Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

III OSK 1255/22

III OSK 1255/22 - Wyrok NSA z 2025-05-28

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
28 maja 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) sędzia del. WSA Maciej Kobak Protokolant asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2144/21 w sprawie ze skargi M. F. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 3 maja 2021 r. nr DOM1.1125.130.2021.FPWT w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenia do służby 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. F. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2022 r., II SA/Wa 2144/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.F. (dalej: "skarżąca") na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS", "organ drugiej instancji") z 3 maja 2021 r., nr DOM1.1125.130.2021.FPWT w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie stosunku służby i przywrócenie do służby, oddalił skargę. Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy. Pismem z 28 sierpnia 2020 r. skarżąca wezwała Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: "DIAS", "organ pierwszej instancji") do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwolnienia ze służby wobec nieotrzymania do 31 maja 2017 r. pisemnej propozycji określającej nowe warunki pełnienia służby w Izbie Administracji Skarbowej w [...]. Jednocześnie skarżąca złożyła pozew do Sądu Rejonowego w [...] z 20 września 2017 r. o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby. Decyzją z 29 września 2020 r., nr 2601-IZK.111.1115.2020 DIAS w [...] stwierdził zwolnienie ze służby na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego skarżącej z 31 sierpnia 2017 r. Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji DIAS z 29 września 2020 r., Szef KAS decyzją z 5 lutego 2021 r., nr DOS1.1125.201.2020.FPWT utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Szefa KAS z 5 lutego 2021 r. Jednocześnie w sprawie stosunku służbowego skarżącej toczyło się postępowanie sądowe, które zostało zainicjowane pozwem z 20 września 2017 r. skierowanym do Sądu Rejonowego w [...]. Prawomocnym postanowieniem z 7 października 2020 r. Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa M.F. przeciwko Izbie Administracji Skarbowej w [...] o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby, postanowił stwierdzić swą niewłaściwość rzeczową i na podstawie art. 464 § 1 k.p.c. przekazać sprawę Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej. Kopia akt sprawy IV P 271/17 wpłynęła do Szefa KAS 14 grudnia 2020 r. Następnie, wobec stanowiska pełnomocnika strony przedstawionego w piśmie z 27 stycznia 2021 r., pismem z 12 lutego 2021 r. Szef KAS, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., przekazał kopie akt sprawy IV P 271/17 DIAS w [...] - jako organowi właściwemu w sprawie. DIAS w [...], decyzją z 19 marca 2021 r., nr 2601-IPK-111.315.2021, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył w całości postępowanie o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby skarżącej zainicjowane pozwem z 20 września 2017 r. Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że w sprawie została już wydana przez DIAS w [...] decyzja administracyjna z 29 września 2020 r., nr 2601-IZK.111.1115.2020 w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżącej na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego, która następnie została utrzymana w mocy decyzją Szefa KAS z 5 lutego 2021 r., nr DOS1.125.201.2020.FPWT. W konsekwencji, zdaniem organu pierwszej instancji, sprawę należało umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na bezprzedmiotowość postępowania, gdyż sprawa została już rozstrzygnięta w postępowaniu administracyjnym. Pismem z 8 kwietnia 2021 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Po rozpoznaniu skargi Szef KAS wydał decyzję z 3 maja 2021 r., DOM1.1125.201.2021.FPWT utrzymującą w mocy decyzję DIAS w [...] z 19 marca 2021 r., nr 2601-IPK.111.315.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Szef KAS wyjaśnił, że ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną prowadziłoby do naruszenia zasady res iudicata, a także, że omawiany przepis spełnia rolę gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 k.p.a., rozciągając tę gwarancję na samą decyzję oraz na sprawę, którą ona załatwia. Zdaniem Szefa KAS, DIAS w [...] trafnie uznał, że w przedmiotowej sprawie istnieje tożsamość sprawy administracyjnej, w tym merytoryczna, pomiędzy decyzją z 29 września 2020 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżącej, a sprawą związaną z ustaleniem istnienia stosunku służby przekazaną przez Sąd Rejonowy w [...]. Dalej organ drugiej instancji wskazał, że tożsamość sprawy administracyjnej będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. Chodzi o te elementy stanu faktycznego, które mają znaczenie dla subsumcji przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawach rozstrzygniętych kolejnymi decyzjami. Rozstrzygnięcie w kwestionowanej przez skarżącą decyzji dotyczyło tych samych praw i obowiązków co w decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby z 29 września 2020 r. Podstawa prawna i faktyczna jest w rzeczywistości identyczna. Różnica roszczeń, którą pełnomocnik strony próbuje wskazywać jako brak tożsamości sprawy, wynika jedynie z faktu, iż roszczenie o ustalenie istnienia stosunku służby jest roszczeniem właściwym na gruncie prawa pracy, natomiast na gruncie postępowania administracyjnego w grę wchodzi sądowa kontrola zasadności wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Szef KAS wyjaśnił, że podstawa prawna i faktyczna w obu postępowaniach jest identyczna, bowiem w obu postępowaniach należy zbadać i ocenić okoliczności będące podstawą zwolnienia strony ze służby. Następnie organ drugiej instancji zauważył, że DIAS w obu decyzjach wskazał takie same podstawy prawne i faktyczne (art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1948), dalej: "p.w. KAS"). Zdaniem Szefa KAS w niniejszej sprawie brak jest zarówno normy kompetencyjnej umożliwiającej organowi administracji wydanie decyzji w przedmiocie istnienia stosunku służby skarżącej, a jednocześnie organ wydał już decyzję w przedmiocie zwolnienia strony ze służby. Odnosząc się natomiast do kwestii niezasadnego, zdaniem strony, przekazania niniejszej sprawy DIAS w [...], Szef KAS wskazał, że art. 464 § 1 k.p.c., na którym oparto postanowienie Sądu Rejonowego w [...] wskazuje, że odrzucenie pozwu nie może nastąpić z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, gdy do rozpoznania sprawy właściwy jest inny organ. Wyjaśnił, że orzeczenie z art. 464 § 1 k.p.c. ma znaczenie formalno-prawne (procesowe). Nie może ono jednak wskazywać (wiązać organu, któremu przekazano sprawę) sposobu dalszego procedowania w sprawie przez organ, któremu przekazano sprawę. To do jego oceny należy bowiem sposób dalszego procedowania w sprawie. Organ drugiej instancji przywołał również art. 25 ust. 1 pkt 9 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2020 r., poz. 505 ze zm., dalej: "ustawa o KAS"), stwierdzając, że dyrektor izby administracji skarbowej jest organem pierwszej instancji w zakresie ustalenia stosunku służbowego osób pełniących służbę w izbie administracji skarbowej, natomiast Szef KAS jest organem drugiej instancji w tych sprawach (art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS). Wskazał nadto na treść art. 165 ust. 7 p.w. KAS., zgodnie z którym dyrektor izby administracji skarbowej był uprawniony do składania odpowiednio pracownikom oraz funkcjonariuszom, w terminie do 31 maja 2017 r., pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby. Szef KAS zaznaczył także, że w dacie wydawania rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, tj. 29 września 2020 r., sprawa skarżącej, przekazana obecnie przez Sąd Rejonowy w [...], była co do zasady odrębnym postępowaniem - odrębną sprawą toczącą się według zasad postępowania cywilnego. W związku z powyższym, zdaniem organu drugiej instancji, niniejszą sprawę należało przekazać do DIAS w [...] do dalszego procedowania, w tym oceny żądania strony przez pryzmat toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie, w której wydano decyzję z 29 września 2020 r. Z powyższą decyzją nie zgodziła się skarżąca i wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Szef KAS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę prawną decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., a następnie, że bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy. Wiąże się to z brakiem któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy administracji skarbowej obu instancji trafnie uznały, iż w postępowaniu istnieje tożsamość sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją Szefa KAS z 5 lutego 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję DIAS w [...] z 29 września 2020 r., wydaną w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego z upływem 31 sierpnia 2017 r., a niniejszą sprawą zainicjowaną wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącej z 20 września 2017 r. o ustalenie istnienia stosunku służby i przywrócenie do służby, przekazaną Szefowi KAS przez Sąd Rejonowy w [...] prawomocnym postanowieniem z 7 października 2020 r., IV P 271/17. W ocenie Sądu postępowanie zakończone decyzją Szefa KAS z 3 maja 2021 r. dotyczyło tych samych praw i obowiązków, co w sprawie zakończonej ostateczną decyzją tegoż organu z 5 lutego 2021 r., utrzymującą w mocy decyzję DIAS z 29 września 2020 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarówno podstawa prawna, jak i faktyczna w obu porównywanych sprawach jest w istocie tożsama, zaś różnica sformułowanych roszczeń, która w ocenie skarżącej wskazuje na brak tożsamości sprawy, wynika jedynie z faktu, iż roszczenie o ustalenie istnienia stosunku służby jest roszczeniem właściwym na gruncie prawa pracy, natomiast na gruncie postępowania administracyjnego w grę wchodzi sądowa kontrola zasadności wydania decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby. Zdaniem WSA w Warszawie nie ulega wątpliwości, że w obu postępowaniach przedmiotem badania i oceny organu były okoliczności dotyczące stosunku służbowego skarżącej w oparciu o te same podstawy prawne, tj. art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 p.w. KAS. Ponadto Sąd pierwszej instancji wskazał, że w sprawie brak było normy kompetencyjnej umożliwiającej organowi administracji wydanie decyzji w przedmiocie istnienia stosunku służby skarżącej w sytuacji, gdy uprzednio organ wydał już ostateczną decyzję administracyjną w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby na skutek wygaśnięcia stosunku służbowego. Odnośnie do zarzutu skargi dotyczącego wadliwego przekazania sprawy do rozpoznania DIAS w [...] WSA w Warszawie stwierdził, że m.in. treść art. 165 ust. 7 p.w. KAS potwierdza trafność stanowiska Szefa KAS. Tym samym Szef KAS, po przekazaniu sprawy przez Sąd Rejonowy w [...], zobowiązany był wziąć pod uwagę fakt, że w sprawie postępowanie nie zostało przeprowadzone przez właściwy organ pierwszej instancji, co w konsekwencji powodowało konieczność przekazania sprawy, na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., do organu właściwego - DIAS w [...] do dalszego procedowania, w tym oceny żądania skarżącej przez pryzmat postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Szefa KAS z 5 lutego 2021 r. Zdaniem Sądu nie jest również trafny zarzut naruszenia art. 464 § 2 k.p.c. poprzez umorzenie postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość. Organ administracyjny nie może orzekać na podstawie przepisów prawa cywilnego. Przyjęcie odmiennego w tym względzie stanowiska, prezentowanego w skardze, prowadziłoby do sytuacji, w której rozpoznając sprawę administracyjną organy administracji wykroczyłyby poza przewidziane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, formy zakończenia sprawy administracyjnej. Nieuzasadnione są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi obie wydane w sprawie decyzje zawierają wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego w sprawie rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Organy dokonały prawidłowych ustaleń w zakresie analizy przesłanek zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 3 i art. 165 ust. 7 p.w. KAS. Wyjaśniły również z jakich powodów - w świetle ww. przepisów - brak było podstaw do kontynuowania postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem (pozwem sądowym) skarżącej z 20 września 2017 r. z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Nadto Sąd zauważył, że decyzja Szefa KAS z 5 lutego 2021 r., nr DOS1.1125.201.2020.FPWT była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1645/21. Wyrok wydany w tej sprawie nie jest prawomocny. Z rozstrzygnięciem Sądu pierwszej instancji nie zgodziła się skarżąca i w skardze kasacyjnej zarzuciła mu: naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zapadłego wyroku, a to: art. 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nierozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji wszystkich zarzutów podniesionych w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy, art. 151 p.p.s.a. w zw. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, mimo iż w świetle okoliczności występujących w niniejszej sprawie, w związku z faktem, iż zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane z oczywistym naruszeniem przepisów powszechnie obowiązującego prawa, w szczególności, iż decyzja o umorzeniu postępowania z uwagi na jego rzekomą bezprzedmiotowość została wydana przez DIAS w [...], który w sprawie IV P 271/19 przed Sądem Rejonowym w [...] występował jako organ reprezentujący DIAS w [...], a mianowicie wydał decyzję administracyjną tożsamą ze swoim pierwotnym stanowiskiem, co w konsekwencji doprowadziło do tego, iż to de facto organ administracji publicznej podjął decyzję odnośnie zasadności roszczenia skarżącej. W oparciu o przytoczone zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Szefa Krajowej Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania za obie instancje z uwzględnieniem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację dla wykazania zasadności podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef KAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Skargę kasacyjną zgodnie z art. 174 p.p.s.a. można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Konstrukcja art. 174 p.p.s.a. umożliwia zaskarżenie wszelkich naruszeń prawa, jakich mógł się dopuścić sąd pierwszej instancji przy wydawaniu rozstrzygnięcia, zaś granice skargi kasacyjnej wyznaczane są przez stronę skarżącą w ramach wskazanych podstaw. Powinny one zawsze zostać wyznaczone w sposób precyzyjny. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych, o których stanowi art. 176 p.p.s.a., należy rozumieć szczegółowe określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącej skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i ich uzasadnienie. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd do domyślania się, który przepis prawa, w zakresie wyrażonej w nim normy prawnej, autor skargi kasacyjnej miał na uwadze (por. postanowienie NSA z 20 lutego 2019 r., II OSK 206/19, wyroki NSA z: 3 listopada 2015 r., I OSK 755/14; 3 września 2015 r., II OSK 41/14; 14 kwietnia 2015 r., II OSK 2081/13; 2 kwietnia 2014 r., I OSK 614/1; 7 listopada 2013 r., II OSK 1280/12). Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest takie zredagowanie podstaw kasacyjnych i zarzutów skargi, a także ich uzasadnienia, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok NSA z 19 lutego 2009 r., II FSK 1688/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać granic skargi kasacyjnej. Sąd ten jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej, czy też poprawianie jej niedokładności (por. wyrok NSA z 13 listopada 2014 r., I OSK 1420/14). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia określonej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny nie ma także obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, gdyż wyodrębnianie zarzutów z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej zawsze niesie ryzyko nieprawidłowego odczytania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Konieczne jest przy tym oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. wyroki NSA z: 19 marca 2014 r., II GSK 16/13, 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13). Do autora skargi kasacyjnej należy zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny może uczynić zadość obowiązkowi odniesienia się do podniesionych zarzutów, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyroki NSA z: 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; 22 września 2010 r., II FSK 764/09; 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Autorka skargi kasacyjnej nie wszystkim tym wymogom sprostała. W petitum skargi kasacyjnej sformułowane zostały dwa zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Oba zarzuty są pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Podkreślenia wymaga, że dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyroki NSA z: 5 maja 2004 r., FSK 6/04, 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12). Wymóg ten w rozpoznawanej skardze kasacyjnej nie został zrealizowany, co już samo w sobie stanowi o nieskuteczności jej zarzutów. Zarzut naruszenia art. 2 p.p.s.a. nie został w jakikolwiek sposób uzasadniony. Przepis ten stanowi o drodze sądowej przed sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny zobowiązany jest badać z urzędu, i to na każdym etapie postępowania, dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej. Brak tej przesłanki procesowej skutkuje nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego zgodnie z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie była kwestionowana dopuszczalność zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji Szefa Krajowej Administracji Skarbowej umarzającej, jako bezprzedmiotowe, postępowania w sprawie ustalenia istnienia stosunku służby i przywrócenia do służby. Nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja administracyjna podlega kontroli przez sądy administracyjne na podstawie art. 3 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 p.p.s.a. i art. 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji dopuszczalności drogi sądowej nie podważył, zważywszy, że organ działał w tej sprawie związany postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 7 października 2020 r. o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jednak w myśl art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Brak było także podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi on, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd pierwszej instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. W judykaturze przyjmuje się, że orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z: 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia wyroku nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o istotnym uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. skutkującym ewentualnie wzruszeniem zaskarżonego orzeczenia. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Jak bowiem przyjmuje judykatura, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd administracyjny pierwszej instancji nie jest zobowiązany odnosić się w uzasadnieniu wydawanego orzeczenia do zarzutów i argumentacji niemających istotnego znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Pominięcie w uzasadnieniu wyroku rozważań dotyczących zarzutów niezasadnych, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego o istotnym wpływie na wynik sprawy. Jeżeli wyczerpujące przedstawienie i wyjaśnienie podstawy prawnej zamyka zagadnienie stanu prawnego sprawy, to tym bardziej zbędne jest ustosunkowanie się do tych argumentów skargi, które pozostają bez związku z istotą normy prawnej, której prawidłowość interpretacji i zastosowania przez organ stanowi przedmiot kontroli sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2017r., II GSK 5181/16). W rozpoznawanej sprawie takich uchybień nie stwierdzono. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zostało zawarte stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Biorąc zaś pod uwagę, że wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia w uzasadnieniu wyroku nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów zawartych w skardze, stwierdzić należy, że stanowiące logiczną, zwartą całość uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni pozwala na zapoznanie się z motywami wydanego orzeczenia i dokonanie jego prawidłowej kontroli instancyjnej. Dodatkowo zważyć należy, że Sąd pierwszej instancji, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, szczegółowo odniósł się do podnoszonej przez skarżącą kwestii przekazania sprawy do rozpoznania Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, oceniając takie działanie za prawidłowe z przywołaniem odpowiednich przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej dla poparcia swojego stanowiska. To stanowisko Sądu, w prawidłowej formie procesowej czyli zarzutu przedstawionego w petitum skargi kasacyjnej, nie zostało skutecznie zakwestionowane. Do zagadnienia tego nawiązuje skarżąca kasacyjnie w uzasadnieniu skargi, ale jak wskazano powyżej, z wywodów tych Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony formułować odpowiedniego zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Dodatkowo należy powtórzyć za Sądem pierwszej instancji, wobec twierdzeń skargi kasacyjnej pomijających to stanowisko, że organ administracji nie orzeka w oparciu o przepisy prawa cywilnego, zaś forma jego rozstrzygnięć została określona przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie są także uprawnione twierdzenia skargi kasacyjnej o braku w uzasadnieniu skarżonego wyroku dostatecznej argumentacji odnoszącej się do zasadności umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Kwestia umorzenia postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a., jako zasadnicza w rozpoznawanej sprawie, została poddana szczegółowej analizie przez Sąd pierwszej instancji, a argumentacja Sądu jest przekonująca. Skarżący kasacyjnie nie zgłosił zarzutu naruszenia przepisu art. 105 § 1 k.p.a., co wskazuje, że jego interpretacja i zastosowanie przez organ i zaaprobowane przez Sąd nie zostały podważone. Zupełnie niezrozumiałe są twierdzenia skarżącej kasacyjnie, że decyzja organu pierwszej instancji stanowi de facto wykonanie wyroku NSA z 18 grudnia 2018 r., I OSK 1048/18. Wyrok ten dotyczy bowiem innej strony i zarzucanej przez nią bezczynności Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie nieprzedstawienia pisemnej propozycji określającej warunki pełnienia służby, a więc zupełnie innej sprawy, na co zwracał już uwagę Sąd pierwszej instancji. Nie mógł być uwzględniony zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W odniesieniu do powyższego zarzutu należy wskazać, że autorka skargi kasacyjnej ograniczyła ten zarzut naruszenia przepisów postępowania do przepisów wynikowych, przyznających Sądowi pierwszej instancji kompetencje do oddalenia skargi w sytuacji stwierdzenia braku podstaw do jej uwzględnienia lub uwzględnienia skargi w sytuacji stwierdzenia przesłanek wskazanych w drugim z tych przepisów i zarzuciła Sądowi ich niewłaściwe zastosowanie. Tak postawiony zarzut naruszenia przepisów postępowania nie mógł być skuteczny. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zasadnym jest wskazanie, że przepis ten zawiera mniejsze jednostki redakcyjne (litery), zawierające różne treści normatywne, a w skardze kasacyjnej nie sprecyzowano, do której z nich należy odnieść zarzut. Nadto, skoro Sąd pierwszej instancji oddalił skargę orzekając na podstawie art.151 p.p.s.a, to nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc nie mógł go naruszyć. Powiązanie zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1, jak i art. 151 p.p.s.a. jest sformułowane o tyle niepoprawnie, że te dwa przepisy zawierają normy przeciwstawne. Art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie może zostać naruszony równocześnie z art. 151 p.p.s.a., są to bowiem przepisy wzajemnie się wykluczające, stosowane przez sąd w różnych stanach prawnych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania, takie jak m.in. art. 145 § 1 i art. 151 p.p.s.a., mają charakter ogólny (blankietowy). Są przepisami procesowymi normującymi sposób rozstrzygnięcia sądu administracyjnego w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji odpowiednio prawa materialnego i przepisów postępowania, o ile naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przeto w "czystej" postaci zarzuty naruszenia ww. przepisów są zasadne wówczas, gdy sąd wyda innej treści rozstrzygnięcie, nieznane normie prawnej w nich zawartej. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia któregoś z powyższych przepisów zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Brak takich powiązań oznacza w konsekwencji nieskuteczność zarzutu naruszenia omawianych przepisów. Jeśli z wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji ocenił, że nie zachodzą podstawy do uchylenia zaskarżonego aktu, to nie można sądowi oddalającemu skargę zarzucić naruszenia przepisu, który dawał podstawę do takiego działania, gdyż takie rozstrzygnięcie jest właśnie zgodne z dyspozycją mającej zastosowanie w sprawie normy prawnej (por. wyroki NSA z: 1 września 2011 r., I OSK 1499/10, 12 czerwca 2015 r., I OSK 2409/14). Naruszenie wymienionych wyżej przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym. W rozpoznawanej sprawie ten wymóg nie został zrealizowany, a to znajduje przełożenie na nieskuteczność zarzutu naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
20 maja 2022
Symbol z opisem
6197 Służba Celna
Hasła tematyczne
Służba celna
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Sędziowie
Maciej Kobak Olga Żurawska - Matusiak /sprawozdawca/ Przemysław Szustakiewicz /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny