III OSK 2161/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/19 w sprawie ze skargi M.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 25 marca 2019 r. nr SKO.ŚR.6.682.2019 w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) na skutek skargi M.M. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: organ) z dnia 25 marca 2019 r., znak: SKO.ŚR.6.682.2019 w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, w pkt. 1. uchylił zaskarżone postanowienie, w pkt. 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się uczestnik postępowania – M. sp. z o.o. z siedzibą w R. (dalej: skarżący kasacyjnie, spółka) i w skardze kasacyjnej zarzucił wyrokowi w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie: - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak pełnego zbadania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w granicach danej sprawy, niezależnie od treści zarzutów i wniosków skargi i uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 25 marca 2019 r. nr SKO.ŚR.6.682.2019 r. w sytuacji gdy postanowienie odpowiada prawu, - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 i art. 59 k.p.a. oraz k.p.a. poprzez brak pełnego zbadania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w granicach danej sprawy, niezależnie od treści zarzutów i wniosków skargi i pominięcie przy wyrokowaniu faktu złożenia przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania i braku merytorycznego rozpoznania tego wniosku przez właściwy organ administracyjny, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 25 marca 2019 r. nr SKO.ŚR.6.682.2019 r. W oparciu o przytoczone zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, VIII Wydziałowi Zamiejscowemu w R., - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania podług norm przepisanych, - rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie - w myśl art. 176 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie podniósł, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 25 marca 2019 r. naruszył art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10, art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. poprzez brak pełnego zbadania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia w granicach danej sprawy, niezależnie od treści zarzutów i wniosków skargi i uchylił to postanowienie w sytuacji gdy postanowienie to odpowiada prawu. Skarżący kasacyjnie podniósł, że w dniu 18 maja 2016 r. w sprawie sygn. VIII SA/Wa 879/15 ustanowił pełnomocnika w osobie radcy prawnego, który był upoważniony do reprezentowania spółki zarówno przed wojewódzkim sądem administracyjnym jak i Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ocenie skarżącego kasacyjnie wezwanie do uzupełniania braków formalnych odwołania winno być doręczone pełnomocnikowi spółki, ani bezpośrednio M. sp. z o.o. w R., w konsekwencji jego zdaniem Sąd I instancji błędnie uznał, że braki formalne odwołania nie zostały uzupełnione w terminie, a zaskarżone postanowienie należało wyeliminować z obrotu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259), dalej "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji w sposób prawidłowy dokonał kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R.. Sąd I instancji nie naruszył w tym względzie art. 134 § 1 p.p.s.a. bowiem, badając legalność ww. rozstrzygnięcia Sąd I instancji rozpoznał skargę i ją uwzględnił – jak twierdzi - z innych przyczyn niż wskazano w skardze. Twierdzenia Sądu w tym zakresie są błędne bowiem zarzuty skargi M.M. pokrywały się z motywami, które wskazał Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, jednakże to uchybienie Sądu nie miało żadnego wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że Sąd bez wątpienia rozpoznał sprawę w jej granicach. Nie można zgodzić się z twierdzeniem skargi kasacyjnej, że Sąd wydając wyrok pominął fakt, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania powinno zostać skierowane do pełnomocnika skarżącego kasacyjnie. Należy wskazać, że z akt administracyjnych nie wynika, aby na dzień wystosowania przez organ wezwania o uzupełnienie braków formalnych odwołania, tj. na dzień 12 grudnia 2018 r. skarżący kasacyjnie był reprezentowany przez pełnomocnika i że organ miał o tym wiedzę. Wprawdzie pełnomocnictwa udzielono pełnomocnikowi spółki w dniu 24 września 2015 r. jednakże do akt administracyjnych dołączono je dopiero w dniu 5 lutego 2019 r., tj. już po wydaniu postanowienia z dnia 14 stycznia 2019 r., a zatem niezasadnym jest – tak jak twierdzi skarżący kasacyjnie - że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych odwołania powinno zostać skierowane do pełnomocnika spółki. Ponadto, należy zaznaczyć, że pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wraz ze skargą kasacyjną nie przedstawił potwierdzenia, że takie pełnomocnictwo zostało do akt administracyjnych dołączone przed wystosowaniem do spółki wezwania z art. 64 § 2 k.p.a. W konsekwencji należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji uzupełnienia braków formalnych odwołania w terminie, ale złożenie ich omyłkowo do Prokuratury Rejonowej w R. nie będącej organem administracji publicznej czyni zasadnym stwierdzenie niedopuszczalności odwołania. Na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące pominięcia przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji złożonego w sprawie w dniu 31 stycznia 2019 r. wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Powyższy zarzut nie został szczegółowo uzasadniony w skardze kasacyjnej nie mniej w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mógł on stanowić usprawiedliwionej podstawy. Zauważyć trzeba, że postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. (które uchylono zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 marca 2019 r.) organ stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych odwołania, a wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania złożono w dniu 31 stycznia 2019 r., a zatem już po wydaniu ww. postanowienia. Zatem organ wydając w dniu 14 stycznia 2019 r. postanowienie w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania nie miał podstaw do wydania rozstrzygnięcia w kwestii przywrócenia terminu. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej Sąd I instancji co prawda nie precyzyjnie ale jednak odniósł się do wniosku o przywrócenie terminu, jednakże błędnie uznał, że taki wniosek w okolicznościach niniejszej sprawy nie miałby znaczenia dla sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek taki (bez względu na argumentację i ocenę czy zasługuje na uwzględnienie czy też nie) winien zostać rozpoznany przez właściwy organ. Sąd I instancji uchylając zaskarżone postanowienie z dnia 25 marca 2019 r. winien wskazać, że wniosek z dnia 31 stycznia 2019 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania powinien zostać rozpoznany przez organ, jednakże uchybienie Sądu I instancji w tej kwestii nie miało żadnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Nieprawidłowo został skonstruowany zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. bowiem przepisy te zawierają przeciwstawne normy wynikowe i nie mogą one pozostawać "w związku", jak to błędnie przyjął skarżący kasacyjnie. Skoro Sąd I instancji prawidłowo uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie to nie mógł zastosować przeciwstawnej normy z art. 151 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie stanowiły usprawiedliwionych podstaw, wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Sprawa – pomimo wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie - skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III Izby Ogólnoadministracyjnej. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa COVID-19". Jak wynika natomiast z wyżej poczynionych rozważań biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Biorąc zatem pod uwagę, że strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie należało przyjąć, iż standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Powyższe zaś przesądziło o przyjęciu, iż rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym jest dopuszczalne.