III FZ 251/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 795/22 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 24 sierpnia 2022 r., nr SKO.4140.963.2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 795/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: "WSA") oddalił wniosek P. C. (dalej: "Skarżący") o wyłączenie sędziów WSA: Bolesława Stachury, Marzeny Kowalewskiej oraz Elżbiety Dziel od rozpoznania sprawy ze skargi Skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej: "SKO") z 24 sierpnia 2022 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. Wymienione postanowienie, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane jest na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W uzasadnieniu postanowienia WSA podał, że Skarżący w złożonym wniosku zarzucił sędziom stronnicze postępowanie w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., o sygn. akt I SA/Sz 291/22, w tym ignorowanie jego wniosków oraz lekceważenie przytoczonych przez niego argumentów i wyroków NSA. Ponadto według Skarżącego, sędzia Bolesław Stachura próbuje wymusić na nim rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i jest "skupiony wyłącznie na walce politycznej". Sędziowie Bolesław Stachura, Marzena Kowalewska i Elżbieta Dziel złożyli do akt oświadczenia, z których wynika, iż ze Skarżącym nie pozostają w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym oraz że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."). W ocenie WSA, przedstawiona we wniosku Skarżącego argumentacja nie skutkuje wyłączeniem sędziów z mocy ustawy. Wniosek nie zawiera również argumentacji, która wskazywałaby na uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanych sędziów w rozpoznaniu sprawy. Skarżący od powyższego postanowienia wywiódł zażalenie zaskarżając je w całości oraz wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wyłączenie wskazanych Sędziów od rozpoznawania sprawy, zgodnie z jego wnioskiem zawartym w piśmie z dnia 14 grudnia 2022 r., względnie o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 19 p.p.s.a., poprzez błędną wykładnię i brak zastosowania, skutkujący brakiem wyłączenia sędziów na wniosek Skarżącego pomimo wyraźnie wyartykułowanych przez Skarżącego wątpliwości co do ich bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Z treści wniosku wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie Skarżący uznaje fakt, że sędziowie, których dotyczy wniosek orzekali w innych sprawach Skarżącego, co wywołuje uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności sędziów w sprawie i powoduje, w ocenie Skarżącego, konieczność ich wyłączenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez Skarżącego okoliczności nie stanowią jednak żadnej z określonych w art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziów od orzekania w tej sprawie. Przesłanką wyłączenia sędziego nie jest okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu innych spraw Skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych – które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji – zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Strona może zatem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Nie może natomiast, poprzez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska). Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W takim zatem stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.