III OSK 1597/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak po rozpoznaniu w dniu 20 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt II SAB/Ke 16/23 w sprawie ze skargi M.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowy Zespół Orzekania o Niepełnosprawności [...] w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z 17 marca 2023 r., II SAB/Ke 16/23 odrzucił skargę M.G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...] w przedmiocie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że M.G. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę z 9 lutego 2023 r. na "przewlekłe działanie Powiatowego Orzecznictwa [...]", który to organ, w jego ocenie, w rażący sposób zaniedbuje swoje obowiązki względem osób niepełnosprawnych. Odrzucając skargę na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji podniósł, że z uwagi na fakt, że do dnia wydania postanowienia skarżący nie przedstawił dowodu, na złożenie ponaglenia do organu wyższego stopnia przed wniesieniem skargi, Sąd przyjął, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, o jakich mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, zaskarżył je w całości skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a., poprzez niezasadne uznanie, że skarżący nie wniósł ponaglenia, w sytuacji gdy wniósł on ponaglenie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...], a data wniesienia ponaglenia nie ma znaczenia pod kątem oceny dopuszczalności skargi, a zatem brak było podstaw do odrzucenia skargi, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi, 2. art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 2b p.p.s.a., poprzez niezasadne uznanie, że skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia i nie wniósł ponaglenia na działanie organu, w sytuacji gdy wniósł on ponaglenie do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności [...], a zatem brak było podstaw do odrzucenia skargi, albowiem ponaglenie zostało wniesione przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi, 3. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a., poprzez niezasadne uznanie, że skarga jest niedopuszczalna, w sytuacji gdy skarżący mógł nie posiadać wiedzy, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania powinna być poprzedzona wniesieniem ponaglenia, a skarżący nie powinien ponosić negatywnych skutków braku pouczenia przez organ administracji, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi, 4. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 k.p.a., poprzez niezasadne odrzucenie skargi, w sytuacji gdy wniesienie pisma do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności oraz jego treść i wynikający z niej zamiar wskazują, że intencją skarżącego było przyspieszenie rozstrzygnięcia sprawy przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, a zatem pismo zatytułowane "Skarga Na Pracę Powiatowego Orzecznictwa Osób Niepełnosprawnych" powinno zostać potraktowane jako ponaglenie i przekazane do rozpoznania według właściwości, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi, 5. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 k.p.a., poprzez nieuznanie pisma zatytułowanego "Skarga Na Pracę Powiatowego Orzecznictwa Osób Niepełnosprawnych" za ponaglenie i nieprzekazanie pisma według właściwości, co skutkowało niezasadnym odrzuceniem skargi. Mając powyższe na względzie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jednocześnie oświadczył, że opłata nie została zapłacona w całości ani w części. Ponadto skarżący zrzekł się rozpoznania sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację, mającą na celu wykazanie zasadności podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły stronie w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie natomiast z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy zaś rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. W myśl zaś art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie zawiera uzasadnienie. W myśl art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Z powyższych przepisów wynika, że warunkiem wniesienia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej, jest uprzednie wystąpienie przez stronę skarżącą z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, pismem z 28 lutego 2023 r. skarżący został wezwany usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie dowodu, że wniósł on do organu wyższego stopnia ponaglenie (art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a.). W odpowiedzi na wezwanie skarżący w piśmie z 2 marca 2023 r. opisał stan faktyczny sprawy, jednakże nie przedstawił dowodu, z którego wynika, że przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wniósł stosowne ponaglenie. Do dnia wydania zaskarżonego postanowienia Sądu pierwszej instancji, skarżący nie przedstawił dowodu na wyczerpanie środków zaskarżenia w toku instancji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, iż w niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, za ponaglenie nie może zostać uznane pismo z 9 lutego 2023 r. zatytułowane "Skarga na pracę Powiatowego Orzecznictwa Osób Niepełnosprawnych". Zaadresowane zostało bowiem ono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Z treści tego pisma wynika, że skarżący wnosi skargę na przewlekłe działanie organu. Za ponaglenie także nie może zostać uznane pismo skarżącego z 15 lutego 2023 r., które wniesione zostało po złożeniu skargi. Z treści art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że ponaglenie musi być złożone przed jej wniesieniem. Z tych względów nieuzasadnione były zarzuty skargi kasacyjnej, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Odnośnie do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa, przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a.