III FZ 632/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 1309/24 w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 września 2024 r. nr SKO.F/41.4/739/2024/13137 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. postanawia 1. odrzucić zażalenie w zakresie pkt 1 zaskarżonego postanowienia, 2. oddalić zażalenie w zakresie pkt 2 zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z 13 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w punkcie 1 na podstawie art. 22 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek G. K. o wyłączenie od orzekania sędziego WSA K. S.; w punkcie 2 na podstawie art. 18 i art. 19 p.p.s.a. oddalił wniosek G. K. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ć. i M. K. od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1309/24 ze skargi G. K. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 30 września 2024 r., nr SKO.F/41.4/739/2024/13137 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 r. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że wniosek w zakresie, w którym odnosił się do sędziego WSA K. S. należało odrzucić. Skarżący domagał się już wyłączenia od orzekania ww. sędziego. Jego wniosek w tym zakresie został rozpoznany, a orzeczenie jest prawomocne. W zakresie wniosku dotyczącego wyłączenia od orzekania sędziów WSA A. Ć. i M. K. Sąd uznał, że w sprawie nie zaszły przyczyny, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. uzasadniające wyłączenie ww. sędziów wyznaczonych do rozpoznania niniejszej sprawy z mocy ustawy. Sędziowie zaprzeczyli temu w swoich oświadczeniach, zaś skarżący przywoływał inny powód ich wnioskowanego wyłączenia, mianowicie, że we wcześniejszych orzeczeniach wydanych z ich udziałem przyjęto wykładnię prawa odmienną od tej, którą on sam prezentuje. To ten powód należało ocenić w kontekście przesłanki wyłączenia ustanowionej w art. 19 p.p.s.a., co w istocie sprowadzało się do odpowiedzi na pytanie, czy stanowi on okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziów w sprawie. WSA wskazał, że teza, iż sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłaby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, skoro istotą sądowego rozstrzygania spraw jest wydawanie orzeczeń, które przynajmniej dla jednej ze stron postępowania są niekorzystne. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, co w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tej działalności, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Pismem z 20 października 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie podtrzymując argumentację zawartą we wniosku o wyłączenie sędziów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym, stosownie do art. 20 przywołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto, postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację WSA w Gliwicach co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędziów objętych wnioskiem z punktu 2 zaskarżonego postanowienia, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jaki w oparciu o wniosek skarżącego (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącego we wniosku okoliczności (powtórzone w części w zażaleniu) mają subiektywny charakter. Przeświadczenie skarżącego o konieczności wyłączenia wskazanych sędziów z uwagi na "pozbawienie skarżącego prawa do wyroku na podstawie w granicach prawa" nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie, zwłaszcza, że jak słusznie wskazał WSA, zarzuty dotyczące wydanego orzeczenia mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, nie wniosku o wyłączenie sędziego. Należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał, że o wyłączeniu sędziego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości (tak m.in. w orzeczeniach NSA: z 2 października 2024 r., III OZ 362/24; z 17 czerwca 2024 r., III FZ 160/24; z 28 marca 2024 r., III FZ 22/24; z 1 września 2023 r.; I FZ 207/23, publ.: http://www. orzeczenia.nsa.gov.pl/ CBOSA). Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem strony, sposobu orzekania przez sędziego mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może bowiem stanowić okoliczność, że brał on udział w rozpoznawaniu sprawy skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Wymaga zaznaczenia, że wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał określonej oceny prawnej w innej sprawie – nawet między tymi samymi stronami postępowania – byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co – w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w złożonym w niniejszej sprawie wniosku o wyłączenie sędziego – uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (tak m.in. w postanowieniach NSA: z 1 września 2023 r., I FZ 207/23; z 25 maja 2023 r., III FZ 251/23). Stanowiłoby to wyraz poszukiwania składu sędziowskiego, który wyda wyrok po myśli skarżącego. Dodatkowo sędziowie, których dotyczył wniosek o wyłączenie od orzekania, złożyli do akt sprawy oświadczenie, z którego wynika, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności w rozumieniu art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, skarżący nie wykazał istnienia żadnej okoliczności, która mogłaby rodzić wątpliwość co do bezstronności wymienionych sędziów, a ponadto wniosku takiego nie można wywieść na podstawie analizy akt sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w toku kontroli instancyjnej podstaw do podważenia stanowiska WSA w Gliwicach zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zażalenia w zakresie zaskarżenia pkt 1 postanowienia z 13 października 2025 r. tj. odrzucenia wniosku o wyłączenie od orzekania sędziego WSA K. S. należy stwierdzić, że na ww. rozstrzygnięcie nie służy zażalenie. Skarżący przy doręczeniu odpisu postanowienia został prawidłowo pouczony, że zażalenie przysługuje tylko w zakresie pkt 2 postanowienia. Z przytoczonych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji, natomiast działając w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.