III FZ 598/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 230/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 18 lipca 2024 r., nr SKO.F/41.4/518/2024/9490 w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

Zarządzeniem z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 230/24 starszy referendarz sądowy WSA w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek J. L. (dalej: "skarżący") o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie. W uzasadnieniu referendarz wyjaśnił, iż wnioskodawca nadesłał urzędowy formularz PPF z uchybieniem terminu. Pismem z 6 stycznia 2025 r. skarżący wystąpił ze sprzeciwem na powyższe zarządzenie oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 230/24 (zaskarżonym w niniejszej sprawie), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF. W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżący jako okoliczność uzasadniającą uchybienie terminu potraktował wydanie korespondencji przez pracownika operatora pocztowego po upływie 14-dniowego terminu określonego w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu I instancji błędne wydanie korespondencji przez pracownika urzędu pocztowego z uchybieniem terminu określonego w art. 73 p.p.s.a. niewątpliwie jest okolicznością, na której zaistnienie adresat nie ma wpływu. Stanowi zatem podstawę do przywrócenia uchybionego terminu. Sytuacje takie miały już miejsce w stosunku do wnioskodawcy wielokrotnie (np. w sprawie I SPP/Gl 244/23, I SPP/Gl 348/21, czy też I SPP/Gl 105/21). Jednakże w realiach analizowanej sprawy wnioskodawca nie tylko uchybił terminowi określonemu w myśl art. 73 p.p.s.a. Również przyjmując datę, w której w rzeczywistości odebrał on przesyłkę (tj. 6 listopada 2024 r.) za datę, w której skutek doręczenia nastąpił, to i tak wnioskodawca nadając druk PPF w urzędzie pocztowym w dniu 14 listopada 2024 r., uczynił to z uchybieniem siedmiodniowego terminu. W konsekwencji w ocenie Sądu wnioskodawca nie usprawiedliwił okoliczności, dla których nie dochował terminu uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 18 lutego 2025 r. skarżący wystąpił z zażaleniem na powyższe postanowienie. Postanowieniem z 14 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 230/24 WSA w Gliwicach odrzucił zażalenie na postanowienie z 22 stycznia 2025 r. jako wniesione z uchybieniem terminu. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 22 stycznia 2025 r, postanowieniem z 26 maja 2025 r. WSA w Gliwicach przywrócił przedmiotowy termin. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z 22 stycznia 2025 r. stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał okoliczności przez niego niezawinionych, które mogłyby przemawiać za przywróceniem uchybionego terminu. Mając na uwadze argumentację skarżącego dotyczącą błędnego wydania korespondencji przez pracownika urzędu pocztowego po terminie o którym mowa w art. 73 p.p.s.a., przywrócenie terminu można by rozważać w sytuacji, gdyby uchybienie terminu spowodowane było jedynie faktem odbioru przesyłki w terminie wskazanym w zawiadomieniu Poczty o awizowaniu przesyłki, jeśliby przypadał on później aniżeli tzw. fikcja doręczenia. W rozpatrywanej sprawie jednak, co należy podkreślić, skarżący nie wniósł wymaganego formularza PPF nawet w siedmiodniowym terminie od daty faktycznego wydania przesyłki sądowej. Korespondencja zawierająca wezwanie do nadania formularza PPF została bowiem wydana skarżącemu w dniu 6 listopada 2024 r., a wymagany dokument wniesiono dopiero w dniu 14 listopada 2024 r. Skarżący nie wskazał natomiast we wniosku o przywrócenie terminu na jakiekolwiek argumenty, mogące skutkować przyjęciem, że nie ponosi on winy w tym uchybieniu terminu. W ocenie Sądu uzupełnienie braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy po upływie siedmiu dni, licząc ten termin nawet od daty faktycznego wydania przesyłki, było zawinione przez stronę. Przyjmując bowiem nawet brak winy strony w zakresie odbioru przesyłki z urzędu pocztowego już po upływie terminu wynikającego z tzw. fikcji doręczenia, nieusprawiedliwione zdaniem Sądu było wniesienie formularza PPF przez skarżącego po upływie siedmiu dni od odbioru tej przesyłki. Zaznaczyć przy tym należy, że wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy zawierało prawidłowe pouczenie o rygorze i terminie wykonania wezwania. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.