III OSK 1430/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: asystent sędziego Olga Libiszewska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.D. i V.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1523/21 w sprawie ze skargi L.D. i V.D. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 30 lipca 2021 r., nr DKO-420.0-116-23/mk w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 12 stycznia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1523/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę L.D. i V.D. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej: organ, GIOŚ) z 30 lipca 2021 r., nr DKO-420.0-116-23/mk w przedmiocie wezwania do zagospodarowania odpadu. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się L.D. i V.D. (dalej: skarżący kasacyjnie) i w skardze kasacyjnej zarzucili zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) poprzez oddalenie skargi na postanowienie organu administracyjnego, pomimo oczywistego naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającego na braku wyczerpującego zebrania i rozważenia materiału dowodowego niezbędnego dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, w szczególności: - poprzez zaniechanie pozyskania od francuskiego organu dokumentu w postaci zaświadczenia o przekazaniu pojazdu, gdy tymczasem to na podstawie wyłącznie tego dokumentu stwierdzić można czy pojazd marki CITROEN C4 został wyłączony z ruchu i przekazany do kasacji, - pominięciu wniosków płynących z ekspertyzy pojazdu dokonanej na terenie Francji przed sprzedażą niniejszego pojazdu wskazujących w sposób jednoznaczny, iż pojazd nadawał się do naprawy, co w konsekwencji uprawniało dany podmiot do dalszej odsprzedaży pojazdu, - braku wyjaśnienia czy odręcznie sporządzone adnotacje na dokumencie w postaci dowodu rejestracyjnego wywierają skutki prawne, oraz braku odniesienia się do okoliczności związanej ze zmianą zamieszczonej w dowodzie rejestracyjnym adnotacji; b) art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego polegającą na nieuzasadnionym przyjęciu, że: sprzedawca miał zamiar pozbyć się przedmiotowego samochodu, pomimo braku jednoznacznego dowodu na tę okoliczność; przedmiotowy samochód stanowi odpad, mimo że samochód przeszedł na terenie Polski pozytywne badania techniczne uprawniające ten pojazd do ruchu, a także jego stan techniczny uprawniający go do przywrócenia do ruchu potwierdził rzeczoznawca francuski; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. 2020 r., poz. 1792; dalej: u.m.p.o.), art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. UE L 190 z 12.07.2006, s. 1 dalej: rozporządzenie), oraz art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r., poz. 699; dalej: ustawa o odpadach) poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w ustalonym stanie faktycznym zachodziła podstawa do zastosowania przywołanych przepisów. Wobec tak sformułowanych zarzutów skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację przemawiającą za zasadnością skargi kasacyjnej. Zdaniem skarżących kasacyjnie Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, ponieważ nie dostrzegł, iż organ naruszył przepisy postępowania tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniając okoliczności związanych z pozyskaniem zaświadczenia o przekazaniu pojazdu. Tymczasem to na podstawie wyłącznie tego dokumentu stwierdzić można czy pojazd marki CITROEN C4 został wyłączony z ruchu i przekazany do kasacji. Zdaniem skarżących kasacyjnie, brak tego dokumentu, w świetle wątpliwości dotyczących odręcznych adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu, prowadzi do tego, że nie sposób wywodzić, iż pojazd został przeznaczony do kasacji. Skarżący podnoszą w tym kontekście także francuską ekspertyzę dotyczącą stanu pojazdu z której wynika, iż pojazd nadawał się do naprawy, co uprawniało dany podmiot do dalszej odsprzedaży pojazdu. Ponadto analiza protokołu sporządzonego przez funkcjonariusza Policji w B. z 7 czerwca 2017 r. wskazuje, że samochód mógł zostać naprawiony, aby poddać pojazd ponownemu badaniu technicznemu, lub właściciel mógł sprzedać pojazd na eksport lub na części. Podniesione wyżej dokumenty mają zdaniem skarżących wskazywać, iż odręczna adnotacja w dowodzie rejestracyjnym pojazdu nie ma istotnego znaczenia dla możliwości dalszej eksploatacji pojazdu, tym bardziej, że adnotacja ta uległa zmianie. Skarżący kasacyjnie wskazali, iż ani organ ani Sąd I instancji nie wyjaśniły czy w świetle przepisów obowiązujących we Francji dopuszczalne jest dokonywanie odręcznych adnotacji w dowodzie rejestracyjnym pojazdu i jakie skutki prawne takie adnotacje wywołują. Skarżący kasacyjnie poddali też w wątpliwość przypisywanie pierwotnemu właścicielowi pojazdu zamiaru wyzbycia się go celem kasacji. Poddawać w wątpliwość powyższe stanowisko ma mała skala uszkodzeń pojazdu, przez co eksploatacja pojazdu została przywrócona niewielkim nakładem środków. Dlatego też zdaniem skarżących ustalenie, iż E.C. sprzedał przedmiotowy pojazd na rzecz firmy ubezpieczeniowej G. w celu zniszczenia jest dowolne, niepoparte żadnymi wiarygodnymi dowodami, które potwierdzałyby taki właśnie cel sprzedaży auta. W powyższej sytuacji skarżący kasacyjnie wskazali, iż E.C. mógł być niezainteresowany przywróceniem sprawności autu i zainteresowany uzyskaniem w zamian wysokiego odszkodowania. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że nabyli pojazd w dobrej wierze na podstawie ogłoszenia internetowego, w którym nie wskazano aby pojazd stanowił odpad. Co więcej pojazd przeszedł pozytywne badania diagnostyczne, wskutek czego został zarejestrowany. Skarżący podnoszą, że w świetle poglądów judykatury o statusie pojazdu jako odpadu, prócz woli właściciela pojazdu, decyduje stan techniczny pojazdu, przez co wolę pozbycia się pojazdu łączyć trzeba zatem z oceną jego dalszej nieprzydatności, a w okolicznościach niniejszej sprawy, zarówno francuska ekspertyza, jak i fakt dopuszczenia pojazdu do ruchu w Polsce świadczą, iż pojazd jest technicznie sprawny. Skarżący kasacyjnie zarzucili także naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 25 ust. 1 pkt 2 u.m.p.o., art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia i art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż w ustalonym stanie faktycznym zachodziła podstawa do zastosowania przywołanych przepisów. Dla oceny czy dany przedmiot jest odpadem decydujące znaczenie ma status prawny, status faktyczny oraz wola poprzedniego posiadacza. Ponieważ w niniejszej sprawie istnieją wątpliwości co do celu zbycia pojazdu, a techniczny stan pojazdu wskazuje, iż jest on sprawny, według skarżących kasacyjnie uznanie pojazdu za odpad i zastosowanie ww. przepisów jest błędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd II instancji, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawszy skargę kasacyjną z uwzględnieniem powyższych uwarunkowań, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw i tym samym podlega oddaleniu. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych, podniesiono bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania. W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1458/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2023 r., sygn. akt I FSK 375/20 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego. Ponieważ w zarzucie naruszenia przepisów postępowania skarżący kasacyjnie powołali art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 2167) oraz art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., wypada zauważyć, że pierwszy z tych przepisów jest przepisem ustrojowym, a nie przepisem postępowania w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., i tym samym nie może być podstawą zarzutu kasacyjnego. Z kolei art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w ogóle nie był przez Sąd I instancji stosowany. W przypadku oddalenia skargi można zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. tylko wówczas, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie spełni dyspozycji tej normy prawnej i nie uchyli zaskarżonego postanowienia. Natomiast, jeśli z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi pierwszej instancji naruszenia omawianego przepisu, gdyż rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją, stosowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, normy prawnej. W rozpoznanej sprawie Sąd Wojewódzki nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. Podstawą prawną zaskarżonego wyroku był art. 151 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie nieuwzględniania skargi sąd skargę oddala. Okoliczność oddalenia skargi nie mogła więc stanowić bezpośrednio argumentu mającego świadczyć o naruszeniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt III OSK 117/24). Przy tym podobnie jak przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., również art. 151 tej ustawy stanowi jedynie wynik kontroli przez sąd zaskarżonego aktu. Warunkiem ich zastosowania jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Ponadto przepis art. 151 p.p.s.a. może być naruszony, gdy Sąd I instancji, uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie, wydaje orzeczenie oddalające skargę, lub też gdy, uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, uwzględnia ją. Naruszenie tych przepisów - powoływanych odrębnie, jak i wspólnie - jest zawsze następstwem złamania innych przepisów. W przedmiotowej sprawie Sąd Wojewódzki nie stwierdził naruszenia norm i zasad postępowania administracyjnego, dlatego prawidłowo oddalił skargę. Skoro zatem, Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej, to nie miał podstaw do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie zgodne jest z dyspozycją zastosowanej normy prawnej. Skarżący kasacyjnie powołali także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.) statuujące zasadę prawdy materialnej oraz regulujące ocenę dowodów (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Z treści zarzutów wynika, że – zdaniem skarżących kasacyjnie – organ naruszył powołane przepisy przez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i dowolną jego ocenę, a Sąd I instancji tego uchybienia nie dostrzegł. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skarżących kasacyjnie w tej mierze. Stosownie do przytoczonego w podstawie kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a., na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). Rozpatrzenie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie było związane z zasadą swobodnej oceny dowodów, która była dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem reguł tej oceny. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, poprzez analizę dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanych rozstrzygnięć. Po wnikliwej analizie materiału sprawy i procedur poprzedzających wydanie zaskarżonych postanowień, trafnie stwierdził, że organ prowadzący kontrolowane postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd zasadnie uznał, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. W tych okolicznościach zgodzić należy się z Sądem I instancji, który w całości podzielił ustalenia organu i wyrażoną przez niego ocenę prawną stanu faktycznego. Odnosząc się do twierdzeń autora skargi kasacyjnej w zakresie wątpliwości dotyczących zmian zapisów w dowodzie rejestracyjnym za kluczowe należy uznać ustalenia postępowania prokuratorskiego dotyczącego podejrzenia popełnienia przestępstwa w postaci wyłudzenia poświadczenia nieprawdy przy pomocy przerobionego dowodu rejestracyjnego sygn. akt PR Ds. 835.2017, które potwierdzają tezę, iż pojazd już na terenie Francji był odpadem. W dniu przemieszczenia na terytorium RP ww. dokument uniemożliwiał wykorzystanie pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a brak możliwości wykorzystania go w celu, w jakim został wytworzony, jest jedną z głównych przesłanek przy uznawaniu pojazdów za odpad. Kwestia "uaktualnienia" dowodu, które nastąpiło już po zaistnieniu problemów z rejestracją, jest w tej sytuacji irrelewantna. W kwestii powołanej ekspertyzy dotyczącej możliwości ponownego wprowadzenia spornego pojazdu do ruchu poprzez wykonanie niezbędnych napraw rację ma organ wskazując, że jakkolwiek rzeczoznawca zaznaczył, że pod względem technicznym jego naprawa jest możliwa, to jednocześnie była jego zdaniem nieopłacalna. Ponadto to po sporządzeniu tej ekspertyzy poprzedni właściciel pojazdu podjął decyzję o przeznaczeniu pojazdu do zniszczenia, co w sposób jednoznaczny świadczy o woli pozbycia się tego pojazdu i jednocześnie świadczy o klasyfikacji go jako odpadu. Dodatkowo wskazać należy, że organ podjął próbę uzyskania zaświadczenia o przekazaniu pojazdu we współpracy z władzami francuskimi, jednak przez okres blisko dwóch lat nie udało siego uzyskać. Niewątpliwie jednak zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych oraz załatwienia sprawy. Powyższe przesądza o niezasadności zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez oddalenie skargi na postanowienie organu administracyjnego, pomimo oczywistego naruszenia przez organ administracyjny przepisów postępowania administracyjnego. Z uwagi na warstwę opisową zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego oraz uzasadnienie skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że jego istota sprowadza się do próby zakwestionowania merytorycznego stanowiska Sądu I instancji leżącego u podstaw konkluzji o zakwalifikowaniu spornego pojazdu jako odpadu i w konsekwencji zobowiązania do zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci przemieszczonego z terytorium Francji na terytorium Polski pojazdu marki Citroen C4 o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez przedsiębiorcę prowadzącego stację demontażu pojazdów, posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu pojazdów. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2021 r., poz. 779 ze zm.; dalej: u.o., ustawa o odpadach), przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L. z 2008 r., poz. 312, s. 3; dalej: dyrektywa 2008/98/WE). Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może być on wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny, w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskanie przez niego statusu odpadu. Dopiero przyjęcie, że pojazd jest odpadem w rozumieniu powyższych regulacji pozwalało organom na zastosowanie procedury w sprawie przemieszczania odpadów. Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Z definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. wynika dwoista natura odpadu. Odpadem zatem pod pewnymi warunkami może stać się substancja lub przedmiot. Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować w świetle celu ogólnego przepisów ustawy o odpadach, którym jest ochrona zdrowia ludzi i środowiska przed szkodliwymi skutkami spowodowanymi przez substancję lub przedmiot, które mogą stać się odpadami oraz w świetle celów szczegółowych wynikających z zasad gospodarki odpadami. Termin "pozbywać się", który określa zakres stosowania pojęcia "odpad", nie może być zatem interpretowany wąsko. Przy interpretacji pojęcia "pozbywać się" należy brać pod uwagę przede wszystkim obowiązujące normy prawne dotyczące procesów ponownego użycia, przetwarzania, recyklingu oraz odzysku poszczególnych rodzajów odpadów. Istotne znaczenie mają także standardy dotyczące bezpieczeństwa używania substancji lub przedmiotów. Pozbycie się substancji lub przedmiotu, które stają się odpadem powinno być także oceniane przez pryzmat zasad: zapobiegania odpadom oraz przezorności i materialnej odpowiedzialności sprawcy zanieczyszczającego środowisko. Decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za "odpad" ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium Polski, który w przypadku pojazdów wycofanych z eksploatacji, wynika ze statusu prawnego oraz stanu technicznego danego pojazdu, a także woli poprzedniego posiadacza. O kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał się on nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 września 2015 r., sygn. akt II OSK 2920/13; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 993/21). W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się". Pojęcie "pozbywać się" należy interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98/WE, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r. (Dz.Urz.UE.C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy 2008/98/WE. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy są to "odpady" w rozumieniu dyrektywy 2008/98/WE, należy potwierdzić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Pewne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98/WE. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98/WE ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627). W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE orzekł, że należy zwrócić szczególną uwagę, czy rozpatrywany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Ten przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy nr 2008/98/WE, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzkiemu oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy nr 2008/98/WE dotyczą bowiem zapewnienia, aby czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzkiego oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów", należy uznać, że dotyczy ono jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania go w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy nr 2008/98/WE. Jednocześnie TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenia, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". W odniesieniu do sprowadzanych z zagranicy pojazdów zostały sporządzone wskazówki metodyczne Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 3 kwietnia 2008 r., z korektami pkt 2 z 15 lipca 2008 r. oraz z 21 marca 2013 r. w sprawie uznawania pojazdów za odpad w transgranicznym przemieszczaniu odpadów, które to wskazówki zostały sporządzone i wydane na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 porozumienia z 7 lutego 2007 r. pomiędzy Ministrem Finansów, Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej w sprawie współdziałania w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów oraz biorąc pod uwagę porozumienie z 26 lipca 2006 r. pomiędzy Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska a Głównym Inspektorem Transportu Drogowego o współdziałaniu Inspekcji Ochrony Środowiska i Inspekcji Transportu Drogowego, w celu zapewnienia jednolitej interpretacji przepisów prawa krajowego, wspólnotowego i międzynarodowego w zakresie dotyczącym transgranicznego przemieszczania odpadów. Wskazówki te uwzględniają ponadto wspólną interpretację wszystkich państw członkowskich Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 ze zm.; dalej: rozporządzenie nr 1013/2006). Niewątpliwie powołane wskazówki metodologiczne są pomocne w procesie wykładni definicji odpadu w związku z transgranicznym przemieszczaniem pojazdu. Według owych wskazówek, transgranicznie przemieszczany pojazd wypełnia definicję "odpadu" określoną w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach, jeżeli: 1) poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument własności pojazdu, z którego wynika, że nie nadaje się on do naprawy lub uległ kasacji ("Certificate of Destruction", "Damage Equal to the Value", "For Parts Only", "Non Rebuildable", "Non Repairable" itp.); 2) poprzedni właściciel dokonał pozbycia się pojazdu uszkodzonego, posiadającego dokument pojazdu inny niż w pkt 1, a uszkodzony pojazd wymaga napraw wykraczających poza naprawy drobne określone w "Wytycznych korespondentów Nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów"; 3) z oświadczenia strony lub dokumentów (faktura) wynika, że zakupiono pojazd z przeznaczeniem na części; 4) przewożona jest część pojazdu lub pojedyncze części nienadające się do bezpośredniego zamontowania w pojazdach oraz części wymontowane z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko - części te są wymienione w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 września 2005 r. w sprawie wykazu przedmiotów wyposażenia i części wymontowanych z pojazdów, których ponowne użycie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub negatywnie wpływa na środowisko (Dz.U. Nr 201, poz. 1666). W dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu korespondentów unijnych dla rozporządzenia nr 1013/2006 zostały uzgodnione wytyczne w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów. Wytyczne te zawierają ujednolicone stanowisko państw członkowskich co do sposobu, w jaki w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich należy interpretować rozporządzenie nr 1013/2006. Z pkt 8 lit. e wytycznych wynika, że pojazd używany klasyfikowany jest zazwyczaj jako odpad między innymi wtedy, gdy nie nadaje się do drobnych napraw lub posiada znacznie uszkodzone istotne części (np. w wyniku wypadku) lub jest pocięty na kawałki (np. na pół). Istotne przy kwalifikowaniu pojazdu jako odpadu może być również, że koszty naprawy przekraczają obecną wartość pojazdu (pkt 9 lit. d wytycznych). W rozpoznawanej sprawie poprzedni właściciel pozbył się uszkodzonego pojazdu, bez dokonania w nim napraw, przekazując go swojemu ubezpieczycielowi - firmie G. Ten podmiot następnie przekazał pojazd firmie E. Jak wynika z pozyskanych w toku postępowania prokuratorskiego sygn. PR Ds.835.2017 zeznań prowadzącego tę firmę, przekazany wraz z pojazdem dowód rejestracyjny zawierał już wtedy adnotację "przeznaczony do zniszczenia" z podpisem poprzedniego właściciela i datą. Następnie pojazd został sprzedany skarżącym kasacyjnie i w takim stanie trafił do Polski. W ocenie Sądu trafnie organ uznał, że pojazd stracił swoje dotychczasowe przeznaczenie już na terenie Francji i w takim stanie został przemieszczony do Polski. Kluczowym zdarzeniem było bowiem pierwotne pozbycie się przez poprzedniego właściciela uszkodzonego samochodu. Uczynił on to z zamiarem wyzbycia się go, inspirowany treścią przywoływanej przez skarżących ekspertyzy, z której wynikało, że naprawa - jakkolwiek możliwa, jest nieopłacalna. Jednocześnie wyjaśnić należy, że w kategorii odpadów nie mogą być traktowane jedynie przedmioty, które posiadacz uważa za zbędne i których chciałby się pozbyć, ale też przedmioty podlegające powtórnemu gospodarczemu wykorzystaniu, po poddaniu ich procesowi odzysku. Ewentualna naprawa i rejestracja pojazdu nie wyklucza zakwalifikowania naprawionego pojazdu jako odpadu. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To, co stanie się w przyszłości z pojazdem nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu. Dla uznania przedmiotowego pojazdu jako "odpadu" decydujące znaczenie ma jego stan w chwili sprowadzenia na terytorium RP oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Materiał dowodowy zgromadzony w rozpatrywanej sprawie wskazuje jednoznacznie, że w momencie sprowadzenia przedmiotowy pojazd stanowił odpad. Odnosząc się do twierdzeń autora skargi kasacyjnej dotyczących kwestii stanu technicznego pojazdu już po przemieszczeniu na terytorium Polski, zaznaczyć należy, że w świetle prawa nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem czy może on poruszać się po drogach. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt tymczasowej rejestracji oraz stan techniczny pojazdu po przemieszczeniu na terytorium Polski. Rację ma Sąd I instancji wskazując, że ogół ustalonych okoliczności wystarczał do przyjęcia, że w sprawie nastąpiło międzynarodowe przemieszczenie odpadu, a decydującym ustaleniem było stwierdzenie przez organ, że poprzedni właściciel uszkodzonego pojazdu wyzbył się go poprzez przekazanie firmie ubezpieczeniowej. Zasadniczą przesłanką w niniejszej sprawie jest fakt przeznaczenia spornego pojazdu do zniszczenia, a więc wycofania go z eksploatacji jeszcze na terenie Francji, co niewątpliwie znalazło odzwierciedlenie w adnotacji na francuskim dowodzie rejestracyjnym. Poprzedni właściciel przekazując skarżącym kasacyjnie pojazd bez dokumentów umożliwiających wykorzystanie zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, dokonał jego pozbycia się na rzecz skarżących kasacyjnie. Jedynie na marginesie powtórzyć należy za Sądem I instancji, że o innej ocenie nie może świadczyć treść protokołu z 9 czerwca 2017 r., w którym wskazano, że firma E. miała dwie możliwości postąpienia z pojazdem. W protokole tym bowiem wskazano, że aby móc go sprzedać na terenie Francji, należało najpierw dokonać napraw i poddać badaniu technicznemu. Powyższe umacnia wręcz tezę, że na terenie Francji przedmiotowy pojazd był odpadem i by stracił ten status, należało dokonać opisanych czynności już we Francji, co nie miało miejsca. Ponownie należy zaznaczyć, że nie ma żadnego wpływu na ocenę poprawności rozstrzygnięcia to, że pojazd został już w Polsce naprawiony, przeszedł badanie techniczne i został zgłoszony do procedury rejestracji. W opisanych warunkach znajdował zastosowanie art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. z 2019 r., poz. 1162 ze zm.) kwalifikujący działanie skarżących jako nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów, które skutkowało zobowiązaniem skarżących kasacyjnie do zastosowania procedury określonej w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006. Zgodnie z art. 24 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę. GIOŚ prawidłowo zastosował ten przepis, ponieważ zasadnie ustalił, że skarżący kasacyjnie ponoszą odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie przedmiotowego pojazdu. W konsekwencji powyższych rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.