III OSK 1232/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Piotr Korzeniowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Sławomir Pauter Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 513/22 w sprawie ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 31 marca 2022 r. nr KO.462.5.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 24 stycznia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji), sygn. akt II SA/Łd 513/22 po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi T.P. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim (dalej: "Kolegium", "SKO") z 31 marca 2022 r. nr KO.462.5.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew, oddalił skargę. Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że decyzją z 31 marca 2022 r. Kolegium, na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. (dalej: Wójt) z 14 grudnia 2021 r. wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 627 526,00 zł za usunięcie bez zezwolenia 438 drzew rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki [...], obręb [...], gm. L. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył skarżący, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz umorzenie postępowania. Jednocześnie skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu ze wskazanych dokumentów i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Pismem z dnia 19 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymała w całości stanowisko w sprawie oraz zgłoszone w skardze wnioski dowodowe i wniosła o dopuszczenie dowodu ze wskazanych dokumentów, w tym z opinii dendrologicznej wycinki drzew w obrębie działki [...], obręb [...], gmina L. celem wykazania nieprawidłowości i nierzetelności w dokonaniu pomiarów drzew, na podstawie których dokonano wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia. Sąd I instancji oddalając skargę w uzasadnieniu wyroku wskazał, że skarżący w dniu 28 maja 2020 r. złożył oświadczenie, że usunięcie drzew z przedmiotowej działki jest prowadzone w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Stanowisko to podtrzymywał w dalszym toku postępowania. Skarżący przedstawił dowody, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej, które należy uznać za wystarczające dla wykazania faktu, że po dacie 28 maja 2020 r. skarżący przystąpił do wykorzystywania gruntów na działce nr [...] na cele produkcji rolnej. Biorąc jednakże pod uwagę, że kryterium zastosowania wyjątku z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. jest cel usunięcia drzew, organ odwoławczy dokonując weryfikacji twierdzenia skarżącego oraz złożonych przez niego dowodów, zasadnie odwołuje się do faktu, że do wycinki doszło w czasie, kiedy toczyło się postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], czyli zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego. W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez r.pr., na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości. Skargę kasacyjną oparto na podstawach wynikających z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., to jest naruszeniu: I. przepisów prawa materialnego przez wadliwą jego interpretację: a) naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3b, u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. przez błędne ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie usunięcie drzew wymagało uzyskania zezwolenia i zachodziły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej; b) art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w zw. z art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez wadliwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, w sytuacji gdy nie miało to miejsca; c) art. 380 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, przez wadliwe jego zastosowanie polegające na przeprowadzeniu nieprawidłowej i nierzetelnej kontroli na działce nr [...] stanowiącej własność skarżącego, co skutkowało niezasadnym nałożeniem na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej; d) naruszenia art. 89 ust. 3 u.o.p. przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy ewentualne pomiary drzew winny być dokonane w oparciu o obwody pni, których to jednak pomiarów organ bezpodstawnie zaniechał. II. przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi: a) art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez pominięcie zarzutów podniesionych w skardze oraz braku oceny zarzutów mogących mieć wpływ na prawidłowość decyzji administracyjnych, które nie były w niej podniesione, to zaś doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 134 §1 p.p.s.a; b) art. 135 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, przejawiające się w braku wyjścia poza granice skargi polegające na braku wyeliminowania z obrotu prawnego ustaleń kontroli oraz uznanie, że dopuszczalne jest opieranie się na wadliwie dokonanych ustaleniach faktycznych; c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a. oraz art. 138 par. 1 pkt 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 89 ust. 3 u.o.p. oraz art. 107 § 3 oraz art. 7, art. 7a § 1 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art. 68 § 1, art. 81 § 1 k.p.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. przez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do utrzymania w mocy skarżonej decyzji, w sytuacji, w której powinna ona zostać uchylona oraz przez brak właściwego uzasadnienia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia; c) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak uzasadnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla rozpoznawanej sprawy. W skardze kasacyjnej wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego; rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie jej zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną SKO w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy, czyli wskazane naruszenia przepisów prawa. Rozpoznając zatem skargę kasacyjną w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności co do zasady rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd I instancji przepis prawa materialnego, chyba, że postawiony w skardze kasacyjnej zarzut procesowy jest w istocie konsekwencją zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. W takiej sytuacji uzasadnione jest dokonanie jego oceny w ramach analizy tych właśnie zarzutów (materialnych). Stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania strona wnosząca skargę kasacyjną oprócz wskazania, w jaki sposób doszło do naruszenia konkretnych przepisów postępowania, ma również obowiązek wykazać istotny wpływ wskazanego uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej we wszystkich zarzutach naruszenia przepisów postępowania nie wykazał istotnego wpływu wskazanych uchybień na wynik sprawy. Skuteczne podniesienie w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga nie tylko wykazania błędu, który popełnił sąd administracyjny przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego aktu (tu decyzji), lecz także wykazania istnienia związku przyczynowego między wskazanym w skardze kasacyjnej naruszeniem przepisów postępowania a treścią rozstrzygnięcia. Powyższe jest wynikiem tego, że zakres rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny jest odmienny od zakresu rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, który działa jako sąd I instancji. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie jest bowiem ocena zaskarżonej do tego sądu ostatecznej decyzji kończącej postępowanie administracyjne, lecz kontrola orzeczenia wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny, w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w granicach skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej nie tylko nie wiąże poszczególnych zarzutów z legalną kontrolą dokonaną przez Sąd I instancji, ale również nie wskazuje na to jak sygnalizowane naruszenia przekładały się na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie rozważyć należy zasadność najdalej idącego zarzutu, tj. zarzutu naruszenia prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. przedstawiony w pkt II.c) petitum skargi kasacyjnej przez przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku zachodziły podstawy do utrzymania w mocy skarżonej decyzji, w sytuacji, w której powinna ona zostać uchylona oraz przez brak właściwego uzasadnienia wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli nie wiadomo, jaki stan faktyczny Sąd I instancji przyjął, jako podstawę wyrokowania, a także w sytuacji, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może być podstawą uwzględnienia skargi kasacyjnej, gdy wada uzasadnienia nie pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia lub gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się, bowiem w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to, więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (zob. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyrok NSA z 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1620/10 oraz wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2718/23). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, dlaczego nie stwierdził czy stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, czy też przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1985/09). Sąd I instancji odniósł się do wszystkich kwestii istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i wskazał powody, dla których uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Treść uzasadnienia zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku Sądu I instancji czyni go więc w pełni poddającym się kontroli kasacyjnej i wprost wynika z niego rezultat i wnioski przeprowadzonej kontroli działalności administracji publicznej. Dodać także należy, że z art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika dla sądu administracyjnego obowiązek szczegółowego omówienia w uzasadnieniu każdej okoliczności, czy każdego argumentu lub twierdzenia, jakie pojawiło się w badanej sprawie. Uzasadnienie wyroku ma być "zwięzłe", co należy rozumieć w ten sposób, że sąd administracyjny powinien się odnieść wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, aby nie czynić wywodu nadmiernie rozbudowanym, a przez to niejasnym (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt II FSK 1801/06). Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt II.a) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez pominięcie zarzutów podniesionych w skardze oraz braku oceny zarzutów mogących mieć wpływ na prawidłowość decyzji administracyjnych, które nie były w niej podniesione, to zaś doprowadziło do wadliwego zastosowania art. 134 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia, wyjaśnić, że przepis ten przewiduje, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym związany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że Sąd I instancji, rozpoznając skargę, dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (zob. wyrok NSA z 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1580/11, CBOSA), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owe zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 21 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 1560/12, CBOSA), ale również wtedy, gdy strona w postępowaniu sądowym wskazywała na istotne dla sprawy uchybienia popełnione na etapie postępowania administracyjnego bądź powołała w postępowaniu sądowym dowody, które zostały przez sąd pominięte, względnie gdy w postępowaniu administracyjnym popełniono uchybienia na tyle istotne, a przy tym oczywiste, że bez względu na treść zarzutów sąd nie powinien był przechodzić nad nimi do porządku (zob. wyrok NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1234/12 i wyrok NSA z 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2395/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie żadna ze wskazanych wyżej okoliczności nie wystąpiła. Sąd I instancji nie naruszył także art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm., dalej Konstytucja RP). W ustalonym stanie faktycznym wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej za usunięcie bez zezwolenia drzew, nie spowodowało naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przezeń prawa (art. 2 Konstytucji RP). Według NSA "W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje się, że na art. 2 Konstytucji RP można się powoływać tylko wtedy, gdy nastąpiło naruszenie przynajmniej jednej ze szczegółowych zasad "pochodnych" lub "przejawowych", nigdy na samą zasadę demokratycznego państwa prawnego w całości, czy jeden z jej fragmentów - zasadę państwa prawnego lub demokratycznego albo sprawiedliwego ("sprawiedliwości społecznej") (zob. wyroki z dnia 2 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 13/02, OTK-A 2003/4/28; i z dnia 14 kwietnia 2003 r. sygn. akt K 34/02, OTK-A 2003/4/30). Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił, w jaki sposób przerzucono na skarżącego ciężar nieprecyzyjnych regulacji prawnych względnie błędnej informacji udzielonej przez urzędników" (zob. wyrok NSA z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I GSK 1935/18). Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt II.b) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 135 p.p.s.a. przez jego wadliwe zastosowanie, przejawiające się w braku wyjścia poza granice skargi polegające na braku wyeliminowania z obrotu prawnego ustaleń kontroli oraz uznanie, że dopuszczalne jest opieranie się na wadliwie dokonanych ustaleniach faktycznych. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wskazać należy przepis art. 135 p.p.s.a. - z którego wynika, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - stanowiąc o uprawnieniu wojewódzkiego sądu administracyjnego wyznacza jednocześnie zakres jego kompetencji orzeczniczych oraz uzależnia uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga, co prowadzi do wniosku, że warunkiem jego stosowania jest stwierdzenie braku zgodności z prawem zaskarżony aktu w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie, a więc innymi słowy uwzględnienie skargi, co w rozpatrywanej sprawie nie nastąpiło (zob. wyrok NSA z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1509/24). Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt II.c) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia c) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, p.p.s.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 89 ust. 3 u.o.p. oraz art. 107 § 3 oraz art. 7, art. 7a § 1 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art. 68 § 1, art. 81 § 1 k.p.a. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy w decyzji z 31 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na postawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z 14 grudnia 2021 r. wymierzającą administracyjną karę pieniężną w wysokości 1 627 526,00 zł za usunięcie bez zezwolenia 438 drzew rosnących na nieruchomości oznaczonej nr ewid. działki [...], obręb [...], gm. L. Organ odwoławczy nie stosował zarzuconego w skardze kasacyjnej art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie doszło w sprawie do wydawania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego obejmujących oraz art. 7, art. 7a § 1 k.p.a., 8 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., art. 68 § 1, art. 81 § 1 k.p.a. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w niniejszej sprawie skarżący zaprzecza ustaleniom organów odnośnie liczby, obwodów oraz gatunków ściętych drzew, jednakże nie przedstawia swojej wersji faktów ani nie przedstawia dowodów na wykazanie faktów odmiennych od tych, jakie ustaliły organy. Sąd I instancji słusznie zwrócił uwagę, że pomimo iż skarżący wielokrotnie kwestionował w swoich stanowiskach prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy, to nie podał jakie (jego zdaniem) winny być zgodne z prawem ustalenia co do liczby, rodzajów czy też obwodów drzew usuniętych z części działki nr [...] obejmującej grunty rolne, pomimo, że to skarżący dokonał ich usunięcia. Nawet jeżeli nie wykonał wycinki kilkuset drzew osobiście, to zlecił ją osobie trzeciej, dysponującej, jak sam przyznaje, ciężkim sprzętem, najprawdopodobniej wyspecjalizowanej firmie. Wycinka odbywała się na zlecenie skarżącego, a więc w zakresie przez niego ustalonym i jemu znanym. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że materiał w postaci kłód drzew pozostawał w toku postępowania do dyspozycji skarżącego, a według jego oświadczenia znajdował się na działce nr ewid. [...] do jesieni 2020 r. Pomimo tego skarżący w toku postępowania nie przedstawił własnych twierdzeń co do tego jaka była liczba usuniętych drzew, jakie były ich obwody i gatunki. Nie przedstawił dowodów, które pozwalałyby na poczynienie innych ustaleń niż te, które zostały dokonane w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organ prowadzący postępowanie, poprzestając na zaprzeczaniu prawidłowości działań organu. Ma rację Sąd I instancji, że istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy zostały ustalone przez organy na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego, który został właściwie oceniony. Skarżący w trakcie postępowania podnosił, że usunięcie drzew i krzewów – samosiejek na działce nr [...], oznaczonej jako rolna, a następnie stanowiącej nieużytek rolny, jest w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Skarżący w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie uważał, że był zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew, a sprawa powinna być umorzona. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w tym składzie, z takim stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić w żadnym zakresie. Zgromadzone w sprawie akta sprawy świadczą o zupełnie innym celu, dla którego dokonano wycinki drzew z przedmiotowej działki. Skarżący całkowicie bagatelizuje fakt, że wnioskiem z 9 listopada 2018 r. złożonym w Urzędzie Gminy w L. w dniu 3 grudnia 2018 r., wystąpił wspólnie z J.K. i J.K. "o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], gmina L., powiat [...], województwo [...], na powierzchni całkowitej [...] ha". Postępowanie w tej sprawie zakończyło się wydaniem w dniu 26 listopada 2020 r. przez Wójta Gminy L. decyzji znak: GPI.6220.10.2018.2020 o odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Skarżący kasacyjnie dysponuje decyzją wydaną z upoważnienia Marszałka Województwa Łódzkiego przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Rolnictwa i Ochrony Środowiska z 12 października 2018 r., znak: RŚV.7427.2.21.2018.AW zatwierdzającą dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii C1 położonego w miejscowości [...], gmina L., powiat [...], województwo [...], na działce oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], na powierzchni [...] ha. Z akt sprawy wynik jednoznacznie, że na części terenu działki nr [...] objętej niniejszym postępowaniem dokonano wycinki drzew bez wymaganego zezwolenia. Wycinka drzew pozostawała w bezpośrednim związku z zamiarem realizacji przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]". Usunięcie drzew przez skarżącego z terenu działki nr [...] stanowiło w istocie przygotowanie terenu pod realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]". Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt II.c) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. przez brak uzasadnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych mających znaczenie dla rozpatrywanej sprawy. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że podnosząc zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię kasator winien zaprezentować, jaka winna być wykładnia prawidłowa tego przepisu w konkretnej sprawie. Podnosząc zarzut niewłaściwego zastosowania art. 153 p.p.s.a. kastor winien sprecyzować, na czym konkretnie polegało naruszenie oceny prawnej, czy naruszono ocenę dotyczącą zastosowania przepisów postępowania, czy też ocenę dotyczącą zastosowania prawa materialnego, lub też obie te oceny. Zarzut dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie spełnia tych wymagań. Zarzutem naruszenia art. 153 p.p.s.a. nie może być jednak podważane merytoryczne rozstrzygnięcie (wyrok NSA z 24 listopada 2020 r., sygn. akt II GSK 826/20). Oddziaływaniem art. 153 p.p.s.a. objęte jest przede wszystkim przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Przypomnieć należy, że Sąd I instancji w niniejszej sprawie oddalił skargę. Przechodząc do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego sformułowanych w pkt I. petitum skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że w ramach naruszenia prawa materialnego skarżący kasacyjnie kwestionuje prawidłowość oceny elementów stanu faktycznego sprawy. Należy przypomnieć, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut naruszenia prawa materialnego w odniesieniu do podważanego stanu faktycznego sprawy, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3152/18). Ocena zarzutu dotyczącego prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych również w związku z ich wykładnią zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, a czyni to podnosząc zarzuty naruszenia prawa materialnego, to zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, również w wyniku jego błędnej wykładni, są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt I.a) petitum skargi kasacyjnej dotyczący przepisów prawa materialnego przez "wadliwą jego interpretację": naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody (dalej: u.o.p.) w zw. z art. 83f ust. 1 pkt 3b, u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. przez błędne ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie usunięcie drzew wymagało uzyskania zezwolenia i zachodziły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że art. 83 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm., dalej: u.o.p.), składa się z dwóch jednostek redakcyjnych o zróżnicowanej treści normatywnej. Wobec związania NSA granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd I instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienia ich naruszenia. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu, czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu) (zob. wyrok NSA z 28 października 2025 r., sygn. akt II GSK 1800/23). Sąd I instancji nie naruszył art. 83f ust. 1 pkt 3b, u.o.p. w zw. z art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. przez błędne ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie usunięcie drzew wymagało uzyskania zezwolenia i zachodziły podstawy do wymierzenia kary pieniężnej. Skarżący konsekwentnie podnosi, że wycięcie przedmiotowych drzew zostało wykonane w celu przywrócenia gruntów do użytkowania rolniczego, co nie wymaga uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów ani dokonania zgłoszenia o zamiarze ich usunięcia. Stanowisko to opiera się jednak wyłącznie na twierdzeniach skarżącego i jego przekonaniu, że dokonywał wycinki w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Natomiast podstawą zastosowania normy z art. 83f ust. 1 pkt 3b, u.o.p. nie jest subiektywne przekonanie podmiotu dokonującego wycinki, lecz konkretne okoliczności danej sprawy (zob. wyrok NSA z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 60/23). Odnosząc dalej do tego zarzutu wskazać należy, że skarżący w dniu 28 maja 2020 r. złożył oświadczenie (k. 6 akt adm.), że usunięcie drzew z przedmiotowej działki jest prowadzone w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Stanowisko to podtrzymywał w dalszym toku postępowania. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że biorąc pod uwagę, że kryterium zastosowania wyjątku z art. 83f, ust. 1 pkt 3b, u.o.p. jest cel usunięcia drzew, organ odwoławczy dokonując weryfikacji twierdzenia skarżącego oraz złożonych przez niego dowodów, zasadnie odwołuje się do faktu, że do wycinki drzew doszło w czasie, kiedy toczyło się postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], czyli zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego. Organ włączył w poczet materiału niniejszej sprawy akta tego postępowania, o czym poinformował skarżącego zawiadomieniem z 3 marca 2021 r., znak: GO.6131.1.2021, GPI.6131.16.2020 (k. 45A akt adm.) doręczonym skarżącemu w dniu 19 marca 2021 r. (k. 45B akt adm.). Postępowanie to zostało zainicjowane złożonym przez skarżącego oraz J.K. i J.K. wnioskiem z 9 listopada 2018 r. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w rejonie miejscowości [...] dz. nr. [...], gmina L., powiat [...], województwo [...], na powierzchni całkowitej [...] ha. (k. 1 akt adm.). Organ zawiadomił wnioskodawców o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w piśmie z 13 grudnia 2018 r. (k. 3 akt adm.). Nadleśniczy reprezentujący Nadleśnictwo [...] w piśmie z 21 grudnia 2018 r., znak: ZG.2215.5.2018 (k. 9 akt adm.) wyraził negatywną opinię dotyczącą przedmiotowego przedsięwzięcia. Zdaniem Nadleśniczego lokalizacja wydobycia ze względu na swój charakter, spowoduje obniżenie poziomu wód gruntowych na terenach sąsiednich, a w konsekwencji pogorszenie jakości siedlisk leśnych (obniżenie troficzności), a w ostateczności obniżenie zdrowotności występujących tam drzewostanów. Do akt tego postępowania złożona została decyzja Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 12 października 2018 r. nr RŚV.7427.2.21.2018.AW, zatwierdzająca dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii C1, położonego na przedmiotowej działce nr ewid. [...]. Decyzja ta adresowana jest do skarżącego oraz pozostałych wnioskodawców. Złożona została także licencja nr OD.6642.3025.2018_1012_CLO z dnia 5 listopada 2018 r., wydana przez Powiat [....] dla skarżącego jako licencjobiorcy, dotycząca kopii materiału zasobu dla obszaru L. obr. [...] dz. [...]. W aktach adm. znajduje się karta informacyjna przedsięwzięcia. Z jej treści wynika, że przedsięwzięcie będzie obejmowało wydobywanie kruszywa naturalnego polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], gmina L.. Działająca w imieniu skarżącego kasacyjnie G.P. w piśmie z 18 maja 2020 r. przedstawiła raport o oddziaływaniu przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko. Należy podkreślić, że w piśmie z 27 maja 2020 r. , znak: GPI.6131.16.2020 Wójt Gminy L. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia drzew i krzewów bez wymaganego zezwolenia na nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], obręb [...]. Dnia 27 maja 2020 r. oraz 1 czerwca 2020 r. pracownicy Urzędu Gminy L. dokonali wizji lokalnej w zakresie legalności usunięcia drzew i krzewów. Przeprowadzone oględziny ww. nieruchomości, w trakcie których ustalono, że z gruntów rolnych działki numer ewidencyjny [...] obręb [...] wycięto drzewa, a na gruncie trwały prace porządkujące teren porębowy. Fakt wycinania drzewostanu i prowadzonych prac udokumentowano nagraniem z urządzenia DRON oraz wykonano dokumentację fotograficzną. Ustalono także, że właściciel nieruchomości nie występował do organu o stosowne zezwolenie na wycinkę drzew. Nie wystąpił również z wnioskiem o wydanie decyzji środowiskowej w sprawie wycięcia drzew na powierzchni przekraczającej 1 ha. W piśmie z 28 maja 2020 r. (k. 32 akt adm.) skarżący kasacyjnie działający w imieniu własnym wycofał wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża "[...]" i wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania. Ma rację Sąd I instancji, że powyższe ustalenia nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że wycinką drzew objęty został teren działki [...], gdzie skarżący planował uruchomienie przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa. Poza sporem jest również okoliczność, że wycinka została wykonana przez skarżącego. Co do tego w jakim okresie miała miejsce, nie można mieć wątpliwości, że odbywała się w dniu 25 maja 2020 r., czyli już po złożeniu raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W tym dniu, na skutek interwencji telefonicznej Naczelnika Wydziału Ocen Oddziaływania na Środowisko Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Łodzi, miała miejsce wizja lokalna pracowników Urzędu Gminy L., podczas której ustalono, że na działce nr [...] prowadzone są prace polegające na wywożeniu konarów i gałęzi oraz wyrywaniu pni z korzeniami. Analiza zgłoszonych przez skarżącego dowodów na wykazanie rolniczego wykorzystania gruntów w latach następujących po wycince drzew, z punktu widzenia celu usunięcia drzew jaki istniał w maju 2020 r., musi uwzględniać to, że dotyczą one faktów, które miały miejsce już po tej wycince oraz po uzyskaniu przez skarżącego wiedzy o postępowaniu sprawie o wymierzenie kary pieniężnej oraz że w czasie usunięcia drzew skarżący podejmował działania zmierzające od wyłączenia gruntów (obejmujących przedmiotową działkę) z produkcji rolnej i przeznaczenia ich do wykorzystania w działalności gospodarczej polegającej na wydobyciu kruszywa naturalnego. W konsekwencji w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. oraz art. 88 ust. 1 pkt 1 u.o.p. Podstawą zastosowania normy z art. 83f ust. 1 pkt 3b u.o.p. nie jest subiektywne przekonanie podmiotu dokonującego wycinki, lecz konkretne okoliczności danej sprawy (zob. wyrok NSA z 17 września 2024 r., sygn. akt III OSK 60/23). Orzekające w sprawie organy wykazały w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że faktycznym celem, powodem, dla którego skarżący usunął drzewa z przedmiotowej działki, było przygotowanie terenu pod planowaną działalność gospodarczą, a nie jak deklaruje skarżący w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej. Tym samym w sprawie nie zachodzi sytuacja przewidziana w art. 83f, ust. 1 pkt 3b, u.o.p. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt I.b) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia b) art. 20 ust. 1 pkt 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego w zw. z art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez wadliwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do wyłączenia gruntu z produkcji rolnej, w sytuacji gdy nie miało to miejsca. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że usunięcie drzew było działaniem, którego celem było przygotowanie terenu pod realizację przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], czyli zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego. Usunięcie drzew nie było działaniem mającym na celu przywrócenie gruntów do produkcji rolnej. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 z późn. zm., dalej: u.g.k.), ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty. W orzecznictwie NSA wyrażono pogląd, który podziela Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tym składzie, według którego "dane ewidencyjne mają charakter wtórny i rejestracyjny, zatem nie mogą samoistnie stanowić podstawy do kształtowania stanu prawnego, co nie podważa ich znaczenia jako urzędowego źródła danych. Potwierdza to również art. 21 ust. 1 u.p.g.k., który ogranicza zakres zastosowania danych z ewidencji gruntów i budynków jako podstawy informacyjnej aktów urzędowych organów jedynie do spraw związanych z planowaniem gospodarczym i przestrzennym, wymiarem podatków i świadczeń, oznaczaniem nieruchomości w księgach wieczystych, statystyką publiczną, gospodarką nieruchomościami oraz ewidencją gospodarstw rolnych. Dane te nie są zatem rozstrzygające jako podstawa wyznaczenia granic pasa drogowego w sprawach nałożenia kary pieniężnej za nielegalne zajęcie pasa drogowego" (zob. wyrok NSA z 24 października 2024 r., sygn. akt II GSK 199/21). W myśl art. 4 pkt 11 ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1326 ze zm., dalej: u.g.r.l.), przez wyłączenie gruntów z produkcji - rozumie się rozpoczęcie innego niż rolnicze lub leśne użytkowanie gruntów; nie uważa się za wyłączenie z produkcji gruntów, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 3, jeżeli przerwa w rolniczym użytkowaniu tych obiektów jest spowodowana zmianą kierunków produkcji rolniczej i trwa nie dłużej niż 5 lat. Ustawodawca nie wyjaśnił, podejmowanie jakich czynności, czy wystąpienie jakiego zdarzenia będzie utożsamiane z rozpoczęciem innego niż rolnicze czy leśne użytkowania terenów (zob. wyrok NSA z 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 2261/14). Podkreślić należy, że skarżący w dniu 28 maja 2020 r. złożył oświadczenie, że usunięcie drzew z przedmiotowej działki jest prowadzone w celu doprowadzenia gruntu do kultury rolnej, tzn. przywrócenia gruntu nieużytkowanego do użytkowania rolniczego. Stanowisko to podtrzymywał w dalszym toku postępowania. Skarżący przedstawił dowody, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej, które należy uznać za wystarczające dla wykazania faktu, że po dacie 28 maja 2020 r. skarżący przystąpił do wykorzystywania gruntów na działce nr [...] na cele produkcji rolnej. Organ odwoławczy dokonując weryfikacji twierdzenia skarżącego oraz złożonych przez niego dowodów, zasadnie odwołał się do faktu, że do wycinki doszło w czasie, kiedy toczyło się postępowanie w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa naturalnego (piasku ze żwirem) ze złoża w rejonie miejscowości [...] dz. nr [...], czyli zlokalizowanego na przedmiotowej nieruchomości należącej do skarżącego. Przypomnieć należy, że do akt postępowania złożona została decyzja Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 12 października 2018 r. nr RŚV.7427.2.21.2018.AW, zatwierdzająca dokumentację geologiczną złoża kruszywa naturalnego "[...]" w kategorii C1, położonego na przedmiotowej działce nr ewid. [...]. Decyzja ta adresowana jest do skarżącego oraz pozostałych wnioskodawców. Złożona została także licencja nr OD.6642.3025.2018_1012_CLO z 5 listopada 2018 r., wydana przez Powiat [...] dla skarżącego jako licencjobiorcy, dotycząca kopii materiału zasobu dla obszaru L. obr. [...] dz. [...]. Wycinką drzew objęty został teren działki [...], gdzie skarżący planował uruchomienie przedsięwzięcia polegającego na wydobywaniu kruszywa. Poza sporem jest również okoliczność, że wycinka została wykonana przez skarżącego. Skarżący dopiero w dniu 28 maja 2020 r., kiedy uzyskał informację o toczącym się postępowaniu w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej za wycinkę drzew bez zezwolenia, cofnął wniosek o wydanie decyzji środowiskowej dla kopalni kruszywa oraz oświadczył, że celem usunięcia drzew było umożliwienie rolniczego wykorzystania gruntu. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I.c) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 380 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, przez wadliwe jego zastosowanie polegające na przeprowadzeniu nieprawidłowej i nierzetelnej kontroli na działce [...] stanowiącej własność skarżącego, co skutkowało niezasadnym nałożeniem na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 389 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1973 ze zm., dalej: p.o.ś.), z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej. Według art. 380 ust. 2 p.o.ś., protokół podpisują kontrolujący oraz kierownik kontrolowanego podmiotu lub kontrolowana osoba fizyczna, którzy mogą wnieść do protokołu zastrzeżenia i uwagi wraz z uzasadnieniem. W niniejszej sprawie pracownicy organu na podstawie upoważnienia (które zostało im udzielone w dniu 26 maja 2020 r.) byli uprawnieni do wstępu na teren przedmiotowej nieruchomości w godzinach od 6 do 22 oraz do wykonania niezbędnych czynności kontrolnych. Z czynności tych sporządzono protokół. Jednym z podstawowych obowiązków organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzewa lub krzewu jest ostateczne ustalenie okoliczności i faktów dotyczących przedmiotu tego postępowania na podstawie oględzin miejsca, z którego ma być usunięte drzewo lub krzew. W przypadku oględzin miejsca usunięcia drzew, istotne znaczenie ma dokumentacja tej czynności w postaci protokolarnego opisu z dołączeniem ewentualnych zdjęć, szkiców. Oględziny w tym przypadku oznaczają bezpośrednie zbadanie przez organ, czy w obrębie przeznaczonego do usunięcia drzewa lub krzewu występują gatunki chronione. Organ dokonuje w tym zakresie spostrzeżeń za pomocą określonego zmysłu (wzroku, słuchu, dotyku, węchu, smaku) co do właściwości terenu, z którego ma być usuwane drzewo lub krzew. Oględziny są środkiem dowodowym bezpośrednim, tj. środkiem umożliwiającym bezpośrednie, bez ogniw pośrednich, zetknięcie się organu orzekającego ze stanem faktycznym w danej sprawie. Oględziny, ze względu na to, że umożliwiają wyeliminowanie zniekształceń informacji wynikających z przepływu jej przez ogniwa pośrednie, znajdują się na pierwszym miejscu w systemie środków dowodowych zabezpieczających zrealizowanie zasady prawdy obiektywnej (por. B. Adamiak, Dowody i postępowanie wyjaśniające (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2006, s. 219 - 220). Sąd I instancji zasadnie dostrzega, że protokół ten nie został doręczony skarżącemu jako podmiotowi kontrolowanemu, czego wymaga art. 380 Prawa ochrony środowiska i wobec czego skarżący formułuje zarzuty w skardze. Należało jednak zważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżący miał możliwość zapoznania się z tym protokołem i z tej możliwości skorzystał, o czym świadczy treść odwołania od decyzji organu I instancji oraz formułowane przez skarżącego zarzuty szczegółowo odnoszące się do treści protokołu i poczynionych na jego podstawie ustaleń. Skarżący kilkakrotnie zapoznawał się z aktami, na co wskazują notatki służbowe. Organ zawiadamiał skarżącego, że zebrany materiał dowodowy jest zdaniem organu wystarczający do wydania merytorycznej decyzji i umożliwił mu zapoznanie się z tym materiałem oraz wypowiedzenia się przed rozstrzygnięciem. Czynny udział skarżącego w postępowaniu administracyjnym świadczy o tym, że posiadał on wiedzę o toczącym się postępowaniu i brał w nim udział. W skardze kasacyjnej nie wykazano na czym polegało przeprowadzenie nieprawidłowej i nierzetelnej kontroli na działce [...] stanowiącej własność skarżącego, które skutkowało niezasadnym nałożeniem na skarżącego administracyjnej kary pieniężnej. Nie jest zasadny zarzut przedstawiony w pkt I.d) petitum skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 89 ust. 3 u.o.p. przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy ewentualne pomiary drzew winny być dokonane w oparciu o obwody pni, których to jednak pomiarów organ bezpodstawnie zaniechał. Odnosząc się do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia przypomnieć należy, że zgodnie z art. 89 ust. 3 u.o.p., jeżeli ustalenie obwodu lub gatunku usuniętego lub zniszczonego drzewa jest niemożliwe z powodu wykarczowania pnia i braku kłody, dane do wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej ustala się na podstawie informacji zebranych w toku postępowania administracyjnego, powiększając ją o 50%. Wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie organ nie dokonywał ustaleń ani wyliczania kary za usunięcie drzew, dla których brak było kłody, a pień został wykarczowany. Ustalenia gatunku drzewa i jego obwodu ograniczone zostały wyłącznie do tych drzew, których kłody znajdowały się na nieruchomości w datach dokonywania oględzin. Odnosząc się dalej do tego zarzutu oraz jego uzasadnienia wyjaśnić należy, że wyniki pomiarów zawarte zostały w protokołach oględzin z 27 maja 2020 r. oraz z 1 czerwca 2020 r. Protokoły te należy uznać za wiarygodne. Protokoły wskazują dla każdego drzewa jego gatunek oraz obwód. Treść protokołów nie daje podstaw do zwielokrotnienia liczby ściętych drzew. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że twierdzenia skarżącego, jakoby zespół kontrolny dokonywał kilkakrotnie pomiaru kłód tego samego drzewa nie znajdują potwierdzenia w treści protokołów a skarżący nie przedstawił argumentów skutecznie kwestionujących treść dowodów zgromadzonych przez organ. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną, która nie miała usprawiedliwionych podstaw oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.