III OSK 15/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Fundacji C. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1927/16 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: dopuścić Fundację C. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 7 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1927/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z [...] września 2016 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W sprawie tej wnioskiem z 26 czerwca 2016 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza Radzymina o udostępnienie informacji publicznej w postaci odpowiedzi na pytania: - czy od decyzji Burmistrza Radzymina nr [...], z [...] kwietnia 2016 r. w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia zostało złożone odwołanie; - kiedy to odwołanie zostało przekazane wraz z aktami sprawy do organu odwoławczego; - jaką sygnaturę sprawy nadano w organie odwoławczym. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. Z., zaskarżając go w całości. Pismem z 11 grudnia 2019 r. Fundacja C. z siedzibą w W. zwróciła się o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że jednym z jej celów statutowych jest działalność na rzecz przejrzystości działania organów władzy publicznej oraz pozostałych instytucji życia publicznego. Prowadzi badania naukowe dotyczące problematyki granic jawności życia publicznego, w tym definicji pojęcia "informacja publiczna" i charakteru ograniczeń. Oferuje również porady prawne i szkolenia związane z realizacją przez obywateli prawa dostępu do informacji publicznej. Podkreśliła, że przedmiotowa sprawa ogniskuje się wokół jawności życia publicznego i prawa dostępu do informacji publicznej, zatem pozostaje w związku z działalnością statutową Fundacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z powołanym art. 25 § 4 p.p.s.a. zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności organizacji społecznej wówczas, gdy przedmiot postępowania wkracza w zakres jej działań, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Fundacje, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1491 ze zm.), mogą być ustanowione dla realizacji zgodnych z podstawowymi interesami RP celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, w szczególności takich, jak: ochrona zdrowia, rozwój gospodarki i nauki, oświata i wychowanie, kultura i sztuka, opieka i pomoc społeczna, ochrona środowiska oraz opieka nad zabytkami. Cele te określa ustalony przez fundatora statut (art. 5 ust. 1). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z nadesłanych wraz z wnioskiem: statutu Fundacji C. z siedzibą w W. oraz informacji z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że celem Fundacji jest m.in. działalność na rzecz przejrzystości działania organów władzy publicznej oraz pozostałych instytucji życia publicznego. Formami realizacji tego celu są monitorowanie działalności organów władzy publicznej oraz pozostałych instytucji życia publicznego i upowszechnianie dostępu do informacji publicznej. Porównanie zakresu całokształtu działalności Fundacji z przedmiotem rozstrzyganej sprawy, utwierdza Naczelny Sąd Administracyjny w przekonaniu, że dotyczy ona wskazanego powyżej zakresu statutowej działalności Fundacji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 31 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 4282/18; z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1918/18). Należy zauważyć, że specyfika postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej opiera się na szczególnej relacji podmiotowej. Postępowanie z wniosku o udzielenie informacji publicznej prowadzone jest przez organ z udziałem zindywidualizowanego wnioskodawcy – podmiotu, który jest adresatem informacji. Stroną tego stosunku administracyjnego jest więc adresat, który status strony uzyskuje w wyniku skierowania do organu określonego żądania. Oznacza to, że krąg stron postępowania sądowego ograniczony jest, co do zasady, do organu oraz podmiotu, który wystąpił z żądaniem udostępnienia informacji publicznej. Niemniej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Fundacja wykazała we wniosku, że przedmiot niniejszej sprawy dotyczy statutowej działalności Fundacji, a jej udział zwiększy kontrolę społeczną nad postępowaniem. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a., dopuszczono Fundację C. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.