III OSK 1145/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 31/23 w sprawie ze skargi L.C. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 3 marca 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wa 31/23, odrzucił skargę L.C. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że: skarżący pismem z dnia 21 lutego 2022 r. wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego przed tym organem decyzją z dnia 17 sierpnia 2021 r. Następnie w piśmie z dnia 26 kwietnia 2022 r. skarżący wskazał, że przesyła w załączeniu wniosek do IPN i wnosi "o wznowienie postępowania po uzyskaniu decyzji IPN". Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r., wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W dniu 26 stycznia 2023 r. skarżący, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w sprawie wniosku z dnia 21 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że przed organem nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, ponieważ postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r. organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W ocenie WSA w Warszawie, skarga podlegała odrzuceniu, ponieważ wniosek skarżącego został rozpoznany formalnie przez Szefa Urzędu w dniu 16 maja 2022 r., natomiast skarga na bezczynność organu została wniesiona w dniu 26 stycznia 2023 r. Przedstawiony stan faktyczny wskazuje, że skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przez skarżącego po wydaniu przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w trybie wznowieniowym. Wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia formalnego wskutek rozpatrzenia wniosku, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność organu na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259; dalej "P.p.s.a."), a więc skarga nie może odnieść skutku i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6) P.p.s.a. Z powyższym rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się skarżący, który wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. podnosząc, że istotą jego skargi była bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania, a nie w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, a w tym zakresie organ nie wydał żadnego orzeczenia. Organ wydał natomiast postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Organ zatem nie uczynił zadość wnioskowi skarżącego. Z tych też względów nie można zastosować przyjętego przez WSA rozumowania, że nie można wnieść skargi na bezczynność organu, gdyż postępowanie administracyjne zostało zakończone postanowieniem. Mając powyższy zarzut na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów nieodpłatnej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jako zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę uznając, że skoro skarga na bezczynność organu w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego została wniesiona po wydaniu przez Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, to stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na bezczynność organu. Natomiast w skardze kasacyjnej podniesiono, że istotą skargi na bezczynność organu była bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku z dnia 21 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 sierpnia 2021 r., a nie bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zasadnie skarżący kasacyjnie podniósł, że zakres prowadzonego przez WSA w Warszawie postępowania sądowego był inny niż wynikał z treści skargi. Skoro bezczynność organu polegała na nierozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 21 lutego 2022 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 sierpnia 2021 r., to postępowanie w tym zakresie nie mogło zakończyć się postanowieniem tego organu o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Podkreślenia wymaga, że skarżący pismem z dnia 21 lutego 2022 r. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, a nie wniosek o przyznanie uprawnień osoby represjonowanej, jak błędnie uznał organ. Uznać zatem należy, że Sąd pierwszej instancji nie zapoznał się w sposób należyty z treścią skargi oraz aktami sprawy, co doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. W związku z powyższym uznać należy, że WSA w Warszawie niezgodnie z żądaniem skarżącego rozpoznał sprawę, a tym samym przedwcześnie odrzucił skargę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do uznania, że zajęte przez Sąd pierwszej instancji stanowisko jest prawidłowe, co w rezultacie skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia w oparciu o art.185 § 1 P.p.s.a.