III OSK 2048/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś Sędziowie: sędzia NSA Teresa Zyglewska (sprawozdawca) sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant: starszy asystent sędziego Edyta Kuczkowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Ministra Infrastruktury i A.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2203/22 w sprawie ze skargi R.C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia 2 września 2022 r., znak GM-DOK-3.774.3.2022.SzP w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargi kasacyjne.

Wyrokiem z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2203/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA), po rozpoznaniu sprawy ze skargi R.C. (dalej: skarżący) uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z 2 września 2022 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Infrastruktury z 5 października 2021 r., znak GM-DOK-4.774.43.2021.IM w przedmiocie ustalenia charakteru wód (pkt I) oraz zasądził od Ministra na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II). Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Minister Infrastruktury (dalej: organ, Minister) i w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok w całości, zarzucił mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uchylenie ww. decyzji Ministra z uwagi na fakt, że Minister nie wyjaśnił w sposób dokładny i wszechstronny przesłanek uznania decyzji za nieważną, w sytuacji gdy z treści decyzji wynika, że Minister w sposób wszechstronny zbadał wszystkie przesłanki przemawiające za odmową stwierdzenia nieważności decyzji, a tym samym brak było podstaw do takiego stwierdzenia. Wobec powyższego organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Ministra zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że zrzeka się prawa do rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wbrew twierdzeniom WSA zawartym w kwestionowanym wyroku, Minister wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w poprzednio obowiązującej ustawie, tj. ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1121; dalej: Prawo wodne z 2001 r.) nie było uregulowanej procedury ustalenia charakteru wód. Dopiero na mocy obwiązujących od dnia 1 stycznia 2018 r. przepisów nowej ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne do polskiego systemu prawnego, w art. 219 tej ustawy, wprowadzona została procedura dedykowana ustaleniu charakteru wód. Przepis ten zawiera także normę kompetencyjną przyznającą ministrowi do spraw gospodarki wodnej, jako wyspecjalizowanemu organowi w tym zakresie, wyłączną kompetencję do ustalania charakteru wód. Pod rządem przepisów Prawa wodnego z 2001 r. kwestia charakteru wód pojawiała się tylko niejako przy okazji rozstrzygania przez sądy powszechne spraw cywilnych, w szczególności w sprawach o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym. W tamtym stanie prawnym prawomocne orzeczenie sądu powszechnego, ustalające charakter wód jako kwestię wpadkową w postępowaniu, mogło być podstawą do dokonania odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków. Obecnie taką podstawę stanowi decyzja administracyjna ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej wydana na podstawie art. 219 Prawa wodnego z 2017 r. Minister podkreślił, że zarówno Prawo wodne z 2001 r., jak i inne akty prawa powszechnie obowiązującego, z uwagi na brak odpowiedniej regulacji w tym zakresie, nie przyznawały organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków uprawnień do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie określenia charakteru wód. Procedura taka była jedynie szczątkowo uregulowana art. 14a Prawa wodnego z 2001 r., który stanowił, że przejście gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu, o którym mowa w ust. 1 oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu lub jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Po wejściu w życie Prawa wodnego z 2017 r. w sprawach sądowych, w których zaistniała kwestia wpadkowa dotycząca charakteru wód sądy powszechne zawieszają postępowanie do czasu wydania przez ministra właściwego do spraw gospodarki wodnej rozstrzygnięcia na podstawie art. 219 Prawa wodnego z 2017 r. Dalej zauważono, że dla prawidłowości oceny czy ww. decyzja z 5 października 2021 r. jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. czy też nie, brak było konieczności dogłębnej analizy opinii Zakładu Geomorfologii Instytutu Geografii Fizycznej Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego z 14 sierpnia 2013 r. oraz opinii W.M. z 10 grudnia 2011 r. Zdaniem organu z uzasadnienia decyzji wynika, że Minister, na etapie postępowania zwykłego, przeanalizował wskazane przez WSA w Warszawie dokumenty, które następnie poddał ocenie, zgodnie z przepisami k.p.a., po czym w wyniku przeprowadzonej oceny - jako organ uprawniony do samodzielnej oceny - uznał, że wody zlokalizowane na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obr. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...], na działkach nr ewid. [...], [...], [...], [...] obr. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] oraz na działkach nr ewid. [...], [...] obr. [...], gm. [...], pow. [...], woj. [...] stanowią śródlądowe wody powierzchniowe płynące w cieku naturalnym o nazwie B. Wskazano, że dokumentacja opisana w art. 219 ust. 3 Prawa wodnego, jest podstawową dokumentacją pozwalającą na weryfikację twierdzeń wskazanych we wniosku, a w efekcie ustalenie charakteru wód. Dokumentacja ta jest szczególnego rodzaju dokumentem, z jednej strony ma ona charakter wysoce techniczny i specjalistyczny, co zbliża jej funkcję do opinii biegłego, z drugiej zaś strony jest ona przedkładana przez stronę postępowania, a więc podmiot z istoty zainteresowany korzystnym zakończeniem postępowania. Wszystkie istotne dane zobowiązany jest podać wnioskodawca, natomiast rzeczą organu - w tym przypadku Ministra - jest je zweryfikować pod kątem kompletności, rzetelności oraz prawdziwości, albowiem to na podstawie właśnie tych informacji organ będzie kształtował treść wydawanej decyzji, a przez to sytuację prawną jej adresata oraz podmiotów trzecich, na które decyzja może oddziaływać. Zauważono również, że Minister, jako wyspecjalizowany organ w dziedzinie gospodarki wodnej, był w stanie samodzielnie ocenić poprawność dołączonych do wniosku o ustalenie charakteru wód dowodów, a także w prawidłowy sposób ustalić stan faktyczny sprawy. Organ podkreślił, że ustalenie stanu faktycznego w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją nastąpiło również w oparciu o analizę dokumentów dołączonych do wniosku o ustalenie charakteru wód. Ponadto opinia Zakładu Geomorfologii Instytutu Geografii Fizycznej Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego z 14 sierpnia 2013 r. oraz opinia W.M. z 10 grudnia 2011 r. nie stanowiły dla organu prowadzącego postępowanie jedynego dowodu w sprawie, lecz były one jednym z szeregu dowodów znajdujących się w aktach sprawy, które wspierały wnioski płynące z operatu wodnoprawnego. Reasumując organ wskazał, iż mając na uwadze fakt, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznawanie zakończonej sprawy, a w konsekwencji czego, zakres prowadzonego w ramach trybu nadzorczego postępowania dowodowego nie odpowiada temu, prowadzonemu w trybie zwykłym, w ocenie Ministra wniesienie skargi kasacyjnej jest zasadne. Z wyrokiem Sądu I instancji nie zgodziła się również A.G. (dalej: uczestniczka postępowania, skarżąca kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok w całości, zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. a także z art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 8 k.p.a. i art. 10 k.p.a. przez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i przesądzenia o konieczności ponownego przeanalizowania dowodów przeprowadzonych w innym postępowaniu, b) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie oceny prawnej, z której wynika, że niewyjaśnienie kwestii związanych z dowodami przeprowadzonymi w postępowaniu przed sądami powszechnymi mogło mieć wpływ na wynik postępowania. Wobec tak sformułowanych zarzutów uczestniczka postępowania wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania sądowego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że przedmiotem sądowej kontroli była decyzja wydana w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o jedną z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W związku z tym dokonując oceny prawidłowości orzeczenia wydanego w tym trybie należy przypomnieć, że w ramach tego nadzwyczajnego postępowania organ nie przeprowadza nowych dowodów. Ocenia jedynie prawidłowość wykorzystania tych, które były przeprowadzone w pierwotnym postępowaniu administracyjnym. W przedmiotowej sprawie zasadniczym dowodem w tym zakresie była opinia sporządzona przez profesora B.W. opracowana na potrzeby postępowania w przedmiocie ustalenia charakteru wody oraz opinie sporządzone na potrzeby postępowania prowadzonego przez sądy powszechne, którego przedmiotem nie było wszakże ustalenie charakteru wody, ale ustalenie stanu księgi wieczystej. Dlatego też, zdaniem skarżącej kasacyjnie, z punktu widzenia postępowania administracyjnego opinie sporządzone poza nim mogły mieć walor pomocniczy, podobny do dokumentów prywatnych. W ocenie uczestniczki postępowania prymat należało przyznać opinii sporządzonej na potrzeby pierwotnego postępowania, której konkluzje były jednoznaczne. Jednocześnie jej autor przy jej sporządzaniu uwzględnił ustalenia wynikające z opinii Zakładu Geomorfologii Instytutu Geografii Fizycznej Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego z 14 sierpnia 2013 r. oraz opinii z 10 grudnia 2011 r. W tym pierwszym opracowaniu, w opisie stanu faktycznego zawarto zresztą stwierdzenie o bezsporności kwalifikacji cieku B. do kategorii wód płynących. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że przemawia to za prawidłowością decyzji stanowiącej przedmiot prowadzonego postępowania. Zdaniem Sądu taka ocena to jednak za mało i zachodzi konieczność ponownego przeanalizowania opracowań sporządzonych na potrzeby postępowania prowadzonego przez sądy powszechne. W opinii uczestniczki postępowania rodzi się jednak uzasadniona wątpliwość, czy taka ponowna ocena mogłaby doprowadzić do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. a zatem, czy zachodzą uzasadnione podstawy do przyjęcia, że w tej części opisana na wstępie decyzja rażąco narusza prawo, co może uzasadniać stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie ponowna ocena opinii sporządzonych na potrzeby postępowania przed sądami powszechnymi nie może doprowadzić do ustalenia, że w pierwotnym postępowaniu doszło do rażącego naruszenia prawa. Opracowania te były bowiem znane, a wynikające z nich ustalenia były brane pod uwagę. W związku z tym dokonana ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie miała charakteru dowolnego. Nie można zatem uznać aby w pierwotnym postępowaniu zakończonym decyzją Ministra z 5 października 2021 r., doszło do rażącego naruszenia prawa. Nawet bowiem jeśli ocena organu administracji co do oceny mocy wiążącej tych opracowań nie była prawidłowa, to i tak nie miała żadnego wpływu na wynik prowadzonego postępowania. Ewentualne naruszenie prawa nie miało bowiem charakteru rażącego i taka ocena jest już możliwa na obecnym etapie postępowania. W związku z tym, w ocenie uczestniczki postępowania, doszło do naruszenia postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przepis ten pozwala bowiem na uchylenie decyzji tylko wówczas, gdy doszło do naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego też Sąd uchylając decyzję powinien wykazać jaki wpływ na końcowy wynik postępowania mogły mieć wskazane błędy. W przedmiotowej sprawie takiego wpływu by nie miały, naruszenia prawa musiałyby mieć bowiem charakter istotny, czego Sąd nie wykazał. W związku z tym naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i ten błąd mógł mieć wpływ na wynik postępowania. Z obrotu prawnego wyeliminowano bowiem decyzję, która się do tego nie kwalifikowała. Zdaniem uczestniczki postępowania powyższe naruszenia pośrednio doprowadziły także do naruszenia art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a., które statuują podstawowe zasady postępowania, a mianowicie obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji i czynnego udziału stron w prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu do skarżonego wyroku zabrakło odniesienia się do nich mimo, że mają one charakter normatywny. Skarżąca kasacyjnie zauważyła, że Sąd I instancji w ogóle nie oceniał czy uchylenie decyzji organów obu instancji pozostanie w zgodzie z przywołanymi zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. To zaś stanowi przejaw naruszenia także art. 107 § 3 k.p.a. przez brak odniesienia się do wszystkich okoliczności podnoszonych w toku prowadzonego postępowania, a co za tym idzie jego wadliwego zastosowania. Jednocześnie uczestniczka postępowania wskazała, że WSA dał wadliwe wskazania co do dalszego toku postępowania administracyjnego, a co za tym idzie naruszył art. 153 p.p.s.a. Zdaniem skarżącej kasacyjnie brak wyjaśnienia przez Sąd skąd wywodzi konieczność ponownego przeanalizowania opracowań sporządzonych na potrzeby postępowania przed sądami powszechnymi stanowi także istotne naruszenie wynikającego z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej, a brak ustalenia tej ostatniej stanowi istotne naruszenie prawa mogące mieć wpływ na wynik postępowania. Ocena legalności decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu, do którego stosuje się przepisy k.p.a. musi być dokonana również z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami k.p.a. W piśmie z 14 lipca 2023 r. skarżący R.C. wniósł o oddalenie skarg kasacyjnych, utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skargi kasacyjne nie są zasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.), zatem może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga ustalenia, że naruszenie prawa ma charakter oczywisty, wyraźny, niewątpliwy. Jednocześnie podkreślić należy, że kryterium oczywistości naruszenia prawa nie może być decydujące. O tym, czy naruszenie prawa jest naruszeniem rażącym przesądza ocena skutków prawnych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Za rażące należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa (por. A. Zieliński, O "rażącym" naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 k.p.a., PiP 1986/2, s. 104-107; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 września 2020 r., sygn. akt II OSK 2068/18; 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1383/19 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy także zauważyć, że w doktrynie prawa administracyjnego wskazuje się, iż instytucja nieważności decyzji administracyjnej z zasady dotyczy naruszeń prawa materialnego. Kwalifikowane naruszenia procedury występują jako przesłanki uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym (art. 145 § 1 k.p.a.). W tym też wskazuje się różnicę pomiędzy instytucją stwierdzenia nieważności a wznowieniem postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności dotyczy wad, które tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Nie są to wady ze swojej istoty o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie tego rodzaju wad dokonywane jest w oparciu o przepisy dotyczące wznowienia postępowania. Ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie może być tylko elementem prowadzącym do tej oceny (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024). Analogiczne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, w którym wskazano, że zasadniczo w art. 156 § 1 k.p.a. opisane są wady decyzji o charakterze materialnoprawnym, zaś wady o charakterze proceduralnym usuwane są w osobnym trybie wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 k.p.a. Należy jednak zauważyć, że niektóre wady proceduralne mogą być przyczyną powstania wad materialnoprawnych, a zatem, co do zasady, naruszenia procedury nie mogą stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. Jeżeli są przytaczane jako uzasadnienie stwierdzenia nieważności decyzji, to łączy się je z wadami materialnoprawnymi. Istotne znaczenie ma bowiem ocena wpływu naruszenia procedury administracyjnej na poprawność rozstrzygnięcia w sprawie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 2622/22). W niniejszej sprawie Minister przeprowadzał ocenę w trybie nadzwyczajnym. Przeprowadzana w tym trybie ocena ma weryfikować wydaną decyzję z perspektywy przesłanek nieważności, co w kontekście tej sprawy oznaczało ustalenie, czy decyzji Ministra z 5 października 2021 r. ustalającej charakter wód można zarzucić rażące naruszenie prawa, które spowodowało wydanie decyzji w sposób oczywisty niezgodnej z prawem. Obowiązkiem organu było zatem zbadanie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydawaniu kwestionowanej decyzji odpowiada prawdzie w świetle istniejącego materiału dowodowego. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji mają zastosowanie przepisy ogólnego postępowania administracyjnego, zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym, przy pomocy których organ winien dążyć do ustalenia czy zaistniały okoliczności, przewidziane w art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. Organ prowadzący postępowanie nieważnościowe, zobligowany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i dokonania oceny czy dana okoliczność zastała udowodniona (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Ustalenie czy kontrolowana decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności wymaga zebrania konkretnych dowodów wskazujących na istnienie takiej wady. Istnienia wady prawnej nie można opierać na domniemaniu. W postępowaniu nadzwyczajnym, zmierzającym do ustalenia czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, przede wszystkim szczególnego ustalenia wymaga kwestia, czy i do jakich naruszeń prawa doszło w postępowaniu zwykłym, a następnie dopiero możliwe jest dokonanie oceny, czy stwierdzone naruszenia prawa miały charakter rażący. Rozstrzygnięcie organu musi opierać się na ocenie zebranego materiału dowodowego, a nie na domniemaniach. Celem postępowania nieważnościowego jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej kwalifikowaną wadą nieważności, to jest tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck Warszawa 1996, s. 699). W postępowaniu tym nie wyklucza się więc prowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego celem jest ustalenie, czy analizowany akt organu rażąco narusza prawo. Jako utrwalone należy uznać stanowisko, zgodnie z którym organ ma w postępowaniu nadzwyczajnym, prowadzonym w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego przedmiotem jest ustalenie, czy stan faktyczny przyjęty przy wydaniu decyzji będącej przedmiotem postępowania nieważnościowego odpowiada prawdzie w świetle istniejącego w sprawie materiału dowodowego (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 7 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 845/06; 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 94/21; 18 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1869/19; 19 października 2022 r., sygn. akt I OSK 2325/19). W rozpoznawanej sprawie organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej charakter wód obowiązany był dokonać kontroli tej decyzji w świetle przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. uwzględniając wszelkie dostępne dowody, w tym również te przeprowadzone w postępowaniu zakończonym wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I Ca 474/15. Dowody te określając charakter cieku wodnego stoją bowiem w oczywistej sprzeczności z treścią decyzji z 5 października 2021 r. Choć postępowanie zakończone ww. wyrokiem Sądu Okręgowego w Elblągu dotyczyło usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, to przesłanką rozstrzygnięcia pozostawało ustalenie charakteru cieku B., a więc kwestia mająca bezpośrednie znaczenie również w okolicznościach niniejszej sprawy. W postępowaniu z powództwa Skarbu Państwa - województwa [...] przeprowadzono szczegółowe postępowanie dowodowe obejmujące w szczególności opinię biegłego z zakresu hydrologii oraz opinię instytutu naukowego, z których wynikało, że górny odcinek cieku B. ma charakter sztuczny, a jego istnienie uzależnione jest od sztucznego zasilania wodami rzeki W. Organ nie mógł zatem pominąć tych dowodów wyłącznie z tego względu, że wyrok nie zapadł w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia charakteru wód, szczególnie, że ustalenia i wnioski wynikające z tych opinii przeczą ustaleniom stanowiącym podstawę wydania decyzji z 5 października 2021 r. Nie sposób zatem podzielić stanowiska Sądu I instancji, zgodnie z którym odmienny przedmiot postępowania cywilnego pozbawia znaczenia ustalenia dotyczące charakteru cieku poczynione w tym postępowaniu. Odmienność przedmiotu obu postępowań nie oznaczała irrelewantności ustaleń poczynionych przez Sąd Okręgowy, skoro dotyczyły tej samej okoliczności faktycznej mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Nie ma racji Minister wskazując, że skoro wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt l Ca 474/15, a w związku z tym opinia Zakładu Geomorfologii Instytutu Geografii Fizycznej Wydziału Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego z 14 sierpnia 2013 r. oraz opinia W.M. z 10 grudnia 2011 r., zostały wydane w oparciu o przepisy Prawa wodnego z 2001 r., które zostały uchylone ustawą z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, która weszła w życie 1 stycznia 2018 r., dokumenty te nie mogły zostać uwzględnione w postępowaniu zakończonym decyzją z 5 października 2021 r. Zarówno poprzednia, jak i obecnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2021 r., poz. 2233 ze zm.), opierają się bowiem w istocie na tożsamej konstrukcji rozróżnienia wód i cieków naturalnych oraz sztucznych, a istota oceny charakteru cieku wodnego nie uległa zmianie. Zmiana stanu prawnego nie niweczy więc wartości dowodowej opinii specjalistycznych odnoszących się do charakteru cieku wodnego. Konkludując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy, bowiem Sąd I instancji słusznie uznał, że organ przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji był zobowiązany do dokonania wszechstronnej i wnikliwej oceny całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym również dowodów, które podważały ustalenia przyjęte w decyzji z 5 października 2021 r. Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że nieuwzględnienie wskazanych okoliczności świadczyło o braku dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, co prowadziło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienia te miały przy tym charakter istotny, bowiem mogły mieć wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia. W świetle przedstawionych rozważań, należało uznać, że podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, gdyż nie podważyły prawidłowości oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Odnosząc się jednocześnie do argumentacji skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania w zakresie uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazać należy, że Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a decyzja Ministra podlega uchyleniu. Natomiast treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, czyni go w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Z kolei brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Skoro zatem skargi kasacyjne nie zawierały usprawiedliwionych podstaw, gdyż żaden z podniesionych w nich zarzutów nie zasługiwał na uwzględnienie, to Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne. Nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ R.C. nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika i nie przedłożył dowodów potwierdzających poniesienie kosztów, o których mowa w art. 205 § 1 p.p.s.a.