III OSK 2267/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości X sp z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1736/22 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości X sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 września 2022 r. nr SKO.OS/41.9/541/2022/10376/BL w przedmiocie zagospodarowania odpadów oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 5 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1736/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Syndyka masy upadłości X sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "organ") z dnia 29 września 2022 r. nr SKO.OS/41.9/541/2022/10376/BL w przedmiocie zagospodarowania odpadów. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 16 października 2018 r. przy ul. (...) w G. funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w Krakowie zatrzymali transport opadów wydzielających intensywny, nieprzyjemny zapach chemiczny. W dniu 17 października 2018 r. dokonano oceny odpadów zgromadzonych na naczepie o nr rej. [...]. Ustalono, ze odpady transportowano ze Spółki X. Według przedstawionego przez kierowcę ''Dokumentu przewozowego materiałów innych niż niebezpieczne nr 16/10/18, zawartość naczepy została załadowana w (...) i oznaczona kodem 19 12 09 minerały (piasek i kamienie). Badania odpadów zgromadzonych na naczepie pozwoliły lnspektorom na sklasyfikowanie odpadów jako odpady o kodzie 19 12 11* / inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne). Posiadaczem odpadów o kodzie 19 12 11 jest Spółka, która przekazała odpady przewoźnikowi. Prezydent Miasta Katowice (dalej: "organ I instancji") decyzją z dnia 15 maja 2019 r. nr 33/O/19, zobowiązał spółkę do zagospodarowania przedmiotowych odpadów. W toku postępowania odwoławczego postanowieniem z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt: Vlll GU 796/19, Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie ogłosił upadłość dłużnika spółki X sp. z o.o. z siedzibą w (...) i wyznaczył syndyka w osobie D. G.. Decyzją z 3 grudnia 2019 r. organ uchylił decyzję organu l instancji. Na skutek zaskarżenia decyzji organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a następnie złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Sąd ten wyrokiem z dnia 1 czerwca 2022 r., o sygn. III OSK 5034/21 uchylił zaskarżony wyrok sądu l instancji oraz decyzję Kolegium z dnia 3 grudnia 2019 r. Decyzją z dnia 29 września 2022 r. nr SKO.OS.41.9/541/2022/10376/BL, organ uchylił zaskarżoną decyzję z 15 maja 2019 r. nr 33/012019 w punkcie 1 sentencji w części dotyczącej podmiotu zobowiązanego do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11* i w tym zakresie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11*, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2022 r. SKO.OS.41.9/660/2022/17787/BL organ wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W skardze z 2 grudnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zaskarżył w całości decyzję organu. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę. Zarzut naruszenia art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm., dalej: "ustawa o odpadach") w ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługiwał na aprobatę. W chwili zatrzymania pojazdów odpady znajdowały się na pojazdach i były przewożone. W sprawie nie doszło do składowania odpadów na nieruchomości, organy nie miały również problemu z ustaleniem posiadacza odpadów, gdyż jego dane wynikały z dokumentów, a sama spółka nie kwestionowała, że była nadawcą odpadów znajdujących się na pojazdach. Sąd wskazał, że organ l instancji wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo w pkt ll decyzji wskazał na sposób zagospodarowania odpadów poprzez ich unieszkodliwienie poprzez termiczne przekształcenie w specjalnej instalacji należącej do podmiotu, który posiada odpowiednie zezwolenia i dysponuje możliwościami technicznymi ich przetworzenia. Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe również powiązany z poprzednim zarzutem zarzut naruszenia art. 24b ustawy o odpadach jest nieuzasadniony. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że użyte w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1221) wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone ''jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie ponieważ po ogłoszeniu upadłości spółki X to syndyk masy upadłościowej stał się stroną postępowania w sensie formalnym. lstotną w sprawie okolicznością jest związanie organu treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. To z tego wyroku w ocenie WSA wynika wprost, że w miejsce upadłej spółki X do postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy wstąpił syndyk masy upadłościowej. Realizując wyrok NSA organ prawidłowo uchylił decyzję organu l instancji w pkt l i nałożył na syndyka masy upadłościowej obowiązek zagospodarowania odpadów przetrzymywanych na naczepie o nr rejestracyjnych [...] przy parkingu przy ul. (...) w Katowicach. Powyższy wyrok w całości zaskarżył skarżący, zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "P.p.s.a.'') w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej: "K.p.a.") poprzez uznanie przez sąd I instancji, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym wskazuje na fakt, że to skarżący jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy odpady były transportowane na pojazdach należących do przewoźnika firmy Y, zatem odpady nie znajdowały się w faktycznym posiadaniu skarżącego, lecz innego podmiotu, wskutek czego sąd l instancji błędnie uznał, że to skarżący jest posiadaczem odpadów; - art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez sąd l instancji, brak wskazania szczegółowej podstawy prawnej wydanego w sprawie orzeczenia oraz brak odniesienia się do wszystkich szczegółowo opisanych w skardze zarzutów na decyzję organu ll instancji, wskutek czego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w przytoczonym przepisie; 2. prawa materialnego, tj.: - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie przez sąd I instancji, że przepis wprowadzający domniemanie władającego powierzchnią ziemi jako posiadacza odpadów nie dotyczy przedmiotowej sprawy, bowiem nie doszło do składowania odpadów na nieruchomości, a kontrola miała miejsce w czasie zatrzymania pojazdów, w sytuacji, gdy odpady zalegały na nieruchomości, co wynika wprost z treści decyzji organu ll instancji; - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 24b ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie przez sąd l instancji, że na skarżącego w sposób prawidłowy nałożono obowiązek usunięcia odpadów, w sytuacji gdy prawidłowa ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu administracyjnym wskazują, że skarżący nie jest posiadaczem odpadów zobowiązanym do ich zagospodarowania na własny koszt. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 P.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Negatywnie należało zweryfikować zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 3 K.p.a., w ramach którego podważa się przyjętą przez WSA ocenę, że to skarżący kasacyjnie jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy odpady były transportowane na pojazdach należących do przewoźnika firmy Y. Należy odnotować, że ustalenia w przedmiocie identyfikacji posiadacza odpadów nie były kwestionowane w toku postępowania administracyjnego. Zasadnicze znaczenie w tej materii ma fakt, że zatrzymane podczas kontroli odpady znajdowały się na środku transportującym – na naczepie o numerach rejestracyjnych [...]. Z dokumentów przewozowych wynika wprost, że skarżąca kasacyjnie spółka przekazała odpady firmie przewozowej nieposiadającej zezwolenia na gospodarowanie odpadami. Ponadto, skarżąca kasacyjnie w piśmie 14 grudnia 2018 roku sama wnosiła o przekazanie przedmiotowych odpadów na teren jej zakładu wywodząc, iż posiada stosowne zezwolenie na zbieranie odpadów. Skarżąca kasacyjnie swoim oświadczeniem potwierdziła więc, że jest posiadaczem odpadów znajdujących się na wyżej opisanej naczepie. Odnotować trzeba, że przejście odpowiedzialności za odpady na podmiot wykonujący ich transport jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy podmiot ten posiada zezwolenie na wykonywanie takiej działalności. Wynika to wprost z art. 27 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 4 ustawy o odpadach. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach do rejestru prowadzonego przez Marszałka Województwa wpisywane są podmioty prowadzące transport odpadami. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje ustalenia, że podmiot transportujący odpady na naczepie o numerach rejestracyjnych [...] nie posiadał zezwolenia na transport odpadów i nie był wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o odpadach. Tym samym skarżący nie mógł temu podmiotowi zlecić gospodarowania odpadami i doprowadzić do przejęcia odpowiedzialności za te odpady przez podmiot wykonujący transport. Odpady nie zostały przejęte przez innego posiadacza, a zatem, zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach odpowiedzialność za ich zbieranie i przetwarzanie spoczywała na skarżącym kasacyjnie. Nie można zgodzić się, że uzasadnienie wyroku WSA nie realizuje rygorów przewidzianych w treści art. 141 § 4 P.p.s.a. Jego struktura została ukształtowana prawidłowo. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał jaka jest podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, jakie przepisy prawa się do niej odnoszą, jakie normy prawne należy z nich wywieść i wreszcie, jakie wynikają z nich konsekwencje w związku z przeprowadzoną kontrolą legalności zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wyroku WSA ujawnia wszystkie konieczne racje wykazujące zasadność zawartego w nim rozstrzygnięcia. Wywód sądu jest spójny, logiczny i pełny. Sam fakt, że skarżący kasacyjnie nie podziela przyjętej przez WSA kwalifikacji prawnej kwestionowanego skargą działania administracji publicznej nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. WSA nie naruszył art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach. Skarżący kasacyjnie podaje, że fakt znajdowania się odpadów na terenie nieruchomości, a nie na środkach transportowych wynika wprost z treści zaskarżonej decyzji. Zauważyć trzeba, że w rozstrzygnięciu decyzji SKO wprost stwierdzono, że odpady były przetrzymywane na naczepie o numerach rejestracyjnych [...]. Ustalenia poczynione w toku postępowania są jednoznaczne i oczywiste. Odpady zostały ujawnione podczas kontroli pojazdu wykonującego ich transport, a zatem w sprawie miał zastosowanie art. 24a ustawy o odpadach. Wobec ustalenia, że to skarżąca kasacyjnie jest posiadaczem odpadów, wydanie decyzji o ich zagospodarowaniu na własny koszt było w świetle postanowień art. 24b ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach uzasadnione. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych podlegała oddaleniu w oparciu o art. 184 P.p.s.a.