III OSK 1554/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Maciej Kobak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka masy upadłości X sp z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1656/22 w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości X sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 września 2022 r. nr SKO.OŚ/41.9/503/2022/13610/AK w przedmiocie gospodarowania odpadami oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1656/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Syndyka masy upadłości X sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w (...) (dalej: "skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "organ") z dnia 5 września 2022 r. nr SKO.OŚ/41.9/503/2022/13610/AK w przedmiocie gospodarowania odpadami. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 8 października 2018 r. podczas kontroli przez Wojewódzki lnspektorat Ochrony Środowiska w Katowicach (dalej: ,,organ I instancji'') dwóch środków transponujących odpady, stwierdzono naruszenie przepisów określonych w art. 24a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W naczepach zatrzymanych pojazdów znajdowały się mieszaniny odpadów innych niż stwierdzone w przewożonym ładunku o kodzie 08 01 12. Organ I instancji ustalił, że odpady ze względu na skład i właściwości fizykochemiczne powinny być oznaczone kodem 19 1211 * /inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty) z mechanicznej obróbki odpadów zawierające substancje niebezpieczne. Decyzją z 16 maja 2019 r., nr KŚ-1V.6236.127.2018.AM organ l instancji, zobowiązał spółkę X do zagospodarowania na własny koszt wyżej wskazanych odpadów. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2018 r. Prokuratura Rejonowa w J. wszczęła śledztwo w sprawie składowania na terenie magazynu należącego do spółki odpadów chemicznych. Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji organu l instancji. W toku postępowania odwoławczego postanowieniem z dnia 6 września 2019 r. sygn. akt: Vlll GU 796/19, Sąd Rejonowy dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie ogłosił upadłość dłużnika spółki X sp. z o.o. z siedzibą w (...) i wyznaczył syndyka w osobie D. G.. Decyzją z 21 listopada 2019 r., organ uchylił w całości decyzję organu l instancji i umorzył postępowanie organu l instancji wobec jego bezprzedmiotowości z przyczyn podmiotowych. Skargę na powyższą decyzję wniósł Prokurator Okręgowy w Krakowie. Wyrokiem z 3 września 2020 r., sygn. akt ll SA/GI 50120, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł prokurator. Wyrokiem z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt lll OSK 3961/21 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję organu z dnia 21 listopada 2019 r. Decyzją z 5 września 2022 r. organ uchylił zaskarżoną decyzję Nr 35/0/2019 Zastępcy Naczelnika Wydziału Kształtowania Środowiska działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Katowice z dnia 16 maja 2019 r. nr KS-1V.6236.127.2018.AM (KŚ-1V.KW-00496/19) w punkcie 1 sentencji w części dotyczącej podmiotu zobowiązanego do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11* i w tym zakresie zobowiązał skarżącego do zagospodarowania na własny koszt odpadów o kodzie 19 12 11*, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gliwicach oddalił skargę. Zarzut naruszenia art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699 ze zm., dalej: "ustawa o odpadach") w ocenie Sądu pierwszej instancji nie zasługiwał na aprobatę. W chwili zatrzymania pojazdów odpady znajdowały się na pojazdach i były przewożone. W sprawie nie doszło do składowania odpadów na nieruchomości, organy nie miały również problemu z ustaleniem posiadacza odpadów, gdyż jego dane wynikały z dokumentów, a sama spółka nie kwestionowała, że była nadawcą odpadów znajdujących się na pojazdach. Sąd wskazał, że organ l instancji wydając zaskarżoną decyzję prawidłowo w pkt ll decyzji wskazał na sposób zagospodarowania odpadów poprzez ich unieszkodliwienie poprzez termiczne przekształcenie w specjalnej instalacji należącej do podmiotu, który posiada odpowiednie zezwolenia i dysponuje możliwościami technicznymi ich przetworzenia. Zdaniem Sądu z uwagi na powyższe również zarzut naruszenia art. 24b ustawy o odpadach jest nieuzasadniony. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że użyte w art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1221) wyrażenie, iż postępowania dotyczące masy mogą być wszczęte i dalej prowadzone ''jedynie" przez syndyka lub przeciwko niemu oznacza, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma więc bezwzględny charakter. Taka sytuacja ma miejsce w kontrolowanej sprawie ponieważ po ogłoszeniu upadłości spółki X to syndyk masy upadłościowej stał się stroną postępowania w sensie formalnym. lstotną w sprawie okolicznością jest związanie organu treścią wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2021 r. To z tego wyroku w ocenie WSA wynika wprost, że w miejsce upadłej spółki X do postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy wstąpił syndyk masy upadłościowej. Realizując wyrok NSA organ prawidłowo uchylił decyzję organu l instancji w pkt l i nałożył na syndyka masy upadłościowej obowiązek zagospodarowania odpadów przetrzymywanych na naczepie o nr rejestracyjnych [...] przy parkingu przy ul. (...) w K.. Powyższy wyrok w całości zaskarżył skarżący, zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania - art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "P.p.s.a.'') w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm. - dalej: K.p.a.) poprzez uznanie przez sąd I instancji, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym wskazuje na fakt, że to skarżący jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy odpady były transportowane na pojazdach należących do przewoźnika firmy Y, zatem odpady nie znajdowały się w faktycznym posiadaniu skarżącego, lecz innego podmiotu, wskutek czego sąd l instancji błędnie uznał, że to skarżący jest posiadaczem odpadów; - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. - poprzez uznanie przez sąd l instancji, że w postępowaniu administracyjnym zostało przeprowadzone drobiazgowe postępowanie dowodowe oraz wyjaśniono istotne kwestie w celu ustalenia odpowiedzialności skarżącego w sytuacji, gdy złożone w postępowaniu administracyjnym zeznania świadka M. P. oraz zeznania E. B., które w istotny sposób wpływają na dokonane ustalenia stanu faktycznego oraz na ustalenie odpowiedzialności skarżącego nie są wiarygodne, bowiem świadek M. P. jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem postępowania; - art. 141 § 4 P.p.s.a. - poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku przez sąd l instancji, brak wskazania szczegółowej podstawy prawnej wydanego w sprawie orzeczenia oraz brak odniesienia się do wszystkich szczegółowo opisanych w skardze zarzutów na decyzję organu ll instancji, wskutek czego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w przytoczonym przepisie; 2. prawa materialnego, tj.: - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach poprzez jego błędną wykładnię oraz uznanie przez sąd I instancji, że przepis wprowadzający domniemanie władającego powierzchnią ziemi jako posiadacza odpadów nie dotyczy przedmiotowej sprawy, bowiem nie doszło do składowania odpadów na nieruchomości, a kontrola miała miejsce w czasie zatrzymania pojazdów, w sytuacji, gdy odpady zalegały na nieruchomości, co wynika wprost z treści decyzji organu ll instancji, zatem przedmiotowe domniemanie ma zastosowanie w sprawie; - art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 24b ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach – poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie przez sąd l instancji, że na skarżącego w sposób prawidłowy nałożono obowiązek usunięcia odpadów, w sytuacji, gdy prawidłowa ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego powinna prowadzić do wniosku, że ustalenia stanu faktycznego dokonane w postępowaniu administracyjnym wskazują, że skarżący nie jest posiadaczem odpadów zobowiązanym do zagospodarowania odpadami na własny koszt. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz oświadczono o zrzeczeniu się rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie i zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wobec oświadczenia skarżącego kasacyjnie o zrzeczeniu się rozprawy, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym – art. 182 § 2 P.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 P.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Negatywnie należało zweryfikować zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art.107 § 3 K.p.a., w ramach którego podważa się przyjętą przez WSA ocenę, że to skarżący kasacyjnie jest posiadaczem odpadów, w sytuacji, gdy odpady były transportowane na pojazdach należących do przewoźnika firmy Y. Należy odnotować, że ustalenia w przedmiocie identyfikacji posiadacza odpadów nie były kwestionowane w toku postępowania administracyjnego. Zasadnicze znaczenie w tej materii ma fakt, że zatrzymane podczas kontroli odpady znajdowały się na dwóch środkach transportujących – na naczepach o numerach rejestracyjnych [...] i [...]. Z dokumentów przewozowych wynika wprost, że skarżąca kasacyjnie spółka przekazała odpady firmie przewozowej nieposiadającej zezwolenia na gospodarowanie odpadami. Ponadto, skarżąca kasacyjnie w piśmie 14 grudnia 2018 roku sama wnosiła o przekazanie przedmiotowych odpadów na teren jej zakładu wywodząc, iż posiada stosowne zezwolenie na zbieranie odpadów. Skarżąca kasacyjnie swoim oświadczeniem potwierdziła więc, że jest posiadaczem odpadów znajdujących się na wyżej opisanych naczepach. Odnotować trzeba, że przejście odpowiedzialności za odpady na podmiot wykonujący ich transport jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy podmiot ten posiada zezwolenie na wykonywanie takiej działalności. Wynika to wprost z art. 27 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 4 ustawy o odpadach. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów wytwórca odpadów lub inny posiadacz odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają wpis do rejestru w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 ustawy o odpadach. Zgodnie z art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach do rejestru prowadzonego przez Marszałka Województwa wpisywane są podmioty prowadzące transport odpadami. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje ustalenia, że podmiot transportujący odpady na naczepach o numerach rejestracyjnych [...] i [...] nie posiadał zezwolenia na transport odpadów i nie był wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 5 lit b ustawy o odpadach. Tym samym skarżąca kasacyjnie nie mogła temu podmiotowi zlecić gospodarowania odpadami i doprowadzić do przejęcia odpowiedzialności za te odpady przez podmiot wykonujący transport. Odpady nie zostały przejęte przez innego posiadacza, a zatem, zgodnie z art. 27 ust. 4 ustawy o odpadach odpowiedzialność za ich zbieranie i przetwarzanie spoczywała na skarżącym kasacyjnie. Skarżący kasacyjnie próbuje podważyć ustalenia organów eksponując, że świadek M. P. jest bezpośrednio zainteresowany w sprawie, a nadto że jest oskarżony o udział w zorganizowanej grupie przestępczej. Nie negując tych faktów należy podać, że do ustalenia posiadacza odpadów w niniejszej sprawie nie doszło wyłącznie na podstawie zeznań tego świadka, ale również w oparciu o dokumenty przewozowe oraz oświadczenie pisemne skarżącego kasacyjnie z 14 grudnia 2018 roku. Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, że przekazał odpady do transportu, nie neguje także, że podmiot wykonujący transport odpadów nie posiadał zezwolenia na prowadzenie takiej działalności. Przypisanie skarżącemu kasacyjnie przymiotu posiadacza odpadów ma w takim układzie charakter normatywny, gdyż wynika wprost z art. 27 ust. 2 i ust. 4 ustawy o odpadach. Nie można zgodzić się, że uzasadnienie wyroku WSA nie realizuje rygorów przewidzianych w treści art. 141 § 4 P.p.s.a. Jego struktura została ukształtowana prawidłowo. Sąd pierwszej instancji jednoznacznie wskazał jaka jest podstawa faktyczna rozstrzygnięcia, jakie przepisy prawa się do niej odnoszą, jakie normy prawne należy z nich wywieść i wreszcie, jakie wynikają z nich konsekwencje w związku z przeprowadzoną kontrolą legalności zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie wyroku WSA ujawnia wszystkie konieczne racje wykazujące zasadność zawartego w nim rozstrzygnięcia. Wywód sądu jest spójny, logiczny i pełny. Sam fakt, że skarżący kasacyjnie nie podziela przyjętej przez WSA kwalifikacji prawnej kwestionowanego skargą działania administracji publicznej nie uzasadnia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Nie można się zgodzić, że WSA naruszył art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach. Skarżący kasacyjnie podaje, że fakt znajdowania się odpadów na terenie nieruchomości, a nie na środkach transportowych wynika wprost z treści zaskarżonej decyzji. Zauważyć trzeba, że w rozstrzygnięciu decyzji SKO wprost stwierdzono, że odpady są przetrzymywane na naczepach o numerach rejestracyjnych [...] i [...]. Ustalenia poczynione w toku postępowania są jednoznaczne i oczywiste. Odpady zostały ujawnione podczas kontroli pojazdów wykonujących ich transport, a zatem w sprawie miał zastosowanie art. 24a ustawy o odpadach. Wobec ustalenia, że to skarżąca kasacyjnie jest posiadaczem odpadów, wydanie decyzji o ich zagospodarowaniu na własny koszt było w świetle postanowień art. 24b ust. 2 i ust. 3 ustawy o odpadach uzasadnione. Mając na względzie powyższe skarga kasacyjna jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach prawnych podlegała oddaleniu w oparciu o art. 184 P.p.s.a.