III FZ 689/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 701/21 w przedmiocie wyłączenia sędziów i asesorów w sprawie ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr 2401-IEW2.711.8.2021.2 2401-21-087575 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 5 września 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 701/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. J. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) w zakresie dotyczącym wyłączenia: sędzi WSA Anny Rotter, sędzi WSA Doroty Fleszer i asesor WSA Anety Majowskiej oraz wyłączył sędziego WSA Adama Gołucha od orzekania w sprawie ze skargi wnioskodawcy na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 15 kwietnia 2021 r., w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny: Wnioskodawca w skardze do Sądu pierwszej instancji zawarł wniosek o wyłączenie asesorów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, uzasadniając, iż te osoby zostały nominowane "przez tzw. nową KRS". Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2021 r., Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r., sygn. akt III FZ 834/21, oddalił zażalenie skarżącego. W piśmie z dnia 28 października 2021 r. skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania kolejnych sędziów, tj. sędzi WSA Anny Rotter, sędzi WSA Doroty Fleszer, sędziego WSA Adama Gołucha oraz asesor WSA Anny Majowskiej. W związku z wnioskiem skarżącego sędzia WSA Anna Rotter, sędzia WSA Dorota Fleszer i asesor WSA Anna Majowska oświadczyli, iż brak jest podstaw do ich wyłączenia z mocy ustawy, stosownie do art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), a także brak jest podstaw do uznania ich wyłączenia w świetle przesłanek art. 19 P.p.s.a. Z kolei sędzia WSA Adam Gołuch oświadczył, że występować może okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, z uwagi na fakt, iż wnioskodawca jest mu osobiście znany, gdyż jest on jego studentem w G. w K. We wskazanym na wstępie postanowieniu, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. uzasadniające wyłączenie sędzi WSA Anny Rotter, sędzi WSA Doroty Fleszer i asesor WSA Anny Majowskiej. Sąd wziął pod uwagę oświadczenie złożone przez sędziego WSA Adama Gołucha i wyłączył go od orzekania w niniejszej sprawie. Od powyższego postanowienia skarżący wywiódł zażalenie, w którym wniósł o jego uchylenie i skierowanie do ponownego rozpoznania, względnie o wyłączenie wnioskowanych osób od orzekania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W piśmie procesowym z dnia 28 października 2021 r. skarżący wniósł "o wyłączenie od orzekania w sprawie osób nominowanych przez tzw. nową KRS w przypadku przydzielenia im sprawy", tj. sędzi WSA Anny Rotter, sędzi WSA Doroty Fleszer, sędziego WSA Adama Gołucha oraz asesor WSA Anety Majowskiej. Skarżący nie wskazał przepisów prawa, na podstawie których wnosi o wyłączenie sędziów i asesor. Sąd pierwszej instancji wniosek skarżącego rozpoznał na podstawie art. 18 i art. 19 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd zastosował regulacje zawarte w tych przepisach, gdyż w dacie wniesienia ww. wniosku wyłącznie one normowały kwestię wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Przywołane przepisy różnicują zasady wyłączenia sędziego w zależności od charakteru przesłanek, które mają stanowić podstawę tego wyłączenia. Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 P.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco, co związane jest z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Skutkiem takim jest bowiem nieważność postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyroki NSA z 27 sierpnia 2019 r., I OSK 2560/17; z 27 sierpnia 2019 r. I OSK 2627/17; (publ.: www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Natomiast na podstawie art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż nie wystąpiły przesłanki wyłączające od orzekania w sprawie skarżącego, wskazanych przez niego sędziów i asesor, mocą art. 18 P.p.s.a. Odnośnie zaś do regulacji z art. 19 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, że przepis ten odnosi się do sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w rozpatrywanej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. O wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości, zaś wniosek o wyłączenie na podstawie przepisu art. 19 P.p.s.a. powinien odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w konkretnej sprawie (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 2018 r., II OSK 538/17; postanowienia NSA: z 15 marca 2016 r., I OZ 203/16; z 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15; z 27 stycznia 2020 r. ,I OSK 1917/18 (publ.: http://www.orzeczenia.nsa.gov.pl/CBOSA). Do strony postępowania sądowego wnoszącej o wyłączenie sędziego (sędziów) od orzekanie w jej sprawie należy wykazanie, iż przesłanka (przesłanki) uzasadniająca wniosek wystąpiła. Obowiązek ten wynika nie tylko z art. 19 P.p.s.a., ale przede wszystkim z art. 20 § 1 tej ustawy, gdzie zobligowano stronę do uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia. Skarżący nie spełnił wymogów określonych w powyżej przywołanych przepisach. We wniosku o wyłączenie sędziów i asesor nie podał przyczyny wyłączenia odnośnie do każdego z osobna sędziego oraz asesor. Wskazał odnośnie do wszystkich jedno kryterium "nominowania przez tzw. nową KRS". Tymczasem jak przyjmuje się w orzecznictwie, powołanie sędziego na wniosek "nowej KRS" samo w sobie nie przesądza o braku bezstronności sędziego lub asesora. Musi bowiem wystąpić już po objęciu urzędu sędziego konkretna okoliczność, która prowadzi do naruszenia standardu bezstronności sędziego lub asesora i jak już powiedziano, jej wystąpienie ma uprawdopodobnić strona wnosząca o wyłączenie. Ponieważ skarżący nie wykazał w swoim wniosku o wyłączenie braku bezstronności wskazanych w nim sędziów i asesor i nie można braku bezstronności wywieść z akt sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do podważenia stanowiska Sądu pierwszej instancji. Podkreślić przy tym należy, że skarżący nie zarzucił naruszenia przepisów prawa stanowiących podstawę zaskarżonego postanowienia, bądź braku stanowiska Sądu pierwszej odnośnie do konkretnego problemu. W zażaleniu skarżący jedynie podniósł argumenty mające uzasadnić jego tezę postawioną we wniosku z dnia 28 października 2021 r. Jednak argumenty te powinny być zawarte w tym wniosku, aby zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania rozważył je Sąd pierwszej instancji i następnie Naczelny Sąd Administracyjny mógł poddać kontroli stanowisko tego Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie