III OSK 2196/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (sprawozdawca) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: asystent sędziego Kamil Grabiński po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 283/23 w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 12 grudnia 2022 r. nr DSE1-K0997-4411-2108-70/22 w przedmiocie przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 283/23, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) zwanej dalej p.p.s.a., oddalił skargę J. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 12 grudnia 2022 r. nr DSE1-K0997-4411-2108-70/22 w przedmiocie przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję własną z 19 września 2022 r. nr DSE1-K0939-4411-2108-2D/22 przyznającą skarżącemu jednorazową pomoc pieniężną w wysokości 2007 zł. Decyzja została wydana na podstawie ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), zwanej dalej: "ustawą". Organ odmówił w części uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie jednorazowej pomocy pieniężnej ze środków budżetowych Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w związku z remontem dachu i stropu budynku mieszkalnego, wymianą drzwi i okien, w związku z wymianą pieca grzewczego, remontem łazienki oraz dofinansowaniem kosztów zakupu skutera elektrycznego. Zdaniem organu, skarżącemu nie można było przyznać pomocy w wyższej wysokości. Wnioskodawca został dotychczas objęty pomocą pieniężną ze środków budżetowych w łącznej kwocie 24.228 zł. Powołując się na uznanie administracyjne organ przyjął, że wśród wnioskodawców znajdują się osoby będące w trudniejszej sytuacji, nieosiągające żadnego dochodu, bezdomne z częściowym lub całkowitym niedowładem ciała, po amputacjach. Nie jest zatem możliwe pozytywne rozpatrzenie wszystkich wniosków i udzielenie każdemu wnioskodawcy pomocy zgodnie z ich oczekiwaniami. Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu. Wskazał, że stosownie do treści art. 10 ust. 1 i 2 ustawy osobom uprawnionym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna - jednorazowa lub okresowa. Pomoc ta stanowi uznaniową i dodatkową w stosunku do otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń i stanowi formę jednorazowego wsparcia finansowego dla osób uprawnionych znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej. Sąd uwzględnił, że skarżącemu przyznano jednorazową pomoc pieniężną, a organ w sposób wystarczający i przekonujący uzasadnił przyznanie ww. kwoty i nieprzyznanie kwoty w wyższej wysokości. Zdaniem Sądu I instancji jakkolwiek skarżący jest w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, to osób potrzebujących, które są w bardzo trudnej sytuacji, a nawet gorszej jest wiele, a możliwości finansowe organu są ograniczone. Organ działa w granicach uznania administracyjnego oraz uwzględniając własne możliwości finansowe i nie jest w stanie przyznać pomocy zgodnie z oczekiwaniami wszystkich. Skarżącemu wielokrotnie przyznawano pomoc pieniężną ze środków organu, w tym zarówno jednorazową, z uwagi na trudną sytuację życiową i zdrowotną oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia losowego, tj. koniecznością przeprowadzenia remontu - grożącego katastrofą budowlaną - dachu budynku mieszkalnego, jak i okresową. Jednocześnie organ dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod kątem występowania także "szczególnie uzasadnionego przypadku", o którym mowa w art. 10 ust. 10 ustawy i zasadnie stwierdził, że w sprawie z takim przypadkiem nie mamy do czynienia. Tym samym w ocenie Sądu I instancji działanie organu mieściło się w granicach uznania administracyjnego i zostało należycie umotywowane, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skargę kasacyjną wniósł skarżący, zaskarżając powyższy wyrok w całości. Zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 10 ust. 10 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych w zw. z art. 10 ust. 2 i 3 ww. ustawy przez ich błędną wykładnię, w szczególności sformułowania "może być przyznana", polegającą na przyjęciu, iż w przypadku spełnienia przez skarżącego przesłanek podmiotowych (posiadanie statusu osoby represjonowanej) oraz przedmiotowych (bycia w trudnej sytuacji życiowej, mieszkaniowej, bytowej, osobistej i potrzeby zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) zasadna jest odmowa przyznania pomocy finansowej przez Szefa Urzędu, gdyż pomoc jednorazowa została przyznana z tych powodów wcześniej w przeszłości i została przez skarżącego skompensowana, podczas gdy wykładnia ww. przepisu nie wyłącza możliwości przyznania pomocy pieniężnej w formie jednorazowej lub okresowej więcej niż jeden raz o ile osoba wnioskująca o jej przyznanie spełnia przesłanki ustawowe (co w decyzjach organów oraz ustaleniach WSA w Warszawie jest bezsporne). W ocenie skarżącego sformułowanie "może być przyznana" nie oznacza wyjątkowości charakteru tego świadczenia, lecz podstawę do przyznania takiego świadczenia wg uznania organu co do wysokości, nie zaś co do zasady, jeśli obywatel nieposiadający środków do życia, schorowany, samotny, mieszka w domostwie, które przecieka, wymaga remontu dachu, dogrzania i nie zabezpiecza jego możliwości bytowych, 2) art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez dokonanie błędnej wykładni sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" przez WSA w Warszawie, polegającej na przyjęciu ustaleń organu za własne i zaniechanie wykładni prawnej tego sformułowania, mimo zarzutów wskazanych w uzasadnieniu skargi. Podczas gdy w ocenie skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu "należy przyjmować w ślad za art. 41 ustawy o pomocy społecznej sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która nie da się w żaden racjonalny sposób przewidzieć w normalnych warunkach życia". Za taką sytuację można przykładowo uznać nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach zdarzenie życiowe. Przykładowo może to być wypadek, klęska żywiołowa lub też inne niecodzienne lub nadzwyczajne zdarzenia. Chodzi bowiem o zdarzenia wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości, czy przezorności (por. wyrok NSA z 15 listopada 2011 r., sygn. akt l OSK 1083/11). W ocenie skarżącego taką okolicznością jest przypadek częściowego uszkodzenia dachu (zawalenie), które skutkuje tym, iż jego domostwo przecieka - a wbrew twierdzeniom organów i sądów chyba nie jest to standardowa sytuacja życiowa każdego obywatela ubiegającego się o pomoc od państwa i wypełnia przesłanki ustawowe nadzwyczajnego wypadku, 3) art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez błędną wykładnię ww. przepisów przez WSA w Warszawie, wskazującego, iż pomoc urzędu w niniejszej sprawie nie ma znaczenia doraźnego, podczas gdy budynek, w którym mieszka samotnie schorowany skarżący grozi zawaleniem i przecieka tam dach, co niewątpliwie dotyczy pomocy jednorazowej lub okresowej czyli doraźnej, właśnie na cel naprawy dachu i przeciwdziałania zawaleniu budynku. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi skarżącego, choć wskazuje on na szereg uchybień procesowych skutkujących uchyleniem decyzji Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku przez WSA w Warszawie nieodnoszącego się do zarzutu art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez dokonanie błędnej wykładni sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek", co winno skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku wobec uniemożliwienia kontroli instancyjnej tego orzeczenia, Sąd bowiem badając zarzut, trywializuje w uzasadnieniu orzeczenia - wskazując, że Szef Urzędu dokonał analizy materiału dowodowego pod kątem występowania "szczególnie uzasadniającego przypadku" i stwierdził, że nie mamy z nim do czynienia, "jednakże sam Wojewódzki Sąd Administracyjny nie raczył uzasadnić ani wyjaśnić jak należy rozumieć definicję ustawową tego pojęcia ani czy organy prawidłowo oceniły tą decyzję pod kątem przyznania świadczenia". Sąd Administracyjny nie dostrzegł także, że przeciekanie dachu uniemożliwia skarżącemu jako osobie niepełnosprawnej i schorowanej, likwidację przeciwskazań do bezpiecznego zamieszkiwania w budynku, zaś oceniając "uznanie administracyjne organów" nie dostrzegł, iż jest to sytuacja wyjątkowa gdyż nie zestawił stanu faktycznego przedstawionego przez stronę ze stanem faktycznym przedstawianym przez organy w innych sprawach. "Stąd remont dachu nie jest zwykłym remontem dachu, co każdy może remontować w każdym czasie, lecz zdarzeniem wymagającym pilnej interwencji, niestandardowej, nagłej". "Sąd WSA w Warszawie" nie dostrzegł także, iż budynek grozi zawaleniem co również nie jest standardową okolicznością w świetle definicji przypadku szczególnego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Jednocześnie w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej wniósł o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego wg norm przypisanych, a w przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej wniósł o ustalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa radcy prawnego ustanowionego z urzędu dla skarżącego wg norm przypisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej sformułowano zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności odniesie się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Nie jest zasadny najdalej idący zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia wyroku przez WSA w Warszawie nieodnoszącego się do zarzutu art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez dokonanie błędnej wykładni sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek". Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony szczególnie w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt: II FSK 568/08, LEX nr 513044). Uzasadnienie wyroku należy przede wszystkim tak sporządzać, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Zarzut naruszenia tego przepisu jest skuteczny wówczas, gdyby Sąd meriti nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził (lub stwierdził) naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego albo przepisów procedury w stopniu, który motywowałby określonej treści rozstrzygnięcie (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 grudnia 2005 roku, sygn. akt I FSK 299/05, LEX nr 187709). Przeto z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy motywy wyroku nie odpowiadają wymogom tego przepisu. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i argumentów z odpowiedzi na skargę i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). W niniejszej sprawie Sąd I instancji w sposób wyczerpujący odniósł się do istoty sprawy i wyjaśnił przyczyny oddalenia skargi. Sąd omówił podstawy prawne zaskarżonej decyzji i uznał, że skarżący nie spełnił przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" z art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych. Sąd I instancji wyjaśnił przy tym, że jakkolwiek skarżący jest w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej, to okoliczność ta nie może mieć istotnego znaczenia z uwagi na liczbę osób potrzebujących, które są w bardzo trudnej sytuacji, a nawet gorszej. Za organem Sąd Wojewódzki podkreślił konieczność udzielenia pomocy osobom nieosiągającym żadnego dochodu, bezdomnym z częściowym lub całkowitym niedowładem ciała, po amputacjach. Sąd dodał, że organ działa w granicach uznania administracyjnego oraz uwzględniając własne możliwości finansowe i nie jest w stanie przyznać pomocy zgodnie z oczekiwaniami wszystkich. Nie sposób zarzucić Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na nie odniesienie się wprost do zarzutu naruszenia art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych, skoro z ww. ustaleń w sposób niezbity wynika, że Sąd podzielił ustalenia organu w zakresie niewystąpienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" i przyczyn zajętego stanowiska. Skarżący kasacyjnie wskazując na nieprzedstawienie przez WSA w Warszawie definicji ustawowej pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" nie wyjaśnia, w jaki sposób naruszenie to mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. brak wyjaśnienia pojęcia zawartego w art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych nie może być uznane za wystarczające dla skutecznego zakwestionowania zaskarżonego wyroku, skoro w uzasadnieniu tego orzeczenia została przedstawiona zarówno treść przepisu, jak i omówione zostały przyczyny skutkujące odmową przyznania skarżącemu świadczenia na podstawie art. 10 ust. 10 ww. ustawy. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący podnosi, że WSA nie dostrzegł, że okoliczności takie jak przeciekanie dachu, uniemożliwiają skarżącemu jako osobie niepełnosprawnej i schorowanej likwidację przeciwskazań do bezpiecznego zamieszkiwania w budynku, zaś budynek może grozić zawaleniem. Niemniej, w świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. W ramach powyższego zarzutu nie można skutecznie kwestionować stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji. Przechodząc dalej, nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi skarżącego, choć wskazuje on na szereg uchybień procesowych skutkujących uchyleniem zaskarżonej decyzji. Wobec oddalenia skargi Sąd I instancji zastosował art. 151 p.p.s.a., nie zaś art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który to przepis nie mógł zatem zostać naruszony. Co jednak istotniejsze, przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Podobnie jak art. 151 p.p.s.a., przepis art. 145 p.p.s.a. ma charakter wynikowy, tj. wskazuje, jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd administracyjny w przypadku, gdy skarga nie została uwzględniona. Unormowania te są przepisami kompetencyjnymi - dającymi sądowi administracyjnemu podstawę do podejmowania przewidzianych prawem rozstrzygnięć oraz wynikowymi - stanowiącymi o tym, jaki może być wynik sprawy. Ich naruszenie jest zawsze następstwem uchybienia innym normom prawnym, a zatem wymienione w zarzucie przepisy nie mogą być samoistną podstawą skargi kasacyjnej (por. np. wyroki NSA z: 11 października 2018 r., sygn. akt I OSK 2674/16; 26 września 2018 r., sygn. akt II OSK 104/18; 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 970/15; 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12; 9 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2054/14). Przepisy te można naruszyć jedynie w powiązaniu z wyraźnie wskazanymi przepisami postępowania lub prawa materialnego. Dopiero bowiem naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego może doprowadzić do konieczności uwzględnienia skargi. Ocena, czy nieuwzględnienie skargi jest wadliwe i stanowi naruszenie art. 145 § 1 p.p.s.a. - przez jego niezastosowanie możliwa jest zatem wtedy, gdy zostanie wykazane naruszenie konkretnych przepisów postępowania lub prawa materialnego (wyrok NSA z 11 marca 2015 r., I OSK 2383/14, wyrok NSA z 8 kwietnia 2026 r., I GSK 1426/24). W niniejszej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a. wobec ustalenia, iż organ wydając decyzję z 12 grudnia 2022 r. nr DSE1-K0997-4411-2108-70/22 nie naruszył przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania. Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu I instancji oraz Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, które dokonały prawidłowej wykładni przepisów ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy, "[o]sobom uprawnionym, znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, zdrowotnej oraz w związku z zaistnieniem zdarzeń losowych, może być przyznana pomoc pieniężna - jednorazowa lub okresowa". Dalsze jednostki redakcyjne art. 10 określają cel, przesłanki oraz częstotliwość przyznania pomocy pieniężnej przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Przy czym ust. 10 wskazuje na możliwość przyznania pomocy także w sytuacjach nieobjętych ust. 4-7 i ust. 9, tj. na zasadzie uznania administracyjnego i wyłącznie w "szczególnie uzasadnionych przypadkach". W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 10 ust. 10 ustawy w zw. z art. 10 ust. 2 i 3 ustawy przez ich błędną wykładnię, w szczególności sformułowania "może być przyznana", polegającą na przyjęciu, iż w przypadku spełnienia przez skarżącego przesłanek podmiotowych (posiadanie statusu osoby represjonowanej) oraz przedmiotowych (bycia w trudnej sytuacji życiowej, mieszkaniowej, bytowej, osobistej i potrzeby zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) zasadna jest odmowa przyznania pomocy finansowej przez Szefa Urzędu, gdyż pomoc jednorazowa została przyznana z tych powodów wcześniej w przeszłości i została przez skarżącego skompensowana, podczas gdy zdaniem strony skarżącej wykładnia ww. przepisu nie wyłącza możliwości przyznania pomocy pieniężnej w formie jednorazowej lub okresowej więcej niż jeden raz o ile osoba wnioskująca o jej przyznanie spełnia przesłanki ustawowe (co w decyzjach organów oraz ustaleniach WSA w Warszawie jest bezsporne). Zdaniem NSA, w sprawie niesporne pozostaje, że interpretacja art. 10 ust. 10 ustawy w zw. z art. 10 ust. 2 i 3 ustawy nie wyłącza możliwości przyznania pomocy pieniężnej. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania jednorazowej pomocy pieniężnej ma charakter uznaniowy, a podejmując decyzję organ musi brać pod uwagę m.in. własne możliwości finansowe i nie jest w stanie przyznać pomocy zgodnie z oczekiwaniami wszystkich. W żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie znalazło się stwierdzenie o niedopuszczalności skorzystania z art. 10 ust. 10 ustawy w odniesieniu do skarżącego. Odmowa zastosowania tego przepisu wynikała natomiast z oceny organu w ramach uznania administracyjnego przewidzianego we wskazanym powyżej przepisie. Oceniając zasadność odmowy przyznania świadczenia okolicznością istotną było wielokrotne uprzednie przyznawanie skarżącemu pomocy pieniężnej ze środków organu, w tym zarówno pomocy jednorazowej, z uwagi na trudną sytuację życiową i zdrowotną oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia losowego, tj. koniecznością przeprowadzenia remontu - grożącego katastrofą budowlaną - dachu budynku mieszkalnego, jak i pomocy okresowej. Pomoc ta została skarżącemu udzielona w łącznej kwocie 24.228 zł. Nie sposób również pominąć faktu, że zaskarżoną do WSA w Warszawie decyzją Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną przyznającą skarżącemu jednorazową pomoc pieniężną w wysokości 2007 zł, a więc organ częściowo uwzględnił wniosek. Wobec przyznania skarżącemu pomocy jednorazowej bezprzedmiotowa jest zatem argumentacja skargi kasacyjnej, że sformułowanie "może być przyznana" nie oznacza wyjątkowości charakteru tego świadczenia, lecz podstawę do przyznania takiego świadczenia wg uznania organu co do wysokości, nie zaś co do zasady. Kontrola sądowoadministracyjna rozstrzygnięć uznaniowych ma charakter ograniczony. Nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i to w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Zbadania wymaga to, czy uznanie było w ogóle dopuszczalne, czy nie przekroczono granic uznania przy wydawaniu decyzji i czy prawidłowo uzasadniono wybór rozstrzygnięcia sprawy. Wybór rozstrzygnięcia powinien zaś być oparty o wyraźnie określone kryteria, którymi kierował się organ (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2022 r., I OSK 1151/21). W niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dokonał błędnej wykładni art. 10 ust. 10 ustawy w zw. z art. 10 ust. 2 i 3 ustawy, co przesądza o bezzasadności zarzutu pierwszego skargi kasacyjnej. Organ dokładnie ustalił stan faktyczny oraz dokonał oceny wniosku w oparciu o prawidłowo ustalony stan prawny. Skarżący w istocie kwestionuje ocenę organu w zakresie zasadności skorzystania z uznania administracyjnego, a więc zmierza do podważenia oceny organu, niepoddającej się kontroli sądowej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Dodać należy, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może skutecznie następować przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli skarżący kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ wadliwie oceniono treść złożonego wniosku, to zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię nie mógł osiągnąć skutku, a zrekonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie należy ocenić jako co najmniej przedwczesny, a przez to również nieskuteczny (zob. wyrok NSA z 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1536/21). Ustalenia te świadczą o bezzasadności również pozostałych zarzutów naruszenia prawa materialnego. W ramach zarzutu drugiego skarżący podnosi naruszenie art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez dokonanie błędnej wykładni sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" przez WSA w Warszawie polegającego na przyjęciu ustaleń organu za własne i zaniechanie wykładni prawnej tego sformułowania, mimo zarzutów wskazanych w uzasadnieniu skargi. Skarżący podnosi, że prawidłowa wykładnia tego przepisu nakazuje uznać, że za sytuację uzasadniającą przyznanie świadczenia można przykładowo uznać nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach zdarzenie życiowe. W ocenie skarżącego taką okolicznością jest przypadek częściowego uszkodzenia dachu (zawalenie), które skutkuje tym, iż jego domostwo przecieka - a wbrew twierdzeniom organów i sądów, chyba nie jest to standardowa sytuacja życiowa każdego obywatela ubiegającego się o pomoc od państwa i wypełnia przesłanki ustawowe nadzwyczajnego wypadku. Odnosząc się do tych twierdzeń NSA ponownie podkreśla, że Sąd I instancji nie dopuścił się błędnej wykładni art. 10 ust. 10 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych, zaś za pośrednictwem ww. zarzutu naruszenia prawa materialnego niedopuszczalne jest zwalczanie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ i zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Z tych samych względów nietrafny jest zarzut trzeci naruszenia prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej i osób represjonowanych z powodów politycznych przez błędną wykładnię ww. przepisów przez WSA w Warszawie. Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że jak to trafnie ujął Sąd I instancji pomoc udzielana na gruncie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych stanowi uznaniową i dodatkową w stosunku do otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący zwrócił się do organów administracji o udzielenie pomocy w innych trybach przewidujących możliwość udzielenia pomocy osobie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, m.in. na gruncie ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.