III FZ 79/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Bk 267/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2022 r. nr 405.483/D-3/XXIV/18 w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w nowej wysokości, w wyniku wznowienia postępowania postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

1. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2022 r., I SA/Bk 267/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił A. C. (dalej "strona", "skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 listopada 2022 r. w sprawie skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 2022 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2017 r. Jako podstawę orzeczenia wskazano art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę strony. Odpis sentencji tego wyroku został wysłany do pełnomocnika skarżącego – adw. J. R. (dalej: "pierwszy pełnomocnik") w dniu 9 listopada 2022 r. Przesyłka ta została odebrana przez niego w dniu 29 listopada 2022 r. W dniu 14 listopada 2022 r. do sądu pierwszej instancji wpłynęło pismo pierwszego pełnomocnika informujące o wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżącemu. Zgodnie z informacją, wskazaną w tym piśmie obowiązek zastępowania strony przez pierwszego pełnomocnika wygasł z dniem 9 listopada 2022 r. W związku z uzyskaną informacją o wygaśnięciu pełnomocnictwa, w dniu 15 listopada 2022 r. odpis wydanego w sprawie wyroku wraz ze stosownymi pouczeniami o procedurze wystąpienia z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz sposobie i terminie jego zaskarżenia wysłano bezpośrednio do skarżącego. Przesyłka ta została odebrana w dniu 17 listopada 2022 r. przez upoważnionego pracownika skarżącego. Pismem z dnia 23 listopada 2022 r. (wpływ do sądu 29 listopada 2022 r.) udział w sprawie zgłosił nowy pełnomocnik strony – r. pr. A. O. (dalej: "drugi pełnomocnik"). Do pisma załączono pełnomocnictwo z dnia 3 listopada 2022 r. W dniu 1 grudnia 2022 r. zapoznał się on z aktami sprawy. W dniu 6 grudnia 2022 r. drugi pełnomocnik strony złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji, a w przypadku uznania, że upłynął termin do złożenia wniosku o uzasadnienie, wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku, wskazując, że strona otrzymała w dniu 1 grudnia 2022 r. informację od pierwszego pełnomocnika, że ten otrzymał sentencję wyroku w dniu 29 listopada 2022 r. i do chwili obecnej nie złożył on wniosku w tym zakresie, a termin do jego złożenia upływa w dniu 6 grudnia 2022 r. Zaskarżonym postanowieniem sąd pierwszej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, wskazując, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skoro już w dniu 17 listopada 2022 r. skarżący otrzymał odpis sentencji wyroku wraz z informacją o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. i skutkach złożenia po terminie wniosku o uzasadnienie, to bezzasadne jest twierdzenie drugiego pełnomocnika, że skarżący dopiero 1 grudnia 2022 r. otrzymał informację od pierwszego pełnomocnika, że termin do złożenia wniosku o uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku upływa w dniu 6 grudnia 2022 r. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest ona możliwa, gdy pełnomocnik dopuścił się choć lekkiego niedbalstwa, na które wskazują okoliczności. 3. Pismem z dnia 21 grudnia 2022 r. strona złożyła zażalenie na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Zarzuciła w nim naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona z własnej winy uchybiła terminowi na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem nie może złożyć wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu zażalenie, podniesiono, że za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia, należy uznać dzień 1 grudnia 2022 r., tj. dzień zapoznania się przez drugiego pełnomocnika z aktami sprawy. Wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 6 grudnia 2022 r., a więc nie przekroczono siedmiodniowego terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dniu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie i literaturze w szczególności zwraca się uwagę, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy, a także uwzględniając obiektywny miernik staranności jakiej powinna dołożyć strona, która należycie dba o swoje interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08). Stwierdzić należy, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może być następstwem tylko wtedy, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobnią brak winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu słusznie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, by uchybił terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku bez swojej winy. Jedyną okolicznością wskazywaną przez stronę na uzasadnienie złożonego wniosku jest fakt, ze skarżący otrzymał w dniu 1 grudnia 2022 r. informację od pierwszego pełnomocnika, że ten otrzymał sentencję wyroku w dniu 29 listopada 2022 r. i do chwili obecnej nie złożył on wniosku w tym zakresie, a termin do jego złożenia upływa w dniu 6 grudnia 2022 r. Skarżący zdaje się jednak całkowicie pomijać fakt, że w dniu 17 listopada 2022 r. został mu skutecznie doręczony odpis wyroku wraz z stosownym pouczeniem, w tym pouczeniem o terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Bez znaczenia jest zatem okoliczność, że w dniu 1 grudnia 2022 r., tj. już po upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie (termin upłynął w dniu 24 listopada 2022 r.), skarżący został poinformowany przez byłego pełnomocnika, że termin ten upływa 6 grudnia 2022 r. Wymaga zaznaczenia, że odebranie przesyłki przez pełnomocnika, po poinformowaniu wcześniej sądu, że jego pełnomocnictwo wygasło, nie ma dla sądu znaczenia przy obliczaniu terminów. Od czasu powzięcia przez sąd informacji o wygaśnięciu pełnomocnictwa, strona jest bowiem traktowana jako działająca osobiście. Z tego względu wiążąca w tym przypadku jest data odbioru odpisu wyroku przez stronę w dniu 17 listopada 2022 r. Błędne pouczenie strony przez byłego pełnomocnika nie świadczy o braku winy w zachowaniu terminu. Tym bardziej, że jak wynika z akt sprawy w momencie odbioru wyroku oraz w momencie uzyskania informacji od pierwszego pełnomocnika o terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie, skarżący korzystał z usług nowego profesjonalnego pełnomocnika (pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 3 listopada 2022 r., w stosunku do sądu było wiążące od dnia złożenia go do akt, tj. od 29 listopada 2022 r.). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie jest zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że działania pełnomocnika obciążają mocodawcę, który ponosi skutki tych działań i zaniechań. Kwestia ta może być jedynie ewentualną podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej i cywilnej pełnomocnika, nie powoduje natomiast, że przywrócenie terminu staje się możliwe. Ponadto należy mieć na uwadze, że strona winna z należytą starannością dbać o swoje sprawy, co oznacza, że np. w niniejszej sprawie po odebraniu odpisu wyroku skonsultować się z aktualnym pełnomocnikiem, o czym w ogóle nie wspomina. Brak jest też jakiegokolwiek wytłumaczenia z jakiego powodu pomimo odebrania sentencji wyroku w dniu 17 listopada 2022 r., do dnia 1 grudnia 2022 r. strona nie podjęła w związku z tym pismem żadnych działań. Przy ocenie natomiast braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Z akt sprawy nie wynika by strona takie czynności podejmowała. W tym miejscu, należy również zaznaczyć, że argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia dotyczy jedynie kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Wbrew jednak stanowisku skarżącego, sąd pierwszej instancji w żadnym miejscu zaskarżonego postanowienia nie wskazuje, że skarżący uchybił terminowi z art. 87 § 2 p.p.s.a. Wręcz przeciwnie, wprost wskazuje, że wniosek ten został złożony w terminie, jednak argumentacja w nim zawarta nie daje podstaw do jego uwzględnienia, co, z uwagi na wskazane we wcześniejszej części pisma okoliczności, odpowiada prawu. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.