związku z tym decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego. Organ wywiązał się z tego obowiązku zgodnie z prawem, zatem zaakceptowanie tego przez Sąd pierwszej instancji było prawidłowe. Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł przynieść zamierzonego i oczekiwanego rezultatu przez skarżącego kasacyjnie. Odnosząc się do drugiego z podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. art. 134 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a. wskazać należy, że nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie ma racji skarżący kasacyjnie podnoszący, że w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyłączona jest możliwość wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. do czasu wydania prawomocnego rozstrzygnięcia przez sądy administracyjne kwestii dotyczącej przywrócenia terminu. Złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uruchamia bowiem dwa odrębne tryby postępowania, które nie są wzajemnie konkurencyjne. Pierwszy z nich opiera się na założeniu, że strona nie uchybiła terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast drugi uruchamiany jest często z ostrożności procesowej, gdy strona podnosi, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie stoi zatem na przeszkodzie przywróceniu tego terminu. Przechodząc do ostatniego z podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 44 § 1 – 4 k.p.a., w pierwszej kolejności, wskazać należy, że zgodnie z art. 44 k.p.a.: (§ 1) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: (1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; (2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ; (§ 2) zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata; (§ 3) w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia; (§ 4) doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Warunkiem rozpoczęcia biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w niniejszej sprawie, było doręczenie skarżącemu decyzji Ministra z dnia 12 marca 2019 r., nr [...]. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., który w myśl art. 127 § 3 k.p.a. ma odpowiednie zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zarówno organ, jak i Sąd pierwszej instancji przyjęli, że w rozpatrywanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia decyzji w tzw. trybie zastępczym z art. 44 k.p.a. Przypomnieć zatem należy, że przepis art. 44 § 4 k.p.a. konstruuje fikcję prawną doręczenia, z której wynika domniemanie skuteczności doręczenia pisma w trybie określonym w art. 44 § 1 – 4 k.p.a., mimo że jest oczywiste, iż pismo nie dotarło fizycznie do rąk adresata w terminie określonym w art. 44 § 1 k.p.a. Doręczenie dokonane w omawianym trybie stwarza domniemanie prawne skutecznego doręczenia pisma oparte na założeniu, że strona mogła zapoznać się z pismem awizowanym, a jeśli tego nie uczyniła, to nastąpiło to z przyczyn zawinionych lub niezawinionych leżących po jej stronie. Domniemanie prawne doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia jest niewzruszalne w tym sensie, że nie można skutecznie wykazywać, iż treść pisma nie dotarła do wiadomości adresata. Jest to bowiem przewidywany i dopuszczalny skutek zastosowania tej instytucji. Jednak następstwa tak skonstruowanego domniemania prawnego mogą być bardzo dotkliwe dla strony, szczególnie w sytuacjach kiedy strona nie dowie się o treści pisma w terminie umożliwiającym jej skuteczne działanie prawne. W związku z tym dopuszczalne jest obalenie domniemania doręczenia pisma z zastosowaniem fikcji doręczenia, przez wykazanie, że samo zastosowanie art. 44 k.p.a. było wadliwe przez nieprzestrzeganie poszczególnych wymogów procedury doręczenia zastępczego. W związku z dotkliwością skutków doręczenia zastępczego zasady stosowania tej instytucji powinny być przestrzegane ściśle. Uchybienie jakiemukolwiek z wymogów procedury doręczenia zastępczego powoduje, że organ administracji publicznej nie może skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia pisma z zastosowaniem konstrukcji fikcji prawnej doręczenia na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (tak: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt I GSK 1408/22, Legalis). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że – jak trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji – jak wynika z akt administracyjnych, decyzja z dnia 12 marca 2019 r. została przesłana skarżącemu na adres podany przez niego jako adres do korespondencji w piśmie z dnia 26 października 2018 r., tj. ul. [...], [...]. Przesyłka zawierająca decyzję była, w związku z niezastaniem adresata, dwukrotnie awizowana w dniach 18 i 26 marca 2019 r. Wszystkie adnotacje znajdujące się na kopercie zostały opatrzone podpisem osoby doręczającej. Organ przyjął zatem prawidłowo, w związku z treścią art. 44 § 4 k.p.a., że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 1 kwietnia 2019 r. Nie jest sporne w niniejszej sprawie, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w dniu 23 stycznia 2023 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym). Z tej przyczyny należało uznać, że wniesienie środka zaskarżenia nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu, zatem rozstrzygnięcie organu zawarte zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowe. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji przyjął, że wszystkie przesłanki warunkujące uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Ocena prawna Sądu I instancji została szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i brak jest podstaw do jej powielania w tym miejscu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę prawną Sądu I instancji, jednocześnie podkreślając, że powyższe dokumenty mają walor dokumentów urzędowych i dlatego ich treść należy uznać za wiarygodną. Nadmienić należy, że postępowanie, w którym stwierdza się uchybienie terminu i które polega na zbadaniu terminowości wniesienia środka zaskarżenia, sprowadza się do ustalenia daty doręczenia skarżonego aktu oraz daty złożenia tego środka. Stwierdzenie uchybienia terminu jest konsekwencją obiektywnych okoliczności, które w niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości sądu. Zauważyć również należy, że okoliczności wpływające na ocenę zawinienia strony w niedochowaniu terminu podlegają weryfikacji w postępowaniu mającym za przedmiot przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Konkludując, Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje ustalenia Sądu pierwszej instancji, który nie stwierdził, by organ uchybił przepisom prawa stanowiąc o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w szczególności zarzuty skarżącego nie podważają skutecznie oceny ziszczenia się skutku doręczenia wynikającego z przepisu art. 44 k.p.a. Dlatego przedmiotowy zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł przynieść zamierzonego i oczekiwanego rezultatu przez skarżącego kasacyjnie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny pragnie dostrzec, że autor skargi kasacyjnej nie zakwestionował w sposób skuteczny ustaleń stanu faktycznego, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania czy też ich nieskuteczność powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez sąd pierwszej instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Sprawa niniejsza podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., przeprowadzenia rozprawy.