Sygnatura
III OSK 1570/24
III OSK 1570/24 - Wyrok NSA z 2024-11-15
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 15 listopada 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Jakimowicz sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) protokolant asystent sędziego Adam Płusa po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 709/23 w sprawie ze skargi M. W, na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 709/23 oddalił skargę M. W. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia ze służby. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 2 września 2022 r. Komendant Rejonowy Policji Warszawa VII wystąpił do Komendanta Stołecznego Policji o zwolnienie ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r. poz. 1882 z późn. zm., zwana dalej: "ustawa o Policji") M. W. (dalej: "skarżący") - wówczas policjanta Ogniwa Patrolowo-Interwencyjnego IV Wydziału Wywiadowczo-Patrolowego Komendy Rejonowej Policji (...). Jak podniósł w uzasadnieniu, podstawą wystąpienia z wnioskiem o zwolnienie skarżącego ze służby w Policji był jego udział w zdarzeniu mającym miejsce w dniu 22 lipca 2022 r. około godz. 23:00, w którym, w trakcie pełnionej służby, dokonał zatrzymania mężczyzny. Policjant, po zastosowaniu wobec zatrzymanego środków przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek założonych na ręce trzymane z tyłu, kopnął w głowę - szyję klęczącego na ziemi mężczyznę. W ocenie wnioskodawcy służby w Policji nie może pełnić osoba nadużywająca siły wobec klęczącego na ziemi i niemogącego się bronić człowieka. Popełniony przez policjanta czyn jest naganny z punktu widzenia poszanowania porządku prawnego, co jest szczególnie ważne ze względu na rodzaj pełnionej przez policjanta służby oraz podważa jego wiarygodność, która jest tak niezbędna do dalszego wykonywania tego zawodu, a także godzi w dobre imię formacji, której jest on członkiem. Każdy policjant, który łamie prawa obywatela do poszanowania jego godności dowodzi tym samym, iż utracił przymioty konieczne do pełnienia służby w Policji. Pismem z dnia 16 września 2022 r. Komendant Stołeczny Policji zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji. Jednocześnie, na podstawie art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, stronę wezwano do wskazania zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji w terminie 3 dni od dnia doręczenia tego pisma. Strona nie wskazała w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 4 ustawy o Policji, ani w toku całego postępowania administracyjnego organizacji związkowej, która miałaby ją reprezentować. Pismem z dnia 17 listopada 2022 r. Zastępca Prokuratora Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim przekazał wskazane w tym piśmie kopie materiałów z prowadzonego postępowania karnego o sygn. akt 4319-4 Ds.894.2022, w tym postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 25 października 2022 r., którym Prokurator Prokuratury Rejonowej w Nowym Dworze Mazowieckim przedstawił M. W. zarzut o to, że: w dniu 22 lipca 2022 r. w miejscowości Warszawa, woj. mazowieckie, pełniąc funkcję funkcjonariusza Policji przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wbrew przepisowi art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2022 r. poz. 1416 z późn. zm.), bezzasadnie użył środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej, polegającej na technice ataku i uderzył częściowo unieruchomionego za pomocą kajdanek założonych na ręce trzymane z tytułu, Pana M. N., jednokrotnie lewym kolanem w okolice klatki piersiowej oraz dwukrotnie nogą w okolice brzucha, jak również zastosował wobec wymienionego pokrzywdzonego technikę duszenia, za pomocą ucisku kolanem na jego szyję, a także naciskał nogą na górną część ciała leżącego na ziemi pokrzywdzonego, co w konsekwencji spowodowało naruszenie czynności narządu ciała i rozstrój jego zdrowia na czas trwający nie dłużej niż 7 dni, w postaci skupisk wybroczyn krwawych w skórze czoła, skupisk wybroczyn krwawych na skórze szyi, otarć naskórka na kończynach górnych, ubytku naskórka na lewej kończynie górnej, otarć naskórka na grzebiecie i barku prawym, otarć naskórka na lewym biodrze oraz ubytku naskórka na lewym kolanie, przy czym działał na szkodę interesu prywatnego M. N., tj. o czyn z art. 231 § 1 Kodeksu karnego w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W dniu 9 grudnia 2022 r. Komendant Stołeczny Policji, działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5, art. 45 ust. 1 ustawy o Policji, wydał rozkaz personalny nr (...) o zwolnieniu M. W. ze służby w Policji z dniem 20 grudnia 2022 r. Decyzji tej, zgodnie z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a."), został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast została ona doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 14 grudnia 2022 r. W dniu 16 grudnia 2022 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Nowym Dworze Mazowieckim skierował do Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe w Warszawie akt oskarżenia przeciwko skarżącemu. Skarżący złożył odwołanie od wyżej wskazanego rozkazu personalnego Komendanta Stołecznego Policji. Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia (...) r. nr (...) Komendant Główny Policji utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w I instancji. Na powyższy rozkaz personalny skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Komendant Główny Policji odniósł się do zarzutów skargi, uznając je za bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę M. W. uznając, że zaskarżony rozkaz personalny został wydany zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby została przez organy wystarczająco wykazana. Organy obu instancji w pisemnych motywach swoich decyzji wyjaśniły powody, dla których uznały, że w sprawie wystąpił ważny interes służby uzasadniający rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie jest też sporne, że w dniu 16 grudnia 2022 r. skierowano do Sądu Rejonowego dla Pragi Południe w Warszawie akt oskarżenia przeciwko skarżącemu, a czyn, o który oskarżony jest skarżący, dotyczy przestępstwa umyślnego ściganego z oskarżenia publicznego. W ocenie Sądu pierwszej instancji w takich okolicznościach uprawniona była (nie wykraczająca poza granice uznaniowości) ocena organu wystąpienia przesłanek stwierdzenia, że szybkie usunięcie funkcjonariusza z szeregów Policji - niezależnie od ostatecznego wyniku sprawy - jest w interesie służby. W odbiorze społecznym nie powinny bowiem być zatrudnione w Policji osoby, którym postawiono tego rodzaju poważne zarzuty. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wskazane okoliczności nie przesądzają oczywiście, czy skarżący jest w istocie winny zarzucanych mu czynów (tak argumentuje skarżący). Jak trafnie zauważa organ - wedle ugruntowanych poglądów judykatury, które podzielił Sąd pierwszej instancji - zwolnienie ze służby przez wzgląd na jej ważny interes, wobec postawienia określonych zarzutów, nie narusza zasady domniemania niewinności. Samo zwolnienie pozostaje bowiem w związku z sytuacją, w jakiej znalazł się określony funkcjonariusz, wobec postawienia mu konkretnych zarzutów, nie zaś z ustaleniem popełnienia konkretnych przestępstw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w tej sprawie organ wyjaśnił prawidłowo skarżącemu, że w danym postępowaniu nie jest dopuszczalne niejako dublowanie czynności wyjaśniających w sprawie karnej - ustalenie czy funkcjonariusz faktycznie popełnił zarzucone mu czyny. Organ w istocie przypisuje funkcjonariuszowi wyłącznie odpowiedzialność za to, że wykreował określoną sytuację - uczestniczył w zdarzeniach, które stanowiły przesłankę postawienia mu poważnych zarzutów, a nawet skierowania do sądu karnego aktu oskarżenia - niezależnie od ostatecznej oceny jego postępowania, która zostanie sformułowana w ramach stosownej procedury karnej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że dostrzec też trzeba, że samo postawienie policjantowi określonych zarzutów nie może stanowić niejako automatycznie przesłanki jego zwolnienia ze służby. Taka wykładnia przesłanki, ustanowionej w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie byłaby uprawniona, gdy prawodawca wprost w pkt 2 powołanego przepisu, a także w ust. 1 pkt 4 i 4a - wskazał inne, konkretne podstawy zwolnienia ze służby, związane z popełnieniem przestępstw. Jednakże w rozpatrywanej sprawie organ nie poprzestał na przywołaniu faktu postawienia funkcjonariuszowi zarzutów, lecz wskazywał, że ich rodzaj oraz domniemane okoliczności popełnienia czynu, a także skierowanie aktu oskarżenia przemawiają za uznaniem, że dalsze pozostawanie danej osoby w służbie nie byłoby zgodne z interesem Policji, jako instytucji zaufania publicznego. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny to być zatem osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji). Osoby te muszą więc znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, iż by miały łamać prawo. W ocenie Sądu pierwszej instancji organy Policji miały podstawy do przyjęcia, że funkcjonariusz utracił przymiot nieposzlakowanej opinii, a w konsekwencji, że rozwiązanie z nim stosunku służbowego z uwagi na ważny interes służby było uprawnione. W związku z tym interes skarżącego nie mógł zyskać przewagi nad dobrem Policji. Za pozbawione zatem racji należało uznać zarzuty sprowadzające się do naruszenia art. 42 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, a w szczególności do zastosowania tego przepisu z naruszeniem zasady domniemania niewinności. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ prawidłowo uznał, że okoliczności, które miałyby zostać ustalone za pomocą wnioskowanych dowodów (tj. badanie postawy funkcjonariusza Policji, jaką przejawiał w przeszłości w służbie, jej przebieg, jego osiągnięcia zawodowe czy odbiór jego osoby przez przedstawicieli tej formacji lub społeczeństwa) pozostają irrelewantne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ wyjaśnił, że nie kwestionuje, że skarżący pełniąc służbę w Policji cieszył się nieposzlakowaną opinią. Był to bowiem warunek sine qua non, umożliwiający mu nieprzerwane kontynuowanie stosunku służbowego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy spełniona została również przesłanka określona w przepisie art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 może nastąpić po zasięgnięciu opinii zakładowej organizacji związkowej reprezentującej policjanta. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wskazał w terminie, o którym mowa w art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, organizacji związkowej, która miałaby go reprezentować. Wobec tego zwolnienie strony ze służby w Policji mogło nastąpić bez zasięgnięcia opinii zakładowej organizacji związkowej. W ocenie Sądu pierwszej instancji uzasadnione było też nadanie rozkazowi personalnemu o zwolnieniu skarżącej ze służby rygoru natychmiastowej wykonalności. Oceniając, czy w rozpoznawanej sprawie organy Policji zachowały warunki do wydania decyzji uznaniowej, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, że słuszny interes skarżącej (art. 7 k.p.a.) nie stoi w sprzeczności z podjętym rozstrzygnięciem, zaś argumentacja funkcjonariusza, kwestionująca przedmiotowy rozkaz, nie góruje nad interesem służby (interesem społecznym). Organy kierowały się bowiem dobrem służby i przez ten pryzmat oceniany był słuszny interes skarżącego. Podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby organy wyjaśniły, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny, tzn. dobro Policji, któremu to interesowi ustawodawca dał normatywny wyraz w treści art. 25 ustawy o Policji, stawiając wymóg, aby funkcjonariusze tworzący tę służbę mieli nieposzlakowaną opinię. Zwolnienie ze służby nastąpiło z powodu utraty przez skarżącego przymiotów niezbędnych do wykonywania obowiązków funkcjonariusza Policji oraz ze względu na potrzebę dbałości o społeczny wizerunek formacji. Relewantne okoliczności faktyczne zostały zatem ustalone w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Sądu pierwszej instancji postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało przeprowadzone w zgodzie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym także w zgodzie z art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniono właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż zaskarżony akt odpowiada prawu, gdyż organ zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy istotny dla podjęcia rozstrzygnięcia, prawidłowo rozważył interes społeczny (interes służby) względem słusznego interesu skarżącego oraz w sposób przekonujący wyjaśnił przesłanki podjętej decyzji. Organ kierował się przy tym dobrem służby i przez ten pryzmat dokonał oceny słusznego interesu skarżącego podejmując rozstrzygnięcie na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł M. W., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie: 1. art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w ustalonym stanie faktycznym i aktualnym stanie prawnym skarżący podlega zwolnieniu ze służby ze względu na ważny interes służby, podczas gdy prawidłowe uwzględnienie wszystkich elementów zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu skarżącego, przeczy takiemu założeniu; 2. art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 41 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. oparcie decyzji, na przesłance ważnego interesu służby, w sytuacji, gdy w sprawie toczy się już postępowanie karne i odpowiednią przesłanką byłaby przesłania skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, w przypadku wydania takiego orzeczenia; 3. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, poprzez uznanie, iż zwolnienie ww. policjanta ze służby uzasadnione jest z uwagi na ważny interes służby, podczas gdy biorąc pod uwagę okoliczności zaskarżonej sprawy w tym poszlakowaną opinię skarżącego nie można mówić o jego negatywnym zachowaniu; 4. art. 25 ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 81a k.p.a. w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiada przymiotu nieposzlakowanej opinii oraz w niniejszej sprawie ziściła się przesłanka słusznego interesu służby, z uwagi na toczące sią wobec niego postępowanie karne, a tym samym nie może pełnić służby w Policji, podczas gdy zasada domniemania niewinności o randze międzynarodowej oraz konstytucyjnej wskazuje wprost, że każdego oskarżonego o popełnienie czynu zabronionego uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy, a tym samym jest jednym z istotnych elementów wyznaczających pozycję obywatela w społeczeństwie oraz wobec władzy, gwarantując mu odpowiednie traktowanie; Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 5. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, podczas gdy ocena materiału dowodowego w sprawie powinna skutkować uwzględnieniem skargi w całości; 6. art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej w zakresie prowadzonego w sprawie postępowania dowodowego oraz przez nieuwzględnienie okoliczności mających istotne znacznie dla słusznego interesu skarżącego, a także niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i założenie, że skarżący dopuścił się zarzucanego mu czynu zabronionego; 7. art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego, polegającego na brakach we wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego w sprawie i rozważeniu zebranych materiałów, a także pominięcie dowodów świadczących o niewinności skarżącego oraz jego zaangażowaniu w dotychczasowy przebieg służby, a w skutek tego błędne ustalenie, że zachodzą okoliczności określone w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, uzasadniające zwolnienie skarżącego ze służby w Policji; 8. art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i bezkrytyczne przyjęcie, pomimo braków w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym, że okoliczności stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji zostały należycie udowodnione; 9. art. 107 § 3 w związku z art. 11 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i sporządzenie uzasadnienia, które nie spełnia określonych w tym przepisie wymogów, a nade wszystko poprzez błędne uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji, w którym pomimo wskazania faktów, nie przedstawiono dowodów na których oparto się, wydając określone rozstrzygnięcie; 10. art. 108 § 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i nadanie zaskarżonemu rozkazowi rygoru natychmiastowej wykonalności, pomimo, że nie jest to niezbędne ze względu na interes społeczny; 11. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3 k.p.a., polegające na całkowicie dowolnym uzasadnieniu wydanej decyzji, z jednoznacznym pominięciem słusznego interesu ww. policjanta, a w konsekwencji wydanie orzeczenia w oparciu o fragmentaryczny materiał dowodowy oceniony jednostronnie, selektywnie i nieobiektywnie. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości decyzji organów I i II instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także oświadczył, że skarżący kasacyjnie wnosi o jej rozpoznanie na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga także, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania nie decyduje każde uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., rozumieć należy bowiem istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. należy podnieść, że Sąd pierwszej instancji zgodnie ze swoją kompetencją przeprowadził kontrolę działalności organów Policji i oddalił skargę, który to środek przewidziany jest w art. 151 p.p.s.a. To, że skarżący nie zgadza się z wynikiem tej kontroli, nie stanowi o naruszeniu tego przepisu. Nadto przepis art. 151 p.p.s.a. nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż jest to przepis ogólny (blankietowy), wynikowy, stanowiący jedynie prawną podstawę orzeczenia oddalającego skargę. Strona stawiając zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. należy wyjaśnić, że w zakresie obowiązku uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli odwołać się należy do Trybunał Konstytucyjnego, który podkreślił podstawowe znaczenie prawidłowego wykonywania zadań Policji dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli zaznaczając, że publiczny wymiar Policji w istotnym stopniu kształtuje autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Stąd też wymagania w stosunku do funkcjonariuszy publicznych Policji i innych służb mundurowych muszą być tak wysokie, aby umacniały podstawy ich autorytetu (wyrok TK z 14 grudnia 1999 r. sygn. akt SK 14/98, pub. OTK ZU nr 7/1999, poz. 163). Troska o dobro służby publicznej, usprawiedliwia zastosowanie indywidualnych rygorów prawnych zdeterminowanych jej specyfiką, nawet jeżeli cechować je będzie duży stopień represyjności (wyrok TK z 19 kwietnia 2004 r., sygn. K 1/04). Podobnie określono też sytuację prawną funkcjonariuszy służb mundurowych w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 1996 r., sygn. K. 29/95, OTK ZU nr 2/1996, poz. 10, czy z 3 listopada 1999 r., sygn. K. 13/99, OTK ZU nr 7/1999, poz. 155. W świetle przedstawionej argumentacji nie może budzić najmniejszej wątpliwości, że funkcjonariusz Policji obowiązany jest pełnić służbę w taki sposób, by czynić zadość wszystkim postawionym przed nią wymaganiom. Jeśli nie byłoby to w pełni możliwe, zachodzi konieczność wyważenia dobra służby, jako interesu publicznego i interesu indywidualnego funkcjonariusza, z czym każdy pełniący służbę mundurową musi się godzić w chwili jej podejmowania. Tak też w orzecznictwie sądów administracyjnych rozumiane jest pojęcie "ważnego interesu służby" uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji. Uznaje się bowiem, że przez ważny interes służby należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji nawet, gdy następuje to kosztem zwalnianego policjanta (por. wyrok NSA z 12 lipca 2019 r. sygn. akt I OSK 710/17). Zważywszy na istniejące w sprawie okoliczności faktyczne należy uznać, iż Sąd I instancji prawidłowo przyjął za organami Policji, że dobro służby w niniejszej sprawie należy ocenić jako przewyższające słuszny interes skarżącego upatrywany w pozostaniu w służbie. To świadczy o niezasadności omawianego zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a. Z wyżej wskazanych powodów nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 108 § 1 k.p.a. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie występował interes społeczny, zbieżny z ważnym interesem służby, przemawiający za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 k.p.a. Przede wszystkim zarzut ten został nieprawidłowo skonstruowany, gdyż Sąd pierwszej instancji nie stosował wskazanych wyżej przepisów, nie prowadził bowiem postępowania dowodowego, nie mógł zatem bezpośrednio ich naruszyć. Należało skonstruować zarzut w odniesieniu do dokonanej przez Sąd I instancji ustaleń stanu faktycznego sprawy, a zatem powiązać wskazane regulacje prawne z przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe odnosi się także do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania – sformułowanych w punktach 8, 9, 10 i 11. Nadto należy podnieść, że powołany w podstawie kasacyjnej art. 77 k.p.a. składa się z czterech paragrafów, z których każdy ma inną treść normatywną. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Z omawianego zarzutu wynika, że autor skargi kasacyjnej upatruje tego naruszenia w "brakach we wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego w sprawie i rozważeniu zebranych materiałów, a także pominięcie dowodów świadczących o niewinności Skarżącego oraz jego zaangażowaniu w dotychczasowy przebieg służby". Jednak w skardze kasacyjnej nie wskazano innych dowodów, które należałoby przeprowadzić, a które to mogłyby prowadzić do odmiennych, niż poczynione przez organy administracyjne ustaleń faktycznych, co czyni ten zarzut gołosłownym. Ponadto przypomnieć trzeba, że stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a., aby zarzut naruszenia przepisów postępowania powodował skuteczność skargi kasacyjnej, należy w niej wykazać, że wskazane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wywiązał się z tej powinności. Braki skargi kasacyjnej w powyższym zakresie powodują nieskuteczność tego zarzutu. Postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie było determinowane podstawą materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się całkowicie z Sądem pierwszej instancji, że wszystkie okoliczności pozwalające na ustalenie, czy ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji, zostały wyjaśnione, wobec tego nie zachodziła konieczność podejmowania innych czynności dowodowych. Podstawą faktyczną zwolnienia policjanta ze służby był bowiem fakt postawienia mu określonych zarzutów oraz skierowanie aktu oskarżenia, a te okoliczności zostały ustalone w oparciu o dokumenty urzędowe, których domniemania prawdziwości skarżący kasacyjnie nie podważył, ani nawet nie usiłował podważyć. Z powyższych przyczyn nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. oraz art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia, a jego zakres adekwatny do podstawy materialnoprawnej decyzji (rozkazu personalnego), o czym będzie mowa niżej. Nadto art. 8 k.p.a. składa się z dwóch paragrafów o różnej treści normatywnej, a skarżący kasacyjnie nie sprecyzował, naruszenie którego z nich zarzuca. Nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. Wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., a fakt, że skarżący kasacyjnie nie zgadza się z przedstawionymi w nim argumentami nie czyni zarzutu skargi kasacyjnej zasadnym. Nie są trafne również zarzuty naruszenia prawa materialnego tj. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji w związku z art. 45 ust. 1 tej ustawy oraz w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji oraz art. 25 ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 81a k.p.a. w związku z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP. Ich istota sprowadza się do podważenia stanowiska organów zaakceptowanego przez Sąd, że w realiach faktycznych sprawy istniał ważny interes służby uzasadniający zwolnienie skarżącego ze służby w Policji. Na ową okoliczność powołał się organ w zaskarżonej decyzji, której podstawą prawną był art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, w myśl którego można zwolnić policjanta ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest to uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny przewyższa słuszny interes strony. Co do pojęcia ważnego interesu służby, to zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem doktryny i judykatury należy je odczytywać łącznie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, który to przepis stawia warunek, aby służbę pełniły tylko osoby o nieposzlakowanej opinii. Wprowadzenie takiego wymogu jest uzasadnione specyfiką pracy w organach ścigania, a także celami, jakie formacja ta ma realizować. Policja ma bowiem gwarantować obywatelom ochronę przed wszelkimi działaniami sprzecznymi z prawem. Stąd więc osoby egzekwujące przestrzeganie prawa same muszą przede wszystkim przestrzegać prawa. Winny więc to być osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące normy zasad współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania. Muszą tym samym znajdować się poza wszelkimi podejrzeniami o to, aby miały łamać prawo. Powyższe prowadzi do konkluzji, że policjant, któremu postawiono zarzuty w postępowaniu karnym i przeciwko któremu skierowano akt oskarżenia traci przymiot "nieskazitelności charakteru". Stąd też pozostawanie w służbie skarżącego, który nie legitymuje się powyższym przymiotem, narusza ważny interes służby. Powyższa sytuacja wpływałaby bowiem demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy, a także rzutowałaby na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa. Powyższe negatywne konsekwencje pozostawania w służbie skarżącego, który utracił przymiot nieskazitelności charakteru, należy oceniać jako przewyższające swoją wagą gatunkową uprawnienia skarżącego, określane mianem "słusznego interesu strony" w rozumieniu art. 7 k.p.a. Należy też podkreślić, że rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym zakresie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego przyznanego właściwym organom Policji. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Sprowadza się ona do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, to czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowoadministracyjna nie obejmuje natomiast oceny, w jaki sposób organy administracji, realizując określoną politykę stosowania prawa, wypełniają treść pozasystemowych kryteriów słusznościowych czy celowościowych (por.m.in. wyrok NSA z 19 maja 2011 r. sygn. akt I OSK 301/11). W konsekwencji w sprawach dotyczących fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza ze służby sądy administracyjne badają, czy decyzja o rozwiązaniu stosunku służbowego nie jest arbitralna lub podjęta przy użyciu niedozwolonych kryteriów. Sąd administracyjny nie mógł natomiast wkraczać w kompetencje organów Policji i przesądzać o tym, czy skarżący powinien nadal pozostać policjantem, czy też słuszne było wykluczenie go z grona funkcjonariuszy tej formacji. Z zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji przytoczonej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej na poparcie podniesionych zarzutów wynika, że autor skargi kasacyjnej nie dostrzega bardzo istotnej okoliczności świadczącej o bezzasadności stanowiska skarżącego, tj. braku zależności postępowania karnego z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. W tym zakresie wskazać należy na ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1738/07, wskazał, że "w myśl art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) policjanta można zwolnić ze służby, gdy wymaga tego ważny interes służby. Zwolnienie policjanta ze służby w oparciu o cytowany przepis pozostaje bez związku z prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniem karnym. Oznacza to, że zwolnienie może nastąpić przed zakończeniem postępowania karnego, a rozstrzygnięcie sprawy karnej pozostaje bez wpływu na decyzję w przedmiocie zwolnienia ze służby. Tym samym, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, organ administracji nie miał obowiązku zawieszania postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia policjanta ze służby w Policji na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu zakończenia postępowania karnego. W sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji właściwy organ nie ma także obowiązku weryfikowania zarzutów przedstawionych policjantowi w toku postępowania przygotowawczego. W szczególności nie musi wykazać winy funkcjonariusza, a tym samym gromadzić dowody na okoliczność potwierdzenia popełnienia przez policjanta zarzucanych mu przestępstw." NSA potwierdził to stanowisko również w wyroku z 15 lipca 2022 r. sygn. akt III OSK 1715/21 stwierdzając, że "[f]unkcjonariusz traci przymiot "nieposzlakowanej opinii" znajdując się w kręgu podejrzeń bądź insynuacji. Każdy policjant, aby mógł skutecznie wykonywać obowiązki służbowe w macierzystej formacji musi pozostawać poza wszelkimi podejrzeniami o jakiekolwiek zachowania sprzeczne z prawem. Samo przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego, może nasuwać uzasadnione wątpliwości co do zachowania przymiotu osoby o nieposzlakowanej opinii, a zatem co do spełnienia jednego z obligatoryjnych warunków, jakimi musi wykazać się każdy policjant zainteresowany dalszym pozostaniem w służbie. Wbrew odmiennemu stanowisku skarżącej kasacyjnie, w sprawie dotyczącej zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji nie jest konieczne wykazanie winy w rozumieniu prawa karnego (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. I OSK 1735/18, lex nr 2734671). Postępowanie w tym przedmiocie nie jest bowiem postępowaniem karnym, dlatego powoływana przez skarżącą kasacyjnie okoliczność umorzenia prowadzonego przeciwko niej postępowania karnego odnośnie do stawianych jej zarzutów nie miała w sprawie zwolnienia jej ze służby w Policji przesądzającego znaczenia". Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że postępowanie administracyjne, prowadzone w oparciu o przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie jest postępowaniem w jakikolwiek sposób zależnym od postępowania karnego. Tym samym postępowania te nie są wobec siebie komplementarne, czy też w jakikolwiek sposób wynikowe (wpływające na siebie). Innymi słowy, organ stosując powołany przepis nie był uzależniony w swym rozstrzygnięciu od wyniku postępowania karnego. W konsekwencji bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest fakt niezakończenia prawomocnym wyrokiem toczącego się przeciwko skarżącemu kasacyjnie postępowania karnego. Wyżej przedstawione stanowisko implikowało zakres postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Organy Policji w ramach tego postępowania obowiązane są zweryfikować, czy w danym, skonkretyzowanym stanie faktycznym doszło do naruszenia ważnego interesu służby, utożsamianego z interesem społecznym. Niewątpliwie interes służby (interes społeczny) pozostaje w bezpośrednim związku z zadaniami ustawowymi nakładanymi na Policję, a z tym związane są wymagania stawiane policjantom realizującym te zadania. Tym samym spełnienie przez policjanta wymogów wskazanych przez ustawodawcę w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji pozostaje w związku z ważnym interesem służby, o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Brak spełnienia przez policjanta tych wymogów, a nawet, jak w przypadku ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych, podejrzenie, że policjant swym zachowaniem sprzeniewierzył się tym wymogom, może skutkować zastosowaniem przez organy policji trybu określonego w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Zauważyć też należy, że zarówno organ I jak i II instancji w sposób bardzo dokładny wyjaśniły w uzasadnieniu wydanych rozkazów przesłanki, którymi kierowały się podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Stanowisko organów podzielił Sąd pierwszej instancji uznając prawidłowo, że organy te nie dopuściły się działania niezgodnego z prawem. Z niepodważonego w skardze kasacyjnej stanu faktycznego ustalonego przez organy Policji wynika, że skarżący utracił cechy nieposzlakowanej opinii i tym samym naruszył ważny interes służby, to znaczy nie cechuje się wszystkimi przymiotami wymaganymi od funkcjonariuszy Policji, określonymi w art. 25 ust. 1 ustawy o Policji. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organy Policji uwzględniły wszystkie istotne okoliczności niniejszej sprawy i rozważyły szczegółowo cel i sposób funkcjonowania Policji i status funkcjonariuszy tej formacji, a także interes społeczny oraz słuszny interes skarżącego i wykazały, dlaczego ważny interes służby przemawia za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji. Organy działały w ramach przyznanego im uznania administracyjnego, nie przekraczając jego granic. Zatem nie sposób przyjąć, że zaskarżona decyzja został oparta na dowolności. Mając to na względzie za niezasadne należało uznać zarzuty błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji oraz pozostałych przepisów wymienionych w podstawach skargi kasacyjnej opartych na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. W rezultacie należy uznać, że wbrew zarzutom podniesionym w skardze kasacyjnej zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, że brak było przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. do uwzględnienia skargi. Dlatego nie naruszając art. 151 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę. Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 22 maja 2024
- Symbol z opisem
- 6192 Funkcjonariusze Policji
- Hasła tematyczne
- Policja
- Skarżony organ
- Komendant Policji
- Sędziowie
- Hanna Knysiak - Sudyka /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ Wojciech Jakimowicz
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j.)
art. 41 ust. 2 pkt 5, art. 45 ust. 1, art. 41 ust. 1 pkt 4, art. 25 ust. 1 · Dz.U. 2023 poz. 171
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
art. 81a, art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 80, art. 107 § 1 i3, art. 11, art. 108 § 1, art. 8, art. 77 § 1 · Dz.U. 2022 poz. 2000
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 151 · Dz.U. 2023 poz. 1634
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu 25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
art. 42 ust. 3 · Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny