III OSK 1200/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 700/18 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 700/18 oddalił skargę P. S. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych. W uzasadnieniu Sąd przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a., art. 12 pkt 2, art. 27 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r., o ochronie danych osobowych (dalej: u.o.d.o.), w związku z art. 20 ust. 1, 2a, 2b, 17, 17b i 18 ustawy o Policji, orzekł o odmowie uwzględnienia wniosku P. S. o nakazanie usunięcia jego danych osobowych z Krajowego Systemu Informacyjnego Policji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Komendant Główny Policji dokonał oceny przydatności informacji dotyczących skarżącego zawartych w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji pod kątem ich niezbędności dla realizacji zadań ustawowych Policji i w konsekwencji czego uznał, że informacje te nadal są niezbędne do realizacji zadań ustawowych Policji. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...], - działając na podstawie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) oraz art. 12 pkt 2, art. 27 ust. 1 i 2 pkt 2 oraz art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 922 ze zm.) i w związku z art. 20 ust 1, 2 a, 2 b, 17, 18 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r. poz. 1782 ze zm.) – po rozpoznaniu wniosku P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją organu z [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] - utrzymał w mocy ww. decyzję własną. W konkluzji swoich rozważań, organ stwierdził brak możliwości zastosowania w stosunku do skarżącego przepisów art. 20 ust. 17 i ust 18 ustawy o Policji, nakazujących Policji usuwanie danych z systemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę oddalił skargę P. S. na ww. decyzję organu. Sąd I instancji w uzasadnienia wyjaśnił, że w kontrolowanej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania w stosunku do skarżącego przepisów art. 20 ust. 17 i ust. 18 ustawy o Policji, nakazujących Policji usuwanie danych z systemu. W ocenie Sądu I instancji należy mieć bowiem na uwadze, że informacje gromadzone przez Policję, w tym dane osobowe mają służyć realizacji ustawowych celów nałożonych na tę formację. Zalicza się do nich m. in. wykrywanie i ściganie sprawców przestępstw. Z uwagi na szczególny charakter zbioru jakim jest KSIP, jak również z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa obywateli, przy ocenie legalności przetwarzania danych osobowych w KSIP nie można stosować wyłącznie ustawy o ochronie danych osobowych, nie uwzględniając szczególnych uregulowań tej materii zawartych w ustawie o Policji i przepisach wykonawczych, które mają stanowić gwarancję dla realizacji zadań ustawowych przez Policję. Sąd I instancji zgodził się z organem, że Komendant Główny Policji dokonał oceny przydatności informacji dotyczących skarżącego zawartych w KSIP pod kątem ich niezbędności dla realizacji zadań ustawowych Policji i w konsekwencji czego uznał, że informacje te nadal są niezbędne do realizacji zadań ustawowych Policji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. S., zarzucając: 1. Na podstawie art.174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i 2 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 12 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. 2019, poz. 125 ) w zw. z art. 175 ustawy z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2018, poz. 1000) poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy prawidłowa kontrola zaskarżonej decyzji winna doprowadzić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do wniosku, że została ona wydana z naruszeniem prawa procesowego, albowiem Generalny Inspektor Danych Osobowych, zarówno działając jako organ I, a następnie II instancji nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego, w szczególności nie przeprowadzono dowodów o sprecyzowanie na podstawie jakiej decyzji, jakiego organu, P. S. był poszukiwany w 2009 r. skoro przebywał w Zakładzie Karnym od 17 marca 2007 r. do 27 września 2007 r., i poszukiwania w 2006-2007 r. doprowadziły właśnie do osadzenia P. S. w ZK [...], a nigdy nie był skazany na inną karę pozbawienia wolności, więc nie było żadnej podstawy do jego poszukiwań w 2009 roku, co doprowadziło organ i sąd do błędnego ustalenia stanu faktycznego, iż w 2009 roku P. S. był poszukiwany przez Policję, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w sytuacji prawidłowego ustalenia stanu faktycznego organ i sąd musiałby ustalić, iż nie było możliwe poszukiwanie P. S. w 2009 r., a więc nie istniałaby materialnoprawna przesłanka do dalszego przetwarzania jego danych osobowych w KSIP. 2. Na podstawie art.174 pkt 1 p.p.s.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest art. 13 ust. 1 i ust. 2 art. 15 ust. 1, art. 19 pkt 1 i pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości w zw. z art. 20 ust. 1 i ust. 1c ustawy o Policji poprzez uznanie, że dane osobowe dotyczące poszukiwania P. S. celem osadzenia go w ZK wobec skazania za przestępstwo oszustwa maja jakąkolwiek wartość wykrywczą, dowodową lub identyfikacyjną, a więc, że można je przetwarzać w innym celu niż ten który był podstawą ich wprowadzenia to jest poszukiwania skarżącego do odbycia kary pozbawienia wolności. 3. Na podstawie art.174 pkt 1 p.p.s.a. i art.145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, to jest oparcie rozstrzygnięcia sądu na przepisach Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 21 lipca 2016 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz.U. 2016 r. poz. 1091), które w dniu wyrokowania nie obowiązywało, albowiem od dnia 27 sierpnia 2018 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 sierpnia 2018 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz.U. 2018 r., poz. 1636), które zawiera w § 10 ust.1 puste odesłanie do nieobowiązującego od dnia 6 lutego 2019 r. art. 20 ust. 2a pkt 1-6 ustawy o Policji, co w istocie powoduje, że wszelkie dane osobowe skarżącego w KSIP w chwili obecnej przetwarzane są bezprawnie. W konsekwencji skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania "względnie z uwagi na zmianę przepisów prawa materialnego stosowanych w niniejszej sprawie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonych decyzji administracyjnych i przekazanie sprawy Prezesowi Urzędu Ochrony Danych Osobowych do ponownego rozpoznania", a także o zasądzenie kosztów "zastępstwa procesowego". Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono w szczególności, że w niniejszej sprawie nie przeprowadzono wnioskowanego przez pełnomocnika postępowania dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny, akceptując ustalenia faktycznego organu oparł się jedynie na informacji przesłanej przez Komendanta Głównego o Policji i na tej podstawie ustalił stan faktyczny. W dalszej części autor skargi kasacyjnej wskazał, że mając na uwadze nowy stan normatywny, za nieprawidłową uznać należy tezę sądu zawartą w zaskarżonym wyroku, iż nie jest on władny weryfikować oceny organu (wówczas GIODO w stosunku do Komendanta Głównego Policji) co do celowości dalszego przetwarzania danych osobowych. W ocenie pełnomocnika wejście w życie nowych przepisów nakłada na organ jak i w konsekwencji sąd obowiązek badania celowości dalszego przetwarzania danych. Zatem w sytuacji, gdy w zaskarżonym wyroku odstąpiono od tego, to narusza on obecnie obowiązujące prawo materialne. W chwili obecnej brak jest więc w istocie podstaw normatywnych do gromadzenia danych w KSIP, co powoduje, iż wszelkie dane skarżącego są tam przetwarzane bezprawnie. Istnieje wprawdzie art. 21nb ustawy o Policji stanowiący ustawową podstawę funkcjonowania KSIP, ale brak jest aktu normatywnego, który byłby podstawą szczegółowego wskazania jakie dane osobowe można tam przechowywać. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy w przedmiotowej sprawie oraz zasądzenie od skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że strona skarżąca kasacyjnie pismem z 25 października 2021 r., a Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych pismem z 21 października 2021 r. oraz Komendant Główny Policji pismem z 25 października 2021 r. wyraziły zgodę na skierowanie sprawy na posiedzenie niejawne, dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej, stosownie do art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art.174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach: naruszeniu przepisów prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zwrócić należy uwagę, że będąca przedmiotem kontroli sądowej decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych została wydana w dniu [...] lutego 2018 r. Zgodnie z zasadą aktualności obowiązująca na gruncie prawa administracyjnego organ administracyjne bierze pod uwagę stan faktyczny i stan prawny sprawy na moment orzekania. W konsekwencji również sądy administracyjne dokonują kontroli prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji (ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy) na dzień jej wydania, a nie na dzień wyrokowania. Sądy administracyjne nie stanowią bowiem trzeciej instancji administracyjnej i nie rozpatrują sprawy administracyjnej określając treść stosunku administracyjnoprawnego, lecz jedynie sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Tym samym, jako oczywiście bezzasadne uznać należy powołanie w zarzutach skargi kasacyjnej naruszenie przez organ administracyjny i Sąd I instancji przepisów aktów normatywnych, które nie obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji tj.: - art. 12 ustawy z 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz. U. 2019, poz. 125 ), - art. 175 ustawy z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. 2018, poz. 1000), - § 10 ust.1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 23 sierpnia 2018 r. w sprawie przetwarzania informacji przez Policję (Dz.U. 2018 r., poz. 1636). W konsekwencji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia pozostałych wskazanych tam przepisów, gdyż zostały one powiązane konstrukcyjnie z wyżej wymienionymi, a nie obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisami. Ubocznie jedynie podnieść należy, że organ odniósł się do zebranego w sprawie materiału dowodowego na dzień orzekania. Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., gdyż po pierwsze nie był stosowany przez Sąd I instancji (a więc nie mógł on go naruszyć), a po drugie ma on charakter wynikowy. Jego zastosowanie przez sąd I instancji jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, która uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego przejawu działania administracji publicznej. Oznacza to także, że prawidłowo został zastosowany przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a. został oddalony (pkt 2 wyroku), ponieważ organ nie wykazał (sporządzając samodzielnie odpowiedź na skargę kasacyjną), że takowe koszty poniósł, a zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2012 r. sygn. akt II FPS 4/12 przepisy art. 204 i art. 205 § 2 – 4 w związku z art. 207 § 1 p.p.s.a., stanowią podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów jedynie za wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika.