III FZ 708/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 727/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., nr 3001-IEW2.4121.4.2022, 3001-IEW2.4123.8.2022, w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Po 727/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu wniosku P.B., zwanego dalej "Skarżącym", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 lipca 2022 r., wydanej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wobec braku uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz poparcia stawianych twierdzeń jakimikolwiek dokumentami źródłowymi niemożliwym było przeprowadzenie merytorycznej oceny zaistnienia przesłanek umożliwiających objęcie Skarżącego ochroną tymczasową. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 29 listopada 2022 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W punkcie wyjścia odnotować należy, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, która winna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest przy tym wystarczające złożenie samego wniosku, nawet z przytoczeniem w jego uzasadnieniu lakonicznych okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia, czy wręcz samo sparafrazowanie treści dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a., bez odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy. Sąd musi dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Należy zatem w pełni zgodzić się z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że Skarżący wnosząc o przyznanie jemu ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w żaden sposób nie wykazał, aby w stosunku do niego zachodziła którakolwiek z przesłanek zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpoznając niniejsze zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł wprawdzie, że w jego uzasadnieniu Skarżący podniósł pewne okoliczności opisujące jego sytuację osobistą i finansową, wskazując, że: jego dochód na przestrzeni ostatniego roku plasował się na poziomie ponad średnią krajową, jednak mimo to suma miesięcznych zobowiązań jest wyższa niż suma dochodu, wskazał że nie jest w stanie regulować wszystkich zobowiązań jednak są takie które regulować musi niezależnie od okoliczności: chodzi o koszty utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (Skarżący ma na utrzymaniu sześcioletnią córkę, której koszty utrzymania oszacował na kwotę 3500 zł). Wskazał też, że zajęcie rachunków bankowych, jedynego składnika majątku, z którego Skarżący czerpie środki na bieżące potrzeby spowodowałoby nie tylko niemożność pokrywania kosztów niezbędnych dla utrzymania siebie i rodziny ale także spowodowałoby całkowite zaprzestanie fragmentarycznego spłacania zaległości. To zaś, jak podkreślił, grozi zintensyfikowaniem działań windykacyjnych i rozpoczęciem działań egzekucyjnych przez wierzycieli co spowoduje, że problemy finansowe Skarżącego staną się poważniejsze i doprowadzi go to do upadłości. Okoliczności te, pozostały jednakże poza oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na zakres kognicji sądu kasacyjnego w postępowaniu zażaleniowym. Postępowanie zażaleniowe ma bowiem na celu zweryfikowanie legalności działania sądu pierwszej instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie w tym wypadku wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Przytoczenie (udokumentowanie) okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu dopiero w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania jego wykonania z uwagi na brak uzasadnienia przez stronę wniosku, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego orzeczenia, nawet w przypadku wystąpienia tych przesłanek (por. np. postanowienie NSA z dnia 15 lipca 2010 r., II OZ 676/10, CBOSA). Działanie odmienne mogłoby się bowiem spotkać z uzasadnionym zarzutem naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego postępowania sądowoadministracyjnego oraz w istocie doprowadzić do niedopuszczalnej sytuacji, w której zażalenie ze środka zaskarżenia stałoby się pismem uzupełniającym kompletny z punktu widzenia wymogów formalnych wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.