III OSK 1323/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Wojciechowski Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 919/21 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Po 919/21 oddalił skargę D. C. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. D. C. (dalej: "skarżący", "strona") wnioskiem z 6 lipca 2021 r. zwrócił się do Sądu Okręgowego w Poznaniu o udostępnienie informacji publicznej w postaci zanonimizowanych scanów orzeczeń V Wydziału Penitencjarnego o sygnaturach V Kow 388/19, V Kow 389/19, V Kow 390/19, V Kow 440/19, V Kow 441/19, V Kow 457/19, V Kow 458/19, V Kow 460/19, V Kow 472/19, V Kow 501/19 wraz z uzasadnieniami. Prezes Sądu Okręgowego w Poznaniu decyzją z dnia (...) r., nr (...), wydaną na podstawie art. 391, 104, 107, 109 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, zwana dalej: "k.p.a.") oraz art. 16 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, zwana dalej: "u.d.i.p."), odmówił udzielenia informacji publicznej. Organ stwierdził, że wniosek złożony przez skarżącego dotyczy w istocie informacji prostych, jednakże w bardzo obszernym zakresie. Podkreślono, że suma informacji prostych staje się informacją przetworzoną wówczas, gdy ich ilość jest znaczna i wytworzenie informacji objętej wnioskiem wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, że wpływa to negatywnie na tok realizacji ustawowych zadań nałożonych na zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej. Podano, że w Sądzie Okręgowym w Poznaniu sprawy rejestrowane są w systemie informatycznym Sędzia 2, który nie zawiera całości dokumentów znajdujących się w aktach poszczególnych spraw. Nadto koniecznym jest poddanie dokumentów anonimizacji. Wobec powyższego udzielenie odpowiedzi na wniosek skarżącego związane byłoby z koniecznością oddelegowania pracownika tylko do tej konkretnej czynności - co może doprowadzić do dezorganizacji pracy Wydziału. Poza tym w obecnej sytuacji związanej z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 oraz ograniczeniami z tego wynikającymi, spowodowałoby to opóźnienia w czynnościach wykonywanych w bieżących sprawach, co niewątpliwie wpłynie negatywnie na tok toczących się postępowań. Stąd też organ uznał, że skarżący wnosi o udzielenie informacji przetworzonej. Wobec tego Prezes SO pismem z 15 lipca 2021 roku wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego (tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). D. C. do dnia wydania decyzji nie wykazał, aby uzyskanie informacji publicznej przetworzonej było szczególnie istotne dla interesu publicznego, ani nie odpowiedział na korespondencję do niego kierowaną. Wobec tego Prezes SO postanowił odmówić udzielenia informacji publicznej i wydać w tym przedmiocie decyzję odmowną. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia 21 września 2021 r., nr OA-065-212/21, Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 16 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Uzasadniając decyzję Prezes Sądu Administracyjnego w Poznaniu wskazał, że uzyskanie przetworzonej informacji publicznej wiąże się z poniesieniem określonych kosztów, wysiłku zwłaszcza o charakterze organizacyjnym (kadrowym, czasowym), trudnych do pogodzenia z bieżącymi działaniami danego organu. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych określone zabiegi niezbędne dla pozyskania wnioskowanej informacji czynią nawet informację prostą informacją przetworzoną, której udzielenie jest skorelowane z potrzebą istnienia interesu publicznego. Informacja przetworzona to informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych. W związku z tym udzielanie informacji publicznej przetworzonej podmiotom, które nie zapewniają, że zostanie ona wykorzystana w celu usprawnienia funkcjonowania organów państwa, przemawia za przyjęciem, że po stronie wnioskodawcy nie występuje interes publiczny uzasadniający udzielenie żądanej informacji. W ocenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu prawidłowo przyjęto, iż w świetle możliwości wyodrębnienia wnioskowanych informacji, żądana informacja ma charakter przetworzony. Zrealizowanie wniosku wymaga znacznego nakładu środków, a przede wszystkim dodatkowej pracy wielu osób, trudnej do pogodzenia z bieżącymi działaniami tego sądu. Powyższe ponadto ma szczególne znaczenie w aktualnym stanie epidemii, wiążącym się ze zmianami w organizacji pracy sądów i zwiększonymi absencjami pracowników. Skoro skarżący nie wykazał istnienia przesłanki szczególnego znaczenia tej informacji dla interesu publicznego, Prezes Sądu Okręgowego w Poznaniu prawidłowo odmówił udzielenia wnioskowanej informacji. Na powyższą decyzję D. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w powołanym wyżej wyroku oddalił skargę D. C. uznając, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd pierwszej instancji wskazał, że spór pomiędzy skarżącym a organami sprowadzał się do oceny tego, czy wniosek o udostępnienie łącznie 10 zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami stanowi informację publiczną prostą czy przetworzoną. W ocenie Sądu rację należało przyznać organom, które zasadnie stwierdziły, że zakres wnioskowanych informacji stanowi informację przetworzoną, której uzyskanie należy poprzedzić wykazaniem szczególnie istotnego interesu publicznego (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.). Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że wyroki sądowe (orzeczenia wraz z uzasadnieniem) stanowią informację publiczną, która podlega udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p. Niemniej jednak rozmiar (ilość) informacji, o jakie wnioskuje skarżący, prowadzi do wniosku, że domagał się w istocie informacji przetworzonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że należy zwrócić uwagę, że skarżący w rozpoznawanej sprawie zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej obejmującej łącznie 10 zanonimizowanych odpisów orzeczeń Wydziału Penitencjarnego Sądu Okręgowego w Poznaniu wraz z uzasadnieniami. Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach, jak i odpowiedzi na skargę, że nakład pracy organu związany z anonimizacją orzeczeń oraz ilość czynności wymagających podjęcia przez różnych pracowników sądu – tj. wyszukiwanie wnioskowanych orzeczeń, pełna anonimizacja (elektroniczna i ręczna), zatwierdzenie tego przez kierownika sekretariatu i przewodniczącego wydziału oraz przygotowanie wysyłki sprawia, że informację, o którą wnioskował D. C., uznać należy za informację przetworzoną. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego wykonanie ww. czynności przy przygotowaniu 10 odpisów orzeczeń jest czasochłonne i wymaga znacznego zaangażowania ze strony pracowników sądu. Stanowisko to jest tym bardziej uprawnione, że jak wynika z uzasadnienia odpowiedzi na skargę, skarżący w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 października 2021 r. złożył 98 wniosków o udostępnienie informacji publicznej w postaci wybranych, specyficznie wyselekcjonowanych orzeczeń. Wnioski składane były co kilka/kilkanaście dni. Niewątpliwie zatem przygotowanie orzeczeń do udostępnienia wymagałoby od organu szeregu czynności i udziału pracowników sądu. Reasumując – zdaniem Sądu pierwszej instancji - niezasadne było stanowisko skarżącego, iż informacje objęte wnioskiem nie stanowią informacji publicznej przetworzonej. W ocenie Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie prawidłowo wezwano skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego. Skarżący nie odpowiedział na powyższe wezwanie organu I instancji. Skoro więc skarżący nie wykazał, że uzyskanie wnioskowanej informacji związane jest z istnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego, to zasadne było rozstrzygniecie organu o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W ocenie Sądu pierwszej instancji również mając na względzie przesłanki natury obiektywnej oraz charakter żądanej informacji publicznej nie sposób uznać, aby jej uzyskanie przez skarżącego, a następnie wykorzystanie, mogło wpłynąć na poprawę i usprawnienie działania wymiaru sprawiedliwości. Wręcz przeciwnie - można uznać, że działanie skarżącego prowadzić ma do zaburzenia funkcjonowania Sądu Okręgowego w Poznaniu. Postawa skarżącego wskazuje, że jego działania nie mają na celu ochrony interesu publicznego, czy też dbałość o niego, a raczej destabilizację działalności organów władzy publicznej. Sąd z urzędu ma wiedzę o bardzo licznych działaniach skarżącego, który dla pozoru uniknięcia kwalifikacji jego wniosków jako informacji przetworzonej składa w systematycznym odstępie czasu – co kilka, czasami co kilkanaście dni - wnioski o mniejszym zakresie. Skarżący w istocie zmierza jednak do uzyskania informacji publicznej przetworzonej, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, zwana dalej: "p.p.s.a.") skargę oddalił. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł D. C., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., poprzez jego błędną wykładnię objawiającą się uznaniem, iż informacja publiczna objęta wnioskiem złożonym przez skarżącego ma charakter informacji przetworzonej, podczas gdy w rzeczywistości stanowi ona informację prostą udzielaną bez potrzeby wykazywania jej szczególnej istotności dla interesu publicznego, 2. nietrafną ocenę ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z 16 marca 2023 r. prawidłowości zastosowania przez Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 w z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., podczas gdy organy te dokonały błędnej wykładni omawianego przepisu, objawiającej się niewłaściwym zakwalifikowaniem informacji żądanej przez D. C. jako informacji przetworzonej, co doprowadziło do wydania nieodpowiadających prawu decyzji, 3. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi, mimo rażącego naruszenia przez Prezesa Sądu Okręgowego w Poznaniu oraz Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż ciężar dowodu w zakresie wykazania szczególnej istotności żądanej przez skarżącego informacji dla interesu publicznego obciąża jego, podczas gdy w rzeczywistości ustalenie tej okoliczności ciąży na organach rozpoznających wniosek o udostępnienie informacji publicznej, 4. naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie milczeniem zarzutów pełnomocnika skarżącego dotyczących bezzasadnego obciążania skarżącego ciężarem udowodnienia szczególnej istotności żądanej przez niego informacji dla interesu publicznego, podczas gdy w rzeczywistości ustalenie tej okoliczności ciąży na organach rozpoznających wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 21 września 2021 r., nr OA-065-212/21 w całości i przekazanie sprawy do ponownego jej rozpoznania wraz z poczynieniem stosownych wskazówek dotyczących interpretacji przepisów prawa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, ewentualnie, w razie nieuwzględnienia wniosku, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w związku z wyznaczeniem w niniejszej sprawie pełnomocnika z urzędu, a także oświadczył, iż zrzeka się rozprawy. Jednocześnie, w nawiązaniu do żądania powyższych wniosków, skarżący kasacyjnie oświadczył, zgodnie z § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, że opłata za udzieloną pomoc prawną nie została uiszczona w całości ani w części. Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a."), gdyż skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 art. 183 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, lub jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie określają formy naruszeń. Podkreślić należy, że w sytuacji, gdy strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca wyrokowi Sądu pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności trzeba odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów prawa materialnego. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy podnieść, że nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, to jest nie wyjaśnił, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. Powołany przepis można naruszyć w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, jeżeli uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, którymi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na jego kontrolę kasacyjną, lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Zaskarżony wyrok został zaopatrzony w uzasadnienie, które zawiera wszystkie wymagane przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy, a z jego treści wystarczająco jednoznacznie wynika, z jakich przyczyn sąd a quo uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem. To, że strona skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z motywami zaskarżonego wyroku, nie dowodzi jeszcze naruszenia powołanego przepisu odnoszącego się do wymogów formalnych uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego. Z wywodów Sądu pierwszej instancji wynika, dlaczego w jego ocenie w realiach niniejszej sprawy wydane przez organy decyzje o odmowie udostępnienia skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej, zakwalifikowanej jako przetworzona, są prawidłowe i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku. Sąd pierwszej instancji ocenił stanowisko skarżącego nie mając przy tym bezwzględnego obowiązku odnoszenia się osobno do każdego z argumentów podnoszonych w toku postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze, czy argumentów odpowiedzi na skargę i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwe, o ile te kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 2633/04, LEX 173345; wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2014 r., I OSK 2721/13). Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, jak rozumie pojęcie informacji publicznej przetworzonej i dlaczego, w jego ocenie, organy obu instancji prawidłowo jako takie zakwalifikowały informacje, o których udostępnienie ubiegał się skarżący, a następnie dlaczego odmówiły ich udostępnienia. Przedstawiony wywód prawny sprawia, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli instancyjnej, a merytoryczna poprawność wyroku nie mogła być skutecznie podważana za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Nie mógł stanowić efektywnej podstawy skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi mimo rażącego naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że ciężar dowodu w zakresie wykazania szczególnej istotności żądanej informacji dla interesu publicznego obciąża skarżącego. Zarzut ten nie został prawidłowo skonstruowany, gdyż nie powołano w nim art. 16 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 902), który określa zakres stosowania w postępowaniu w sprawie udostępnienia informacji publicznej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie został także w tym zarzucie powołany art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wskazujący na przesłankę szczególnej istotności dla interesu publicznego, stanowiącej wyznacznik dostępu do informacji o charakterze przetworzonym. Dla skuteczności podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji co do zasadności odmowy udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję administracyjną, konieczne było nie tylko przywołanie przepisów k.p.a., ale przede wszystkim wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w ustawie o dostępie do informacji publicznej forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutów wadliwego oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji, na skutek niedostrzeżenia naruszenia przez organ przepisów k.p.a., konieczne jest wskazanie na naruszenia art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni rozpatrywane zarzuty nieskutecznymi. Niezależnie od kwestii wadliwości konstrukcji omawianego zarzutu należy jednak na marginesie podnieść, że podmiot zobowiązany wezwał skarżącego pismem z 15 lipca 2021 r. o wykazanie, że uzyskanie informacji publicznej przetworzonej objętej wnioskiem dostępowym jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na to wezwanie. Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma natomiast jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie ciężar udowodnienia powyższych okoliczności spoczywa na podmiocie domagającym się udostępnienia informacji przetworzonej. Nie jest zasadny również zarzut naruszenia art. 16 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Zarzut ten nie został powiązany z pierwszą ani drugą podstawą kasacyjną (art. 174 pkt 1 lub 2 p.p.s.a.) i koncentruje się w istocie na kwestii błędnego ustalenia, że żądana we wniosku informacja ma charakter informacji przetworzonej. W kontekście uzasadnienia tej podstawy kasacyjnej niezrozumiałe jest połączenie naruszenia art. 16 ust.1 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p. z naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Art. 14 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Skarżący kasacyjnie w istocie w ogóle nie nawiązał do powyższej regulacji, gdyż nie znajdowała ona zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem nie zachodziła sytuacja, w której środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiałyby udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Z kolei art. 16 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Skarżący kasacyjnie nie wskazał, na czym miałoby polegać naruszenie cytowanego przepisu. Zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. również jest bezzasadny. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Wymagało zatem dokonania jego wykładni. Analiza dotychczasowego orzecznictwa sądowego daje podstawę do odkodowania swojego rodzaju opisowej definicji tego pojęcia stanowiącej wynik wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Informacja publiczna przetworzona to zatem taka informacja publiczna, która: - w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. np. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., I OSK 1746/14); - jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającej użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębniana w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyroki NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13 i z dnia 17 października 2006 r., I OSK 1347/05) na podstawie pierwotnego zasobu danych (por. wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2012 r., I OSK 2149/12, z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13 i z dnia 3 października 2014 r., I OSK 747/14); - jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu – "przy rozstrzyganiu tego typu spraw należy mieć na uwadze, iż ograniczenie wprowadzone przepisem art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie udzielania informacji publicznej przetworzonej ma zapobiegać sytuacjom, w których działania organu skupiać się będą nie na funkcjonowaniu w ramach przypisanych kompetencji, lecz na czynnościach związanych z udzielaniem informacji publicznej" (wyroki NSA z dnia 5 września 2013 r. I OSK 953/13, I OSK 866/13, I OSK 865/13); "proces powstawania informacji (przetworzonej) skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji w oparciu o posiadane dokumenty obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego" (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2010 r., I OSK 1737/12); - może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego (por. wyroki NSA z dnia 28 kwietnia 2016 r., I OSK 2658/14 i z dnia 5 stycznia 2016 r., I OSK 33/15); - nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją – "informacja przetworzona obejmuje dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te wykorzystywane w bieżącej działalności. Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się zatem musi z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników – może być traktowana jako informacja przetworzona" (por. wyroki NSA z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 863/14, z dnia 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1645/14 i z dnia 9 sierpnia 2011 r., I OSK 977/11); - której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów – "informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...); w pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej" (por. wyroki NSA: z dnia 2 października 2014 r., I OSK 140/14; z dnia 21 września 2012 r., I OSK 1477/12, LEX nr 1264566; z dnia 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11, LEX nr 1094536; z dnia 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11, LEX nr 1135982; z dnia 17 października 2006 r., I OSK 1347/05, LEX nr 281369). Specyfika wyroków sądowych wraz z uzasadnieniami jest tego rodzaju, że częstokroć zawierają one nie tylko dane stron postępowań, lecz również innych osób, w tym biegłych czy świadków. Uwzględnienie wniosku dostępowego wymagałoby nie tylko zwykłych czynności technicznych związanych z kopiowaniem dokumentów, lecz znacznego nakładu pracy związanego z koniecznością ponadstandardowej – bo wymagającej uważnej lektury uzasadnień wyroków - anonimizacji dokumentów. Anonimizacja w tego rodzaju przypadkach nie ogranicza się wyłącznie do wyeliminowania z dokumentacji imion i nazwisk, lecz wiąże się również z koniecznością usunięcia określonych fragmentów uzasadnień, tj. takich ich części, które umożliwiałyby identyfikację poszczególnych osób, a to z kolei wymaga przeprowadzenia czynności analitycznych i intelektualnych. W związku z powyższym w realiach niniejszej sprawy przygotowanie kopii zanonimizowanych orzeczeń wraz z uzasadnieniami wydanych przez V Wydział Penitencjarny Sądu Okręgowego w Poznaniu związane byłoby z istotnym zaangażowaniem pracowników podmiotu zobowiązanego, które w konsekwencji mogłoby wpłynąć negatywnie na bieżące wykonywanie zadań przez ten podmiot. Słusznie zatem organy obu instancji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zakwalifikowały wnioskowaną informację publiczną jako mającą charakter informacji publicznej przetworzonej. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez skarżącego kasacyjnie, skoro prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, słusznie wskazały organy, a następnie Sąd pierwszej instancji, że organ może jej udzielić jedynie po wykazaniu przez wnioskodawcę, że uzyskanie wnioskowanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dopiero zaistnienie przesłanki szczególnej istotności informacji publicznej dla interesu publicznego stanowi podstawę dla podjęcia działań zmierzających do przygotowania przez podmiot zobowiązany informacji publicznej przetworzonej. Brak wykazania przez wnioskodawcę, że uzyskanie wnioskowanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tak jak w realiach niniejszej sprawy, uzasadniać będzie odmowę udzielenia wnioskowanej informacji, w formie decyzji. W związku z tym zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie mógł odnieść skutku. Odnosząc się do omawianego zarzutu w tej części, w której wskazano na niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., którego strona skarżąca kasacyjnie upatruje w błędnym zakwalifikowaniu żądanej informacji jako informacji publicznej przetworzonej, należy wyjaśnić, że niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego oznacza błąd w zakresie subsumcji stanu faktycznego wobec treści stosowanej normy prawnej, a zatem może być konsekwencją wcześniejszych błędnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, jak i błędnej wykładni prawa materialnego, ale może mieć miejsce również wtedy, gdy prawidłowe są ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego oraz wykładnia prawa materialnego, a wadliwość przejawia się wyłącznie w zestawieniu stanu faktycznego ze stanem prawnym sprawy. W rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie zakwestionowano skutecznie ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego. Omawiane zarzuty dotyczą niewłaściwego zastosowania prawa materialnego i również w ich treści, jak wynika z powyższych rozważań, nie zakwestionowano skutecznie prawidłowości wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wobec powyższego, w realiach niniejszej sprawy omawiany zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego mógłby odnieść skutek jedynie w przypadku wykazania przez stronę skarżącą kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji w przyjętym przez ten Sąd stanie faktycznym i prawnym sprawy, niezakwestionowanym przez stronę skarżącą kasacyjnie, dokonał ich wadliwego zestawienia. Błędu subsumcji strona skarżąca jednak nie wykazała, a więc zarzut także w tym zakresie okazał się nieskuteczny. Skoro więc podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej kasacyjnie z urzędu w ramach przyznanego jej prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa w oparciu o art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a.