III FZ 98/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2021 r., sygn. akt I SPP/Kr 238/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie z wniosku M. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 grudnia 2021 r., I SPP/Kr 238/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił zażalenie M. M. (dalej: "Skarżący") na postanowienie tego sądu z 2 czerwca 2021 r., I SPP/Kr 238/20, utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 4 grudnia 2020 r., SPP/Kr 238/20, w sprawie z wniosku Skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd pierwszej instancji stwierdził, że wniesione zażalenie było niedopuszczalne. Pismem z 28 stycznia 2022 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (k. 59). Pismem z 5 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przekazał akta sprawy wraz zażaleniem do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu (k. 74). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm. dalej: ,,p.p.s.a"), od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Zgodnie zaś z art. 260 § 1 p.p.s.a., sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od tego orzeczenia jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw od postanowienia referendarza z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. Żaden przepis szczególny nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na tego rodzaju postanowienie. Jedynie te z postanowień WSA, w których nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, np. wskutek odrzucenia sprzeciwu, będą podlegały dalszemu zaskarżeniu (zob. np. postanowienia NSA: z 22 czerwca 2017 r., I FZ 118/17; z 31 października 2017 r., II GZ 804/17; z 26 stycznia 2024 r., III OZ 479/24; z 29 stycznia 2025 r., II OZ 921/24; z 18 lutego 2025 r., II OZ 113/250). Niemniej jednak sytuacja taka nie zachodzi w niniejszej sprawie, bowiem w postanowieniu z 2 czerwca 2021 r. WSA w Krakowie merytorycznie rozpoznał sprzeciw Skarżącego, utrzymując w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego. Wobec tego w postanowieniu z 22 grudnia 2021 r. sąd prawidłowo odrzucił, jako niedopuszczalne, zażalenie na postanowienie z 2 czerwca 2021 r., bowiem postanowienie to wydane zostało w drugiej instancji i nie przysługiwał od niego żaden środek zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.