III OSK 1599/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia W. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ze skargi kasacyjnej M. S. i Ł. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 169/22 w sprawie ze skargi M. S. i Ł. S. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego im. [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: dopuścić Stowarzyszenie W. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu.

Pismem z dnia 15 marca 2024 r. Stowarzyszenie W. z siedzibą w W. (dalej także jako: Stowarzyszenie) zgłosiło swój udział w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej M. S. oraz Ł. S. (dalej także jako: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 169/22 w sprawie ze skargi M. S. i Ł. S. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego im. [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oraz wniosło o uwzględnienie skargi kasacyjnej skarżących i uchylenie lub zmianę orzeczenia Sądu I instancji. Argumentując swoje zgłoszenie do postępowania w charakterze uczestnika, Stowarzyszenie wskazało, że jego misją jest działalność na rzecz upowszechniania i realizacji idei dobrego rządzenia poprzez doprowadzenie do przejrzystości i rozliczalności instytucji publicznych oraz wzmocnienie obywatelskiej świadomości własnych praw, a jednym z podstawowych elementów zapewniających rozliczalność działania władz jest jawność życia publicznego. W związku z tym Stowarzyszenie wyjaśniło, że w ramach jednego z jego głównych celów sprawuje nadzór obywatelski nad realizacją art. 61 Konstytucji RP i ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto, Stowarzyszenie poinformowało, że prowadzi poradnictwo w zakresie spraw związanych z prawem do informacji publicznej i wielokrotnie występuje jako strona postępowań administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych, jak i jako uczestnik tych postępowań jako organizacja społeczna. Z kolei odnosząc się do zasadności jego udziału w przedmiotowym postępowaniu, Stowarzyszenie wskazało, że przemawia za tym jego wiedza, fachowość i wieloletnie doświadczenie w obszarze prawa dostępu do informacji publicznej. Stowarzyszenie dodało, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2432/17, że dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z przedmiotem konkretnego postępowania administracyjnego, można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia kluczowych dla sprawy okoliczności faktycznych. Natomiast, jako że niniejsza sprawa dotyczy bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji, to Stowarzyszenie wskazało, że jej przedmiot jest wprost związany z § 8 ust. 3 Statutu Stowarzyszenia, co z kolei przemawia za dopuszczeniem go do udziału w niniejszym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej p.p.s.a., udział w postępowaniu może zgłosić (...) organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje zaś zdolność sądową organizacjom społecznym w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Warunkiem skutecznego wystąpienia o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie innej osoby jest, jak wynika z treści powołanych wyżej przepisów, zbieżność przedmiotu postępowania ze statutową działalnością organizacji społecznej. Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: jej status; fakt, że zakres statutowej działalności organizacji ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić; to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji; a także to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z 5 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). Stowarzyszenie zgłaszające swój udział w tym postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika posiada status organizacji społecznej, zaś jego cele statutowe obejmują: upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych, w szczególności podejmowanych przez członków i członkinie Stowarzyszenia i osoby z nimi współpracujące, na rzecz zwiększenia przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym: działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej, działanie na rzecz efektywnego, praworządnego, przejrzystego i otwartego na kontrolę obywatelską gospodarowania majątkiem publicznym i zarządzania politykami publicznymi, wspieranie merytoryczne i finansowe osób i organizacji w sprawowaniu kontroli obywatelskiej i podejmowanie działań na rzecz propagowania etyki życia publicznego i aktywności służących przeciwdziałaniu korupcji. Przedmiotem niniejszego postępowania jest natomiast bezczynność Rektora Uniwersytetu Medycznego im. [...] w P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skoro zatem zakres działalności statutowej Stowarzyszenia ma związek z przedmiotem niniejszej sprawy, a nie zachodzą podstawy do uznania, że organizacja działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, uznając, że dopuszczenie Stowarzyszenia do postępowania jest uzasadnione.